Śmierć bliskiej osoby to nie tylko ogromne przeżycie emocjonalne, lecz także poważne obciążenie finansowe. Pogrzeb wiąże się z kosztami, które w Polsce sięgają od kilku do nawet kilkunastu tysięcy złotych. W takich sytuacjach dużą pomocą jest zasiłek pogrzebowy, czyli świadczenie wypłacane przez ZUS lub KRUS, które ma na celu częściowe pokrycie wydatków związanych z organizacją pochówku.
Warto wiedzieć, kto może ubiegać się o ten zasiłek, jakie dokumenty są potrzebne, jak wygląda procedura oraz w jakim terminie należy złożyć wniosek.
Zasiłek pogrzebowy to jednorazowe świadczenie pieniężne przysługujące osobie lub instytucji, która pokryła koszty pogrzebu. Ma on charakter refundacyjny – nie jest to więc „darowizna od państwa”, ale rekompensata za wydatki poniesione na pochówek.
Wysokość zasiłku od 2011 roku jest stała i wynosi 4000 zł – niezależnie od rzeczywistych kosztów pogrzebu. Jeśli pogrzeb kosztował więcej, różnicę pokrywa rodzina; jeśli mniej – ZUS i tak wypłaca całą kwotę (chyba że koszty poniosła instytucja, wtedy zwracane są wydatki faktyczne).
Prawo do zasiłku mają:
członkowie rodziny zmarłego: małżonek, dzieci (także przysposobione), rodzice, macocha, ojczym, osoby przysposabiające, rodzeństwo, dziadkowie, wnuki, osoby przyjęte na wychowanie i utrzymanie przed osiągnięciem pełnoletności;
osoby niespokrewnione, które pokryły koszty pogrzebu – np. partner życiowy, przyjaciel;
pracodawca zmarłego;
gmina, powiat, dom pomocy społecznej, zakład opiekuńczy, zakład karny – jeśli to one sfinansowały pogrzeb;
instytucje kościelne i związki wyznaniowe – jeśli zorganizowały pochówek.
Jeśli koszty pokryła rodzina – wypłacana jest pełna kwota 4000 zł.
Jeśli koszty pokryła instytucja – wypłacana jest tylko kwota odpowiadająca faktycznym wydatkom, ale nie więcej niż 4000 zł.
Jeśli koszty podzieliło kilka osób (np. dzieci zmarłego) – kwota dzielona jest proporcjonalnie do poniesionych wydatków.
Świadczenie można uzyskać na pokrycie m.in.:
zakupu trumny lub urny,
przewozu zwłok,
opłat cmentarnych,
przygotowania ciała (toaleta, kosmetyka pośmiertna),
usług zakładu pogrzebowego,
kwiatów, wieńców, klepsydr,
wynajęcia kaplicy, oprawy muzycznej,
stypy (poczęstunku dla żałobników).
Jeśli zmarły był emerytem, rencistą lub ubezpieczonym w ZUS – wniosek składa się w ZUS.
Jeśli podlegał pod KRUS (rolnik, domownik) – w KRUS.
Jeśli pracował w służbach mundurowych – w odpowiednich instytucjach (np. MSWiA, MON).
Wniosek Z-12 (dostępny na stronie ZUS/KRUS).
Odpis aktu zgonu.
Rachunki i faktury potwierdzające koszty pogrzebu – wystawione na osobę składającą wniosek.
Dokumenty potwierdzające pokrewieństwo (np. akt małżeństwa, akt urodzenia dziecka).
Wniosek należy złożyć w ciągu 12 miesięcy od dnia śmierci. Jeśli w tym czasie nie zostanie złożony, prawo do świadczenia wygasa.
Wyjątek: jeśli rodzina dowiedziała się o śmierci po upływie 12 miesięcy (np. gdy bliski zmarł za granicą), termin liczy się od daty uzyskania informacji.
ZUS ma obowiązek wypłacić zasiłek w ciągu 30 dni od złożenia wniosku wraz z kompletem dokumentów. Najczęściej pieniądze trafiają na konto wnioskodawcy lub są przekazywane przekazem pocztowym.
Zasiłek pogrzebowy można łączyć z innymi formami pomocy – np. odprawą pośmiertną (jeśli zmarły był zatrudniony na etacie) czy pomocą socjalną od pracodawcy. Świadczenie to nie podlega opodatkowaniu i nie jest wliczane do dochodu przy świadczeniach rodzinnych.
Jeśli pogrzeb odbywa się poza granicami Polski, również przysługuje zasiłek pogrzebowy. Trzeba jednak udokumentować wszystkie koszty – w obcej walucie należy je przeliczyć na złote według kursu NBP z dnia poniesienia wydatków.
brak faktur imiennych (rachunki muszą być wystawione na osobę, która składa wniosek),
przekroczenie terminu 12 miesięcy,
złożenie niepełnych dokumentów,
błędne dane w akcie zgonu – mogą opóźnić procedurę.
Od lat w Polsce toczy się dyskusja, czy zasiłek pogrzebowy odpowiada rzeczywistym kosztom. Jeszcze kilkanaście lat temu wynosił równowartość średniej krajowej pensji. Dziś kwota 4000 zł pokrywa zazwyczaj tylko połowę wydatków. Organizacje senioralne i branża pogrzebowa apelują o podwyższenie świadczenia, ale na razie bez skutku.
Zbieraj wszystkie faktury – także za kwiaty, nekrologi, oprawę muzyczną.
Złóż wniosek jak najszybciej – unikniesz problemów z dokumentami.
Jeśli koszty dzieli kilka osób – najlepiej, aby jedna osoba formalnie wzięła faktury na siebie i podzieliła później kwotę z rodziną.
Pamiętaj, że zakłady pogrzebowe często oferują pomoc w wypełnieniu wniosku Z-12.
Zasiłek pogrzebowy to ważna forma wsparcia, która pozwala choć częściowo odciążyć rodzinę w trudnym czasie. Choć jego wysokość nie pokrywa wszystkich kosztów, 4000 zł to realna pomoc, szczególnie gdy pogrzeb organizowany jest nagle. Kluczowe jest jednak dopilnowanie formalności: zebranie rachunków, złożenie wniosku w terminie i zadbanie o komplet dokumentów.
Dzięki temu można szybciej przejść przez procedury urzędowe i skupić się na tym, co najważniejsze – godnym pożegnaniu bliskiej osoby.
[ZT]51426[/ZT]
