Kalendarium ciekawostek – 26 lutego

26 lutego przynosi mocny miks: średniowieczne starcia, decyzje, które zmieniały ustrój państwa, i wydarzenia, po których historia już nie wracała na stare tory. W Polsce to m.in. Smoleńsk, „prawa kardynalne” i oficjalne losy hymnu. Na świecie – data kojarzona też z Napoleońskim powrotem i głośnymi wydarzeniami XX wieku.

🇵🇱 Wydarzenia w Polsce

• 1289 – Zwycięstwo koalicji książąt Mazowsza i Kujaw (Bolesław II, Władysław Łokietek) nad siłami księcia wrocławskiego Henryka IV Probusa w bitwie pod Siewierzem.

• 1634 – Wojna polsko-rosyjska: kapitulacja wojsk rosyjskich broniących Smoleńska.

• 1768 – Sejm w Warszawie (w otoczeniu wojsk rosyjskich) uchwalił tzw. prawa kardynalne – m.in. potwierdzające wolną elekcję i liberum veto.

• 1831 – Powstanie listopadowe: gen. Jan Skrzynecki został mianowany naczelnym wodzem wojsk polskich.

• 1832 – Car Mikołaj I ogłosił Statut Organiczny Królestwa Polskiego, zastępując zniesioną konstytucję.

• 1927 – MSW ogłosiło „Mazurek Dąbrowskiego” oficjalnym hymnem państwowym RP.

• 1940 – W Warszawie powołano Polityczny Komitet Porozumiewawczy przy Związku Walki Zbrojnej.

• 1940 – W Palmirach Niemcy rozstrzelali ok. 190 mieszkańców Legionowa i okolic.

• 1944 – Organizacja Małego Sabotażu „Wawer” rozlepiła w Warszawie plakaty z fikcyjnym zarządzeniem ewakuacji ludności niemieckiej z Generalnego Gubernatorstwa.

• 1945 – Prezydent RP powierzył gen. Władysławowi Andersowi pełnienie obowiązków Naczelnego Wodza.

• 1977 – Na Wyspie Króla Jerzego rozpoczęła działalność polska stacja im. Henryka Arctowskiego.

• 1978 – Premiera serialu TV „Noce i dnie” (reż. Jerzy Antczak).

• 1999 – Prezydent Aleksander Kwaśniewski podpisał dokumenty ratyfikujące członkostwo Polski w NATO.

🌍 Wydarzenia na świecie

• 1815 – Napoleon Bonaparte opuścił Elbę, rozpoczynając drogę do „Stu dni” i powrotu do władzy we Francji.

• 1935 – Robert Watson-Watt i Arnold Wilkins zademonstrowali podstawy działania radaru (pokaz dla brytyjskiego Air Ministry).

• 1993 – Zamach bombowy w garażu World Trade Center w Nowym Jorku (pierwszy atak na WTC; 6 ofiar śmiertelnych i ponad 1000 rannych).

🎬 Popkultura – premiery i rocznice

• 1834 – We Lwowie urodził się Aleksander Zarzycki, kompozytor i pedagog, związany później m.in. z Warszawskim Towarzystwem Muzycznym.

• 1887 – Urodził się Stefan Grabiński, pionier polskiej fantastyki grozy (m.in. „Demon ruchu”).

• 1978 – Wystartował Bieg Gwarków, jeden z największych biegów narciarskich w Polsce.

• 2017 – Na Oscarach doszło do głośnej pomyłki przy ogłaszaniu Best Picture; ostatecznie wygrał film „Moonlight”.

🎂 Urodzili się

• 1900 – Halina Konopacka, mistrzyni olimpijska, pierwsza polska złota medalistka IO (Amsterdam 1928).

• 1903 – Jan Fethke, pisarz i scenarzysta, związany także z ruchem esperanckim.

• 1910 – Aleksander Fogiel, aktor znany z wielu klasycznych ról filmowych.

• 1914 – Witold Rowicki, dyrygent, wieloletni dyrektor artystyczny Filharmonii Narodowej.

• 1922 – Józef Kostecki, aktor, m.in. z „Eroiki” i „Krzyżaków”.

• 1945 – Aleksander Skiba, siatkarz i trener, mistrz świata z 1974 roku.

• 1950 – Andrzej Celiński, działacz opozycji (KOR), później m.in. minister kultury.

• 1973 – Małgorzata Szumowska, reżyserka i scenarzystka.

🕯️ Zmarli

• 1861 – W Paryżu zmarł gen. Wojciech Chrzanowski, uczestnik i organizator działań wojskowych w epoce powstań.

• 1901 – W Warszawie zmarła Lucyna Ćwierczakiewiczowa, autorka kultowych książek kucharskich.

• 2000 – W Krakowie zmarł Andrzej Hiolski, śpiewak operowy.

• 2016 – We Frankfurcie nad Menem zmarł Karl Dedecius, tłumacz i wielki propagator literatury polskiej w Niemczech.

🎉 Święta

• 26 lutego – Dzień Opowiadania Bajek (nieoficjalnie, popularny w szkołach i bibliotekach)

• 26 lutego – Rocznicowo: data często przywoływana przy wydarzeniach związanych z początkiem „Stu dni” Napoleona (1815)

::news{"type":"see-also","item":"57257"}

::event{"type":"portrait","item":"5403"}