::attachment{"type":"image","item_id":"411626","width":"818","height":"203","title":"","alt":"","link":""}

17 kwietnia to data, w której mieszczą się insurekcja warszawska, rejestracja „Solidarności” i wybuch gazu w Gdańsku. To również dzień ważnych postaci polskiej kultury, Kościoła i opozycji. Taki kalendarz przypomina, że historia lubi wracać do Warszawy – ale za każdym razem w zupełnie innym kostiumie.

Wydarzenia w Polsce

17 kwietnia 1794 roku w Warszawie wybuchła insurekcja w ramach powstania kościuszkowskiego. Wojska rosyjskie zostały wyparte ze stolicy, a jednym z bohaterów walk stał się Jan Kiliński – szewc i radny, którego nazwisko do dziś funkcjonuje jako symbol miejskiego patriotyzmu. To był moment, gdy Warszawa pokazała, że nie chce być tylko sceną wydarzeń, ale ich aktywnym uczestnikiem.

17 kwietnia 1848 roku władze austriackie uwłaszczyły chłopów w Galicji. Reformę tę pamięta się często przez pryzmat polityki imperium, ale dla zwykłych ludzi oznaczała ona przełom w codziennym życiu i relacjach społecznych.

17 kwietnia 1900 roku Józef Piłsudski został przewieziony do X Pawilonu Cytadeli Warszawskiej. To miejsce miało stać się jednym z najważniejszych symboli carskich represji wobec polskich niepodległościowców. Późniejsza legenda Piłsudskiego tym mocniej działa, im lepiej pamięta się takie właśnie epizody.

17 kwietnia 1942 roku w warszawskim getcie doszło do pierwszej zorganizowanej akcji terroru przeprowadzonej przez gestapo. To był kolejny krok w machinie przemocy, która rok później doprowadzi do powstania i ostatecznej zagłady getta.

17 kwietnia 1947 roku skazano działaczy związanych z PSL, w tym Kazimierza Bagińskiego. Był to jeden z wielu sygnałów, że po wojnie polityczna konkurencja w Polsce nie miała już realnych szans na uczciwą rywalizację z komunistyczną władzą.

17 kwietnia 1979 roku w Nowej Hucie uszkodzono ładunkiem wybuchowym Pomnik Lenina. Brzmi jak scena z politycznego thrillera, ale był to realny znak narastającego oporu wobec symboli narzuconego systemu.

17 kwietnia 1989 roku ponownie zarejestrowano NSZZ „Solidarność”. Po latach delegalizacji i stanu wojennego była to jedna z najważniejszych dat końca PRL. Od tego momentu proces politycznej zmiany przestał być teorią, a stał się rzeczywistością.

17 kwietnia 1995 roku w Gdańsku doszło do wybuchu gazu w bloku mieszkalnym. Zginęły 22 osoby, a skala zniszczeń i ludzki dramat wstrząsnęły całym krajem. Była to jedna z tych tragedii, które na długo zostają w zbiorowej pamięci.

Wydarzenia na świecie

17 kwietnia 1330 roku na zamku wyszehradzkim doszło do zamachu Felicjana Zacha na rodzinę królewską. To średniowieczna historia pełna gwałtowności i zemsty, która przez wieki fascynowała kronikarzy Europy Środkowej.

Popkultura

17 kwietnia 1955 roku urodził się Jan Borysewicz, a więc człowiek, bez którego trudno wyobrazić sobie historię polskiego rocka lat 80. Lady Pank stał się jednym z tych zespołów, które umiały być jednocześnie masowe i charakterystyczne.

W tym samym dniu urodził się Robert Gliński (1952), reżyser filmowy, który później pokaże, że polskie kino może mówić o młodości, przemocy i dojrzewaniu bez łatwych ozdobników.

Urodzili się

Urszula Ledóchowska (1865) była zakonnicą i założycielką zgromadzenia, ale jej działalność miała też wymiar społeczny i edukacyjny. To jedna z tych postaci, których życiorys wykracza daleko poza samą sferę religijną.

Józef Retinger (1888) pozostaje figurą niejednoznaczną i fascynującą. Doradca polityczny, emisariusz, człowiek od misji poufnych i zakulisowych rozmów, dziś bywa przedstawiany niemal jak bohater geopolitycznego serialu.

Franciszek Dąbrowski (1904) zapisał się w historii jako zastępca dowódcy obrony Westerplatte, a spory o jego rolę pokazują, jak żywa i niezamknięta potrafi być pamięć o wrześniu 1939 roku.

Paweł Śpiewak (1951) był socjologiem i historykiem idei, który potrafił prowadzić debatę publiczną z erudycją i spokojem, nawet wtedy, gdy temat stawał się politycznie gorący.

Zmarli

Jan Krukowiecki (1850) należał do ludzi, którzy w czasie powstania listopadowego znaleźli się w centrum najtrudniejszych decyzji politycznych i wojskowych.

Ludwik Sempoliński (1981) był aktorem starej szkoły – scenicznym elegantem, śpiewakiem i artystą, który niósł w sobie pamięć przedwojennego teatru i kina.

Witold Łokuciewski (1990), as myśliwski Dywizjonu 303, pozostawał jednym z żywych symboli polskiego lotnictwa bojowego XX wieku.

Stanisław Likiernik (2018) był żołnierzem Kedywu i uczestnikiem akcji dywersyjnych, ale po latach również ważnym świadkiem historii, który nadawał okupacyjnej Warszawie konkretne twarze i emocje.

Święta

17 kwietnia obchodzony jest Światowy Dzień Chorych na Hemofilię, mający na celu zwiększanie świadomości na temat tej rzadkiej choroby i problemów pacjentów.

::news{"type":"see-also","item":"58992"}