::attachment{"type":"image","item_id":"411626","width":"818","height":"203","title":"","alt":"","link":""}
16 kwietnia 1792 roku Ignacy Wyssogota Zakrzewski został wybrany na pierwszego prezydenta Warszawy. Był to czas, gdy stolica próbowała się modernizować nie tylko architektonicznie, ale i ustrojowo. Sam urząd prezydenta miasta stawał się znakiem nowoczesnego samorządowego porządku.
16 kwietnia 1927 roku Polskie Radio po raz pierwszy transmitowało hejnał z wieży mariackiej w Krakowie. To drobny z pozoru moment, ale właśnie z takich chwil rodzą się radiowe rytuały, które potem wydają się wieczne i oczywiste.
16 kwietnia 1943 roku do Katynia przybyła Komisja Techniczna Polskiego Czerwonego Krzyża, uczestnicząc w ekshumacjach. W realiach wojny i propagandowej walki prawda o zbrodni była szczególnie trudna do obrony, ale te działania miały ogromne znaczenie dokumentacyjne.
16 kwietnia 1952 roku sąd w Warszawie skazał na śmierć gen. Augusta Emila Fieldorfa „Nila”. Był to jeden z najbardziej jaskrawych symboli stalinowskiego bezprawia – państwo skazywało bohatera podziemia niepodległościowego, próbując złamać pamięć o Armii Krajowej.
16 kwietnia 1957 roku utworzono Wielkopolski Park Narodowy. To data ważna dla historii ochrony przyrody w Polsce, ale też dowód, że nawet w trudnych politycznie czasach potrafiono myśleć o krajobrazie i dziedzictwie naturalnym w perspektywie dłuższej niż jedna kadencja i jeden plan gospodarczy.
16 kwietnia 1966 roku w Gnieźnie i Poznaniu odbyły się centralne uroczystości państwowe związane z obchodami Tysiąclecia Państwa Polskiego. Była to część wielkiego symbolicznego sporu z Kościołem, który w tym samym czasie akcentował Tysiąclecie Chrztu Polski.
16 kwietnia 1967 roku odsłonięto pomnik ofiar nazistowskiego ludobójstwa na terenie byłego obozu Auschwitz-Birkenau. Uroczystości towarzyszyło prawykonanie „Dies irae” Krzysztofa Pendereckiego, dzieła, które z muzyki uczyniło formę pamięci.
16 kwietnia 1973 roku samolot Ił 62 „Mikołaj Kopernik” odbył pierwszy w historii PLL LOT rejs transoceaniczny do Nowego Jorku. Dla polskiego lotnictwa była to chwila prestiżowa – znak, że krajowy przewoźnik wychodzi poza europejską skalę.
16 kwietnia 1991 roku zainaugurowała działalność Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie. Początek był skromny, ale symbolicznie oznaczał wejście Polski w zupełnie nową epokę gospodarczą. Transformacja dostała wtedy własną instytucję, która miała mierzyć tempo rodzącego się kapitalizmu.
16 kwietnia 2003 roku w Atenach podpisano traktat o przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej. To był jeden z tych dni, które wchodzą do podręczników bez dyskusji – jako formalne potwierdzenie cywilizacyjnego wyboru III Rzeczypospolitej.
16 kwietnia 1945 roku Armia Czerwona rozpoczęła ofensywę na Berlin. To właśnie wtedy wojna w Europie weszła w ostatnią, najbardziej brutalną fazę. W operacji brali udział także żołnierze 1 Armii Wojska Polskiego forsujący Odrę.
16 kwietnia 1945 roku radziecki okręt podwodny zatopił statek „Goya”, na pokładzie którego znajdowali się żołnierze i cywile uciekający z Prus Wschodnich i Gdańska. Była to jedna z największych katastrof morskich II wojny światowej, a zarazem wydarzenie przez lata pozostające w cieniu bardziej znanych tragedii.
16 kwietnia 2010 roku pył po erupcji islandzkiego wulkanu Eyjafjallajökull sparaliżował lotnictwo w dużej części Europy. W Polsce miał to szczególnie mocny wymiar, bo zakłócił przyjazd delegacji zagranicznych na uroczystości pogrzebowe pary prezydenckiej.
16 kwietnia 1979 roku premierę miał film „Zmory” w reżyserii Wojciecha Marczewskiego. To kino dojrzewania, niepokoju i buntu, które do dziś zachowuje świeżość. W tym samym kalendarzu pojawia się też Roland Topor, zmarły 16 kwietnia 1997 roku – artysta totalny, którego groteskowa wyobraźnia wyprzedzała swój czas.
Czesław Kaczmarek (1895), późniejszy biskup kielecki, stał się jedną z głośnych ofiar stalinowskiego systemu represji wobec Kościoła.
Alina Janowska (1923) łączyła wojenne doświadczenie Powstania Warszawskiego z ogromną popularnością sceniczną i filmową. Miała w sobie lekkość, która nie przekreślała życiowego ciężaru.
Andrzej Romocki „Morro” (1923) należał do pokolenia, które dojrzewało w czasie wojny szybciej, niż powinno. Jego nazwisko stało się jednym z symboli harcerskiego etosu Szarych Szeregów.
Maciej Wojtyszko (1946) zapisał się jako reżyser, dramatopisarz i scenarzysta, którego twórczość często łączyła inteligencję z ironią.
Piotr Gąsowski (1964) to z kolei reprezentant innej epoki – telewizyjnej rozpoznawalności, kabaretowego rytmu i lekkiej scenicznej energii.
Zygmunt Wróblewski (1888) był jednym z pionierów badań nad gazami skroplonymi. Choć jego nazwisko nie funkcjonuje w kulturze masowej, to w historii nauki należy do pierwszego szeregu.
Rudolf Hoess (1947), były komendant Auschwitz, został stracony na terenie dawnego obozu. Samo miejsce egzekucji miało wymiar symboliczny i historyczny.
Tadeusz Bartosik (1985) pozostawił po sobie wiele ról drugiego planu, które świetnie pokazują siłę dawnego polskiego aktorstwa – nieefektownego, ale bardzo precyzyjnego.
Marian Biskup (2012) był historykiem, bez którego trudno opowiadać o Pomorzu, Zakonie Krzyżackim i Toruniu.
16 kwietnia przypada Dzień Sapera, święto żołnierzy wojsk inżynieryjnych, których praca – często niewidoczna – ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa. W kalendarzach nietypowych pojawia się również Dzień Ochrony Słoni.
::news{"type":"see-also","item":"58989"}
0
0
0
0
0
0
Tomasz Szymczak
Tomasz Szymczak [email protected]