Zobacz gmach sądu od kuchni. Trwają zapisy na wspólne zwiedzanie

::attachment{"type":"image","item_id":"411626","width":"818","height":"203","title":"","alt":"","link":""}

Mieszkańcy powiatu będą mogli poznać tajemnice zabytkowego gmachu przy ulicy Narutowicza podczas nadchodzącego Dnia Edukacji Prawnej. Wydarzenie zaplanowano na najbliższą sobotę, a przewodnicy przybliżą uczestnikom historię architektury z początku XX wieku. Ze względu na ograniczoną liczbę miejsc organizatorzy prowadzą już telefoniczną rejestrację chętnych.

W nadchodzącą sobotę, 14 marca, budynek Sądu Rejonowego w Inowrocławiu zostanie udostępniony zwiedzającym. Akcja odbywa się w ramach ogólnopolskiego Dnia Edukacji Prawnej 2026 i ma na celu przybliżenie obywatelom zasad funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości oraz prezentację zabytkowej siedziby instytucji.

Uczestnicy spotkania będą mogli zobaczyć detale architektoniczne obiektu, który powstał w początkach XX wieku. Program obejmuje zwiedzanie z oprowadzeniem, podczas którego poruszony zostanie temat idei sprawiedliwości wpisanej w mury inowrocławskiego gmachu. 

Zwiedzanie rozpocznie się o godzinie 10:00. Osoby zainteresowane udziałem w wydarzeniu muszą dokonać wcześniejszego zgłoszenia. Zapisy przyjmowane są pod numerem telefonu 52 357 58 73.

Historia budynku sądu w Inowrocławiu

Budynek Sądu Rejonowego w Inowrocławiu przy ul. Narutowicza powstał na początku XX wieku, gdy miasto znajdowało się jeszcze w granicach państwa pruskiego. Gmach wzniesiono w latach 1900–1901 jako siedzibę sądu oraz towarzyszącego mu aresztu sądowego. Była to jedna z ważniejszych inwestycji administracyjnych w rozwijającym się wówczas Inowrocławiu.

Architektura budynku nawiązuje do stylu historyzmu z elementami neorenesansu północnego, charakterystycznego dla urzędów publicznych z tamtego okresu. Monumentalna bryła, symetryczna elewacja i bogate detale kamieniarskie miały podkreślać powagę instytucji państwowej i autorytet wymiaru sprawiedliwości.

Wnętrza zachowały wiele oryginalnych elementów z początku XX wieku. Na uwagę zwraca zwłaszcza główna sala rozpraw, w której zachowały się historyczne elementy stolarki oraz dekoracyjne witraże. Układ pomieszczeń w dużej części pozostał zgodny z pierwotnym projektem, co jest dziś rzadkością w budynkach administracyjnych z tego okresu.

Gmach sądu był także świadkiem dramatycznych wydarzeń z czasów II wojny światowej. W październiku 1939 roku w więzieniu znajdującym się przy sądzie Niemcy zamordowali kilkudziesięciu mieszkańców regionu, głównie przedstawicieli lokalnej inteligencji i działaczy społecznych. Zbrodnia ta była częścią represji wobec Polaków po zajęciu miasta przez okupanta.

Po zakończeniu wojny budynek nadal pełnił funkcje związane z wymiarem sprawiedliwości. W kolejnych dekadach mieścił się tu Sąd Rejonowy w Inowrocławiu, obsługujący mieszkańców powiatu i okolicznych gmin.

Dziś gmach przy ul. Narutowicza pozostaje jednym z najbardziej charakterystycznych budynków publicznych w centrum Inowrocławia. Dzięki temu, że przez ponad sto lat nie zmienił swojej funkcji, zachował wiele historycznych elementów architektonicznych i do dziś przypomina o administracyjnej historii miasta z początku XX wieku.

Ciekawostki o budynku sądu w Inowrocławiu

1. Budynek od ponad 120 lat pełni tę samą funkcję
Gmach przy ul. Narutowicza od momentu powstania na początku XX wieku nie zmienił swojego przeznaczenia. Nadal mieści się w nim sąd, co jest rzadkością w przypadku budynków administracyjnych z tamtej epoki.

2. Sąd powstał razem z więzieniem
Kompleks od początku zaprojektowano jako zespół sądowo-więzienny. Oprócz sal rozpraw znajdowały się tu także cele aresztu oraz pomieszczenia dla konwojów. Dzięki temu osoby zatrzymane mogły być doprowadzane na rozprawy bez opuszczania kompleksu.

3. Monumentalna architektura miała „robić wrażenie”
Budynek celowo zaprojektowano w reprezentacyjnym stylu z bogatymi detalami, aby podkreślić autorytet państwa i powagę wymiaru sprawiedliwości. W czasach pruskich takie gmachy miały również symbolicznie pokazywać siłę administracji.

4. Zachowane historyczne wnętrza
W części pomieszczeń do dziś można zobaczyć oryginalne elementy z początku XX wieku – fragmenty stolarki, drzwi, detale architektoniczne czy układ korytarzy. Dzięki temu budynek jest ciekawym przykładem architektury urzędowej sprzed ponad stu lat.

5. Miejsce tragicznych wydarzeń z 1939 roku
W pierwszych miesiącach okupacji niemieckiej w więzieniu przy sądzie zamordowano kilkudziesięciu mieszkańców regionu. Była to część represji wobec polskiej inteligencji i działaczy społecznych.

6. Jeden z najbardziej charakterystycznych gmachów w centrum miasta
Choć w Inowrocławiu jest wiele zabytków, budynek sądu należy do najbardziej rozpoznawalnych obiektów publicznych w tej części miasta. Jego masywna bryła i historyczna architektura wyróżniają się wśród otaczającej zabudowy.

7. Symbol sprawiedliwości w architekturze
W projektach sądów z początku XX wieku często stosowano motywy symbolizujące prawo i sprawiedliwość – układ osiowy budynku, reprezentacyjne wejście czy symetrię elewacji. Podobne rozwiązania zastosowano również w inowrocławskim gmachu.

::news{"type":"see-also","item":"57821"}

::event{"type":"portrait","item":"5465"}