Pantomogram stomatologiczny stanowi jedną z podstawowych metod diagnostycznych w leczeniu i okolic szczękowo-żuchwowych. Badanie wykorzystywane jest w stomatologii i leczeniu ortodontycznym. Co warto o nim wiedzieć i jakie ma znaczenie w diagnostyce jamy ustnej?
Pantomogram stomatologiczny to zdjęcie RTG obrazujące struktury zębów, szczęki, żuchwy oraz otaczających je tkanek miękkich. Stąd alternatywna nazwa badania, które określane jest także mianem zdjęcia panoramicznego. Badanie wykonuje za pomocą specjalistycznego aparatu - pantomogramu. Jego najważniejsze części to emitująca promienie rentgenowskie głowica i zapisujący obraz rejestrator. Zdjęcie wykonuje się w gabinetach stomatologicznych lub ortodontycznych w wyznaczonych do tego celu pracowniach RTG.
Pantomogram jako narzędzie diagnostyczne może być wykorzystywany zarówno w podstawowym leczeniu stomatologicznym, jak i w terapii poważniejszych schorzeń. Wśród najczęstszych wskazań znajduje się próchnica oraz choroby przyzębia. Wykonanie zdjęcia pozwala ocenić stopień zmian oraz stan tkanek i powierzchni zębów, które nie są widoczne gołym okiem. Zdjęcie panoramiczne pozwala także ocenić jakość i postępy leczenia kanałowego wewnątrz zęba oraz jakość wprowadzonego wcześniej wypełnienia.
W praktyce ortodontycznej pantomogram pozwala lekarzowi precyzyjnie poznać stan i sposób rozmieszczenia uzębienia oraz budowę szczęki pacjenta. Taka wiedza umożliwia dobranie odpowiedniego aparatu ortodontycznego lub podjęcie decyzji o innym sposobie leczenia. Zdjęcie wykonuje się także przed planowanym zabiegiem implantologicznym oraz przy znacznych urazach szczęki, przy których mogło dojść do przesunięcia zębów.
Na zdjęciu pantomograficznym można także wykryć wiele niespodziewanych, alarmujących zmian. Wśród nich znajdują się m.in. torbiele, martwe korzenie lub nowotwory jamy ustnej. Wczesne wykrycie poważnych schorzeń umożliwia szybkie wdrożenie leczenia.
Badanie pantomogramem wykonywane jest w pracowni RTG w gabinecie stomatologicznym lub ortodontycznym. Podczas padania pacjent ubiera specjalny fartuch, który chroni jego narządy wewnętrzne przed szkodliwym wpływem promieniowania rentgenowskiego. Następnie badany staje przez aparatem RTG, opierając na nim czoło i zaciskając zęby na specjalnym uchwycie z jednorazową wkładką. Emitująca promienie głowica obraca się wokół jego głowy przez około 15 sekund, skanując obszar szczeki i żuchwy. Wykonane w ten sposób zdjęcie rejestrowane jest w formie cyfrowej od razu po badaniu, dzięki czemu lekarz może natychmiast przystąpić do diagnostyki lub ocenić efekty leczenia.
Wykonanie panoramicznego zdjęcia szczęki nie wymaga szczególnych przygotowań ze strony pacjenta. Przed wykonaniem badania jest on proszony, aby ściągnąć z okolic twarzy i szyi biżuterię, okulary i inne metalowe przedmioty. Podczas wykonywania zdjęcia proszony jest o unieruchomienie głowy. Zalecana jest także wcześniejsza higiena jamy ustnej.
Zdjęcie panomograficzne wykorzystuje promienie rentgenowskie. Z tego powodu wiele osób zastanawia się, czy aby na pewno jest ono bezpieczne. Z pewnością przeciwskazaniem do wykonania badania jest ciąża. Emitowane przez urządzenie promienie nie pozostają bez wpływu na rozwijający się płód. Z tego powodu u ciężarnych zdjęcie panoramiczne wykonuje się wyjątkowo, tylko w sytuacjach, gdy płynące z niego korzyści są znacznie większe niż ryzyko uszkodzenia płodu.
W przypadku pozostałych osób pantomogram można wykonywać raz na dwa lata. Warto mieć świadomość, że mimo iż promieniowanie RTG nie jest w pełni obojętne dla zdrowia człowieka, tak generowane przez pantomogram dawki promieni są niewielkie i stosunkowo bezpieczne. Pacjent otrzymuje także mniejszą dawkę promieniowania niż w przypadku wykonywania kilku zdjęć poszczególnych zębów.
