Kalendarium ciekawostek – 11 czerwca

Tomasz Szymczak 06:05, 11.06.2026

Skomentuj

11 czerwca to data, która przypomina zarówno o wielkich zwycięstwach militarnych, jak i dramatycznych wydarzeniach II wojny światowej. Tego dnia husaria zapisała jedną z najbardziej niezwykłych kart swojej historii, a wieki później na ekranach kin pojawił się jeden z najbardziej niejednoznacznych filmów polskiego kina. W kalendarzu nie brakuje również znanych postaci kultury, sportu i polityki.

Wydarzenia, które zmieniły bieg historii

1675 – W Jaworowie król Jan III Sobieski zawarł tajny układ z królem Francji Ludwikiem XIV. Porozumienie miało wzmocnić pozycję Rzeczypospolitej w rywalizacji z Brandenburgią i było jednym z najciekawszych epizodów polskiej dyplomacji XVII wieku.

1694 – Doszło do słynnej bitwy pod Hodowem, nazywanej „polskimi Termopilami”. Kilkuset polskich żołnierzy, w tym husarzy, przez wiele godzin odpierało ataki wielotysięcznych sił tatarskich, zmuszając przeciwnika do odwrotu.

1742 – Austria i Prusy podpisały pokój kończący pierwszy etap walk o Śląsk. Większość regionu znalazła się pod panowaniem pruskim, co na długie lata zmieniło układ sił w Europie Środkowej.

1860 – Pogrzeb Katarzyny Sowińskiej, wdowy po bohaterze powstania listopadowego gen. Józefie Sowińskim, przerodził się w wielką manifestację patriotyczną w Warszawie. Wydarzenie pokazało, że pamięć o walce o niepodległość pozostawała żywa mimo zaborów.

1942 – Niemcy zamordowali 300 Polaków pracujących w karnej kompanii KL Auschwitz-Birkenau. Była to represja za próbę buntu i ucieczki więźniów z obozu.

1943 – Heinrich Himmler wydał rozkaz utworzenia obozu koncentracyjnego na terenie ruin getta warszawskiego. Miejsce to przeszło do historii pod nazwą „Gęsiówka”.

1944 – Rozpoczęły się ciężkie walki partyzanckie w Lasach Janowskich i Puszczy Solskiej. W starciach z Niemcami uczestniczyły oddziały Armii Krajowej, Armii Ludowej oraz partyzantki sowieckiej.

1955 – W Gdyni powołano Wyższą Szkołę Marynarki Wojennej, która przez kolejne dekady kształciła oficerów polskiej floty.

1985 – Na moście Glienicke w Berlinie doszło do jednej z najbardziej znanych wymian szpiegów czasów zimnej wojny. Wśród wymienionych znalazł się Marian Zacharski, agent wywiadu PRL skazany wcześniej w Stanach Zjednoczonych.

2024 – Zmarł Orest Lenczyk, jeden z najbardziej utytułowanych polskich trenerów piłkarskich. Prowadził m.in. Wisłę Kraków, Śląsk Wrocław, GKS Katowice i Zagłębie Lubin, zdobywając mistrzostwa oraz medale ekstraklasy.

A co działo się tego dnia w świecie popkultury?

🎬 11 czerwca 1965 roku odbyła się premiera filmu Salto. Produkcja z niezapomnianą rolą Zbigniew Cybulski do dziś uznawana jest za jedno z najważniejszych dzieł polskiego kina artystycznego.

🎼 Tego dnia w 1897 roku urodził się Aleksander Tansman, kompozytor i pianista, którego twórczość była wykonywana przez największych muzyków XX wieku. Jego nazwisko jest dziś znacznie bardziej znane za granicą niż w Polsce.

📺 Roman Kłosowski, który zmarł 11 czerwca 2018 roku, dla milionów widzów na zawsze pozostanie Romanem Maliniakiem z serialu Czterdziestolatek. Jego dialogi do dziś są cytowane przez fanów serialu.

🎭 Henryk Kluba, zmarły tego dnia w 2005 roku, przez lata kształcił kolejne pokolenia filmowców jako rektor słynnej łódzkiej filmówki. Wielu współczesnych reżyserów i aktorów rozpoczynało karierę właśnie pod jego opieką.

🎵 W świecie muzyki warto pamiętać o Aleksandrze Tansmanie, którego utwory wykonywali m.in. najwybitniejsi gitarzyści i orkiestry symfoniczne XX wieku. Dziś jego kompozycje przeżywają prawdziwy renesans.

📚 11 czerwca przypomina także o postaciach związanych z emigracyjną kulturą polską, takich jak Maria Czapska, współtwórczyni środowiska skupionego wokół paryskiej Kultura.