15 czerwca to data, która przyniosła zarówno ważne wydarzenia polityczne, jak i momenty zapisane w historii kultury oraz sztuki. Tego dnia zapadały decyzje wpływające na losy Polski, dochodziło do dramatycznych wydarzeń politycznych, ale także rodziły się osoby, które później odcisnęły swoje piętno na polskiej kulturze. To również okazja, by przypomnieć postacie i wydarzenia, które z biegiem lat nieco zniknęły z powszechnej pamięci.

Wydarzenia, które zmieniły bieg historii

1545 – W Wilnie zmarła Elżbieta Habsburżanka, pierwsza żona króla Zygmunta II Augusta. Jej przedwczesna śmierć zakończyła krótkie małżeństwo, które miało umocnić relacje między Jagiellonami a Habsburgami.

1794 – Podczas insurekcji kościuszkowskiej wojska pruskie i rosyjskie zajęły Kraków. Utrata dawnej stolicy była jednym z najpoważniejszych ciosów dla powstania.

1808 – Rozpoczęło się drugie oblężenie Saragossy przez wojska napoleońskie. W walkach uczestniczyli także polscy żołnierze Legii Nadwiślańskiej dowodzeni przez płk. Józefa Chłopickiego.

1818 – W Warszawie wmurowano kamień węgielny pod budowę kościoła św. Aleksandra na placu Trzech Krzyży. Świątynia powstała ku czci cara i króla Polski Aleksandra I.

1835 – We Francji zmarł Bonawentura Niemojowski, jeden z liderów liberalnej opozycji sejmowej Królestwa Polskiego i ostatni prezes Rządu Narodowego podczas powstania listopadowego.

1867 – W Warszawie utworzono Archiwum Akt Dawnych, jedną z najważniejszych instytucji przechowujących dokumenty dotyczące historii Polski.

1934 – Członkowie Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów dokonali zamachu na ministra spraw wewnętrznych Bronisława Pierackiego. Polityk zmarł tego samego dnia wskutek odniesionych obrażeń. Wydarzenie doprowadziło później do utworzenia obozu odosobnienia w Berezie Kartuskiej.

1944 – Żołnierze Armii Krajowej wykonali wyrok na Herbercie Junku, komendancie więzienia na Pawiaku, odpowiedzialnym za brutalne represje wobec więźniów.

1981 – Rozpoczął się proces przywódców Konfederacji Polski Niepodległej. Komunistyczne władze oskarżyły działaczy o próbę obalenia ustroju PRL.

2023 – Zmarł Bohdan Urbankowski, poeta, filozof i historyk idei, związany z nurtem Nowego Romantyzmu.

A co działo się tego dnia w świecie popkultury?

1927 – Urodził się Andrzej Wróblewski, jeden z najwybitniejszych polskich malarzy XX wieku. Jego cykl „Rozstrzelania” do dziś uznawany jest za jedno z najważniejszych dzieł polskiej sztuki powojennej.

1934 – Urodził się Jan Berdyszak, ceniony rzeźbiarz, malarz i grafik, którego prace prezentowano na najważniejszych wystawach sztuki współczesnej w Europie.

1945 – Urodził się Piotr Garlicki, aktor znany z licznych ról teatralnych i filmowych, w tym z produkcji „Barwy ochronne” oraz „Quo vadis”.

1956 – Urodził się Henryk Gołębiewski, gwiazda seriali dziecięcych lat 70., a później ceniony aktor filmowy, pamiętany szczególnie z roli w filmie „Edi”.

1990 – Zmarł Ryszard Cieślak, wybitny aktor Teatru Laboratorium Jerzego Grotowskiego, uznawany za jednego z najważniejszych twórców nowoczesnego teatru.

2012 – Odszedł prof. Stefan Stuligrosz, twórca legendarnego chóru Poznańskie Słowiki, który przez dekady promował polską kulturę muzyczną na świecie.

2014 – Zmarł Andrzej Hudziak, aktor Starego Teatru w Krakowie, ceniony za role teatralne i filmowe.

Urodzili się

• 1927 – Andrzej Wróblewski, malarz.
• 1934 – Jan Berdyszak, rzeźbiarz, grafik i pedagog.
• 1945 – Piotr Garlicki, aktor.
• 1956 – Henryk Gołębiewski, aktor filmowy i serialowy.

Zmarli

• 1545 – Elżbieta Habsburżanka, królowa Polski.
• 1835 – Bonawentura Niemojowski, polityk i działacz emigracyjny.
• 1941 – Stanisław Thugutt, działacz ludowy i polityk.
• 1952 – Krystyna Skarbek, agentka brytyjskiego wywiadu.
• 1962 – Eugeniusz Baziak, arcybiskup metropolita krakowski.
• 1970 – Stanisław Sołdek, przodownik pracy i patron słynnego statku.
• 1990 – Ryszard Cieślak, aktor i reżyser.
• 2012 – Stefan Stuligrosz, dyrygent i kompozytor.
• 2014 – Andrzej Hudziak, aktor.
• 2023 – Bohdan Urbankowski, poeta i filozof.

Święta i okazje

Światowy Dzień Wiatru – święto promujące energetykę wiatrową i odnawialne źródła energii.

Międzynarodowy Dzień Przeciwdziałania Przemocy wobec Osób Starszych – ustanowiony przez ONZ dzień zwracający uwagę na problemy seniorów na całym świecie.

Dzień Elektryka Wojskowego – obchodzony w części jednostek wojskowych związanych z wojskami łączności i techniki.

::news{"type":"see-also","item":"61250"}

::event{"type":"vertical","item":"5359"}