Restrukturyzacja a upadłość firmy to dwa różne sposoby na zażegnanie problemów finansowych, z jakimi zmaga się przedsiębiorstwo. Mają one jednak zupełnie inne cele - restrukturyzacja ma uratować przedsiębiorstwo i zachować ciągłość działalności, upadłość zmierza do likwidacji majątku i zaspokojenia wierzycieli z jego spieniężenia.
Jeśli Twoja firma wciąż ma wartość gospodarczą i szansę na odbudowę płynności, niemal zawsze korzystniejszym wyborem, zarówno dla Ciebie, jak i dla wierzycieli, będzie restrukturyzacja. Zobacz, kiedy z kolei musisz pożegnać się ze swoją działalnością i ogłosić upadłość.
Restrukturyzacja firm to postępowanie, którego celem jest uniknięcie ogłoszenia upadłości dłużnika przez zawarcie układu z wierzycielami lub przeprowadzenie działań sanacyjnych.
Upadłość to postępowanie likwidacyjne, w którym syndyk spienięża majątek firmy i z uzyskanych środków zaspokaja wierzycieli według ustawowej kolejności.
Podstawa prawna:
Cel restrukturyzacji ustawodawca wyraził wprost w art. 3 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego: „uniknięcie ogłoszenia upadłości dłużnika przez umożliwienie mu restrukturyzacji w drodze zawarcia układu z wierzycielami" - przy jednoczesnym zabezpieczeniu słusznych praw wierzycieli.
Porównanie - restrukturyzacja vs upadłość firmy
| Kryterium | Restrukturyzacja | Upadłość |
| Cel postępowania | Zachowanie przedsiębiorstwa | Likwidacja majątku dłużnika |
| Zarząd firmą | Co do zasady pozostaje u dłużnika | Przejmuje syndyk |
| Ochrona przed egzekucją | Z mocy prawa po otwarciu postępowania | Egzekucja zostaje wstrzymana |
| Spłata wierzycieli | Wg układu (raty, umorzenie, odroczenie) | Z masy upadłości - zwykle kilka procent |
| Kontynuacja działalności | Tak | Zwykle nie |
| Czas trwania | 2–12 miesięcy (zależnie od trybu) | Często 2–5 lat |
| Wpis w rejestrze | KRZ - z adnotacją „restrukturyzacja" | KRZ - z adnotacją „upadłość" |
W restrukturyzacji w większości przypadków zarząd pozostaje po stronie dłużnika. Dotyczy to trzech z czterech postępowań:
W upadłości zarząd majątkiem firmy z mocy prawa przejmuje syndyk. Dłużnik traci możliwość prowadzenia działalności gospodarczej z wykorzystaniem masy upadłości. Syndyk decyduje o losie każdego składnika majątku - od nieruchomości po leasingowane samochody.
W restrukturyzacji
Majątek firmy pozostaje częścią przedsiębiorstwa i służy kontynuacji działalności. Restrukturyzacji podlegają zobowiązania, nie aktywa. Firma nadal fakturuje, zatrudnia pracowników, realizuje kontrakty. W postępowaniu sanacyjnym zarządca może natomiast zbywać nierentowne składniki masy sanacyjnej - ale z zachowaniem ciągłości działalności podstawowej.
W upadłości
Majątek wchodzi w skład masy upadłości i jest systematycznie spieniężany przez syndyka. Nieruchomości, maszyny, towary, wierzytelności - wszystko podlega sprzedaży, najczęściej w trybie przetargu lub licytacji. Środki ze sprzedaży są dzielone między wierzycieli według ustawowej kolejności zaspokojenia.
To jedna z kluczowych różnic praktycznych pomiędzy restrukturyzacją a upadłością. Oba postępowania zatrzymują egzekucje - ale restrukturyzacja robi to szybciej i dyskretniej.
Zgodnie z art. 259 Prawa restrukturyzacyjnego, postępowanie egzekucyjne dotyczące wierzytelności objętej układem ulega zawieszeniu z mocy prawa z dniem otwarcia postępowania. W sanacji ochrona obejmuje także egzekucje wierzycieli rzeczowych (z hipotek, zastawów).
W upadłości również następuje wstrzymanie egzekucji, ale dłużnik traci już wówczas zarząd - sens praktyczny ochrony jest inny. Firma nie działa, a ochrona służy porządkowaniu masy upadłości przez syndyka.
To argument, który przekonuje nawet sceptycznych wierzycieli do poparcia układu w ramach restrukturyzacji.
Zgodnie z art. 10a i 165 Prawa restrukturyzacyjnego, przed zatwierdzeniem układu nadzorca lub zarządca sporządza test zaspokojenia - dokument porównujący:
Sąd zatwierdza układ tylko wtedy, gdy restrukturyzacja jest dla wierzycieli korzystniejsza niż upadłość. To mechanizm wymuszający realizm propozycji układowych, a jednocześnie argument dla wierzycieli, by poprzeć układ.
W praktyce wierzyciele w układzie otrzymują zwykle wyższy procent należności niż w upadłości - właśnie dlatego, że firma nadal pracuje i generuje przychody na spłatę.
Postępowanie restrukturyzacyjne czy upadłość to procedury jawne - informacje o ich otwarciu publikuje Krajowy Rejestr Zadłużonych (krz.ms.gov.pl). Postrzeganie rynkowe jest jednak odmienne.
Restrukturyzacja to sygnał: „firma ma problem, ale działa i ma plan". Dla kontrahentów oznacza to, że mogą liczyć na kontynuację współpracy - a prawo chroni kluczowe umowy przed wypowiedzeniem (art. 256 ust. 2 Prawa restrukturyzacyjnego). Wypowiedzenie umowy najmu, dzierżawy czy kredytu z powodu samej restrukturyzacji jest niedopuszczalne.
Upadłość to komunikat: „firma kończy działalność, majątek idzie pod młotek". Dla kontrahentów to sygnał do poszukiwania nowego dostawcy lub odbiorcy.
Jeśli firma ma wartościową markę, bazę klientów, know-how, zespół - restrukturyzacja pozwala to wszystko zachować. Upadłość zwykle te wartości bezpowrotnie niszczy.
Restrukturyzacja jest właściwym wyborem, gdy:
Upadłość jest nieunikniona, gdy:
Decyzja zapada na podstawie diagnozy finansowej i operacyjnej. W praktyce często bywa tak, że to, co właściciel widzi jako katastrofę, prawnik i doradca restrukturyzacyjny widzą jako sytuację do odwrócenia - pod warunkiem szybkiego działania. ASK Legal wskaże Twojej firmie odpowiednią ścieżkę postępowania.
