12 maja to data mocno związana z historią Polski, polityką, nauką, kulturą i dramatycznymi wydarzeniami wojennymi. Tego dnia Kazimierz Wielki ogłosił akt fundacyjny Akademii Krakowskiej, rozpoczął się zamach majowy, a Polska straciła Józefa Piłsudskiego. W kalendarium są też nazwiska, które zapisały się w architekturze, filmie, muzyce, sporcie i pamięci o II wojnie światowej.

::attachment{"type":"image","item_id":"411626","width":"818","height":"203","title":"","alt":"","link":""}

Wydarzenia w Polsce

1364 – Król Kazimierz III Wielki ogłosił akt fundacyjny Akademii Krakowskiej, najstarszej polskiej uczelni, która w 1817 roku została przemianowana na Uniwersytet Jagielloński.

1781 – W Warszawie wmurowano kamień węgielny pod budowę greckokatolickiej cerkwi i monasteru Zaśnięcia Najświętszej Marii Panny.

1817 – W Warszawie otwarto pierwszą na ziemiach polskich Giełdę Papierów Wartościowych.

1834 – W Bernie powstała Młoda Polska, organizacja niepodległościowa głosząca hasła wolności, równości i braterstwa.

1919 – W Warszawie rozpoczęła działalność Francuska Szkoła Pilotów, jedna z pierwszych wojskowych szkół lotniczych w Polsce.

1926 – Rozpoczął się zamach majowy. Na moście Poniatowskiego w Warszawie doszło do spotkania marszałka Józefa Piłsudskiego z prezydentem RP Stanisławem Wojciechowskim.

1935 – W Warszawie zmarł Józef Piłsudski, jedna z najważniejszych postaci polskiej polityki i wojskowości XX wieku.

1935 – Gen. Edward Śmigły-Rydz objął po zmarłym Józefie Piłsudskim stanowisko generalnego inspektora Sił Zbrojnych.

1940 – W ramach zbrodni katyńskiej wyruszyły ostatnie transporty śmierci polskich oficerów z Kozielska do Katynia i ze Starobielska do Charkowa.

1942 – W KL Auschwitz II-Birkenau Niemcy zamordowali 1500 Żydów z Sosnowca.

1943 – Lotnictwo radzieckie zbombardowało okupowaną przez Niemców Warszawę. Według niemieckiego komunikatu zginęło około 150 osób.

1946 – Odbyła się konsekracja Stefana Wyszyńskiego na biskupa lubelskiego.

1948 – W więzieniu mokotowskim w Warszawie wykonano wyrok śmierci na ppłk. Stanisławie Kasznicy, ostatnim komendancie głównym Narodowych Sił Zbrojnych.

1981 – Sąd Wojewódzki w Warszawie zarejestrował NSZZ Rolników Indywidualnych „Solidarność”.

1990 – Powstało Porozumienie Centrum. Przewodniczącym partii został Jarosław Kaczyński.

2006 – Sejm przyjął ustawę powołującą Centralne Biuro Antykorupcyjne.

Wydarzenia na świecie

1670 – W Dreźnie urodził się przyszły król Polski August II Mocny z dynastii Wettinów.

1943 – W proteście przeciwko obojętności świata wobec Zagłady narodu żydowskiego Szmul Zygielbojm, członek Rady Narodowej RP w Londynie, popełnił samobójstwo.

1970 – W Londynie zmarł gen. Władysław Anders, organizator i dowódca Armii Polskiej w ZSRR, a następnie 2 Korpusu Polskiego. Od lutego do maja 1945 roku pełnił obowiązki Naczelnego Wodza. Został pochowany na cmentarzu Monte Cassino.

1992 – W Himalajach zaginęła Wanda Rutkiewicz, wybitna himalaistka, trzecia kobieta i pierwsza Europejka, która stanęła na szczycie Mount Everestu.

Popkultura

1994 – Odbyła się premiera filmu „Trzy kolory. Czerwony” w reżyserii Krzysztofa Kieślowskiego.

2011 – W Warszawie zmarł Piotr „Stopa” Żyżelewicz, perkusista związany z zespołami Armia, Izrael, Voo Voo, 2Tm2,3, Brygada Kryzys i Moskwa.

Urodzili się

1890 – Urodził się Michał Grażyński, piłsudczyk, wojewoda śląski w okresie sanacji i polityczny przeciwnik Wojciecha Korfantego.

1920 – Urodziła się Irena Anders, aktorka, artystka rewiowa, pieśniarka i działaczka polonijna w Wielkiej Brytanii, żona gen. Władysława Andersa.

1933 – W Warszawie urodziła się Zofia Kucówna, wybitna aktorka teatralna i filmowa.

1942 – W Krakowie urodził się Adam Bujak, fotografik, autor licznych albumów zdjęciowych poświęconych m.in. papieżowi Janowi Pawłowi II.

1946 – W Łodzi urodził się Daniel Libeskind, architekt światowej sławy, autor m.in. Muzeum Żydowskiego w Berlinie, Imperial War Museum North w Manchesterze oraz wieżowca Złota 44 w Warszawie.

1967 – W Warszawie urodził się Paweł Althamer, rzeźbiarz, performer, autor instalacji i filmów wideo.

1968 – W Drezdenku urodził się Jacek Braciak, aktor znany m.in. z filmów „Edi”, „Róża”, „Drogówka”, „Pod Mocnym Aniołem” i „Wołyń”.

1983 – Urodziła się Alicja Bachleda-Curuś, aktorka, która wystąpiła m.in. w filmach „Syzyfowe prace”, „Pan Tadeusz”, „Wrota Europy” i „Bitwa pod Wiedniem”.

Zmarli

1935 – W Warszawie zmarł Józef Piłsudski. Jego śmierć stała się jednym z najważniejszych wydarzeń politycznych II Rzeczypospolitej.

1967 – Zmarł Wojciech Zamecznik, grafik, fotografik i autor plakatów.

1970 – W Londynie zmarł gen. Władysław Anders, dowódca 2 Korpusu Polskiego, związany szczególnie z bitwą o Monte Cassino.

1985 – W Warszawie zmarł Bohdan Wodiczko, dyrygent, pedagog, kierownik artystyczny i pierwszy dyrygent Filharmonii Narodowej w Warszawie.

2008 – W Warszawie zmarła Irena Sendlerowa, działaczka społeczna i szefowa wydziału dziecięcego Rady Pomocy Żydom „Żegota”. W czasie II wojny światowej pomogła uratować około 2,5 tys. żydowskich dzieci z warszawskiego getta.

2011 – W Warszawie zmarł Piotr „Stopa” Żyżelewicz, jeden z najważniejszych perkusistów polskiej sceny alternatywnej i rockowej.

Święta

12 maja obchodzony jest Międzynarodowy Dzień Pielęgniarek. Data nie jest przypadkowa – tego dnia urodziła się Florence Nightingale, uznawana za twórczynię nowoczesnego pielęgniarstwa.

::news{"type":"see-also","item":"60101"}

::event{"type":"vertical","item":"5596"}