Kalendarium ciekawostek – 25 lutego

Mirosław Amonowicz 06:00, 25.02.2026

Skomentuj

25 lutego to dzień, w którym historia potrafi przyspieszyć: od bitew i decyzji politycznych po premiery filmowe i mocne nazwiska kultury. W Polsce wraca przede wszystkim echo powstania listopadowego i wojennych struktur podziemia. Na świecie ta data często oznaczała zmianę kursu – czasem dosłownie w jeden dzień.

🇵🇱 Wydarzenia w Polsce

1831 – Bitwa pod Grochowem (Olszynka Grochowska), jedno z najważniejszych starć powstania listopadowego.
1862 – Urodził się Stanisław Głąbiński, jeden z liderów Narodowej Demokracji; w 1939 aresztowany przez NKWD, zmarł w więzieniu w Charkowie.
1876 – We Lwowie zmarł Seweryn Goszczyński, poeta i publicysta, uczestnik powstania listopadowego.
1885 – Urodził się Józef Kostrzewski, archeolog i muzeolog; kierował m.in. badaniami w Biskupinie.
1901 – W Warszawie zmarł Wojciech Gerson, malarz i historyk sztuki, współzałożyciel Zachęty.
1903 – Urodził się Kazimierz Popiołek, historyk i pierwszy rektor Uniwersytetu Śląskiego.
1907 – W Wilnie urodził się Antoni Gołubiew, autor cyklu „Bolesław Chrobry”.
1919 – Konflikt polsko-czechosłowacki: w Cieszynie podpisano porozumienie ustalające tymczasowe strefy wpływów.
1942 – Gen. Stanisław Maczek rozpoczął w Wielkiej Brytanii formowanie 1. Dywizji Pancernej.
1942 – Komendant Główny AK powołał Wojskową Służbę Kobiet (WSK).
1948 – Utworzono paramilitarną organizację młodzieżową „Służba Polsce” (obowiązkowe szkolenia, także ideologiczne).
1958 – Sejm przyjął uchwałę o obchodach Tysiąclecia Państwa Polskiego (1960–1966).
1982 – Stan wojenny: w Krakowie zapadły wyroki wobec działaczy oskarżonych o kierowanie strajkiem w Hucie im. Lenina (grudzień 1981).
1977 – Premiera filmu „Człowiek z marmuru” w reżyserii Andrzeja Wajdy.
2011 – Premiera filmu „Czarny czwartek. Janek Wiśniewski padł” (reż. Antoni Krauze).

🌍 Wydarzenia na świecie

1947 – Dekretem Alianckiej Komisji Kontroli ogłoszono likwidację państwa pruskiego.
1956 – Nikita Chruszczow wygłosił tajny referat o kulcie jednostki, uderzając w dziedzictwo Stalina.
1964 – Cassius Clay pokonał Sonny’ego Listona, zdobywając pierwszy tytuł mistrza świata wagi ciężkiej; wkrótce potem przyjął imię Muhammad Ali.
1948 – W Czechosłowacji finał przesilenia politycznego: prezydent Edvard Beneš zgodził się na rząd zdominowany przez komunistów (tzw. „przewrót lutowy”).
1986 – Kulminacja „People Power” na Filipinach: Corazon Aquino została zaprzysiężona, a Ferdinand Marcos utracił władzę i uciekł z kraju.

🎬 Popkultura – premiery i rocznice

1934 – Urodził się Leszek Bogdanowicz, kompozytor i współtwórca zespołu „Rythm and Blues”.
1936 – Urodził się Wiesław Dymny, współtwórca „Piwnicy pod Baranami”.
1941 – Urodził się Feliks Falk, reżyser m.in. „Wodzireja”.
2016 – Zmarł Zdeněk Smetana, czeski reżyser animacji, znany także w Polsce z popularnych bajek.

🎂 Urodzili się

1920 – Władysław Machejek, pisarz i dziennikarz, wieloletni redaktor naczelny „Życia Literackiego”.
1937 – Barbara Piasecka-Johnson, kolekcjonerka sztuki i filantropka.
1949 – Danuta Wałęsa (z d. Gołoś), pierwsza dama RP w latach 1990–1995.

🕯️ Zmarli

1972 – We Wrocławiu zmarł Hugo Steinhaus, matematyk lwowskiej szkoły matematycznej.
1994 – Zmarł Władysław Siła-Nowicki, żołnierz AK i adwokat w procesach politycznych.
1998 – W Warszawie zmarła Wanda Jakubowska, reżyserka filmu „Ostatni etap”.
2009 – W Łodzi zmarł Zbigniew Chmielewski, twórca m.in. serialu „Daleko od szosy”.
2017 – W Warszawie zmarł Zbigniew Pawlicki, muzykolog, publicysta i powstaniec warszawski.