4 lipca kojarzy się na całym świecie z amerykańskim Świętem Niepodległości, ale tego dnia rozegrały się również wydarzenia o ogromnym znaczeniu dla historii Polski. To rocznica zwycięstwa pod Kłuszynem, katastrofy gibraltarskiej oraz uruchomienia polskiej sekcji Radia Wolna Europa. Wspominamy także wybitnych ludzi nauki, kultury i polityki.

Wydarzenia, które zmieniły bieg historii

W 1610 roku wojska hetmana Stanisława Żółkiewskiego odniosły spektakularne zwycięstwo w bitwie pod Kłuszynem, rozbijając znacznie liczniejszą armię rosyjską. Sukces otworzył Polakom drogę do Moskwy i przeszedł do historii jako jedno z największych osiągnięć polskiej sztuki wojennej.

W 1776 roku w Filadelfii ogłoszono Deklarację Niepodległości Stanów Zjednoczonych. Dokument zapoczątkował powstanie niepodległego państwa amerykańskiego i stał się jednym z najważniejszych aktów politycznych w historii świata.

W 1890 roku na Wawelu odbył się uroczysty pochówek sprowadzonych z Paryża szczątków Adama Mickiewicza. Pogrzeb stał się wielką patriotyczną manifestacją Polaków pozostających pod zaborami.

W 1941 roku Niemcy zamordowali na Wzgórzach Wuleckich we Lwowie ponad 40 przedstawicieli polskiej inteligencji, w tym wybitnych profesorów oraz pisarza Tadeusza Boya-Żeleńskiego. Zbrodnia ta była częścią planowej eksterminacji polskich elit.

W 1943 roku w katastrofie lotniczej koło Gibraltaru zginął generał Władysław Sikorski, premier rządu RP na uchodźstwie i naczelny wódz Polskich Sił Zbrojnych. Okoliczności tragedii do dziś pozostają przedmiotem dyskusji historyków.

Rok 1946 przyniósł tragiczny pogrom kielecki, podczas którego zamordowano 37 Żydów. Wydarzenie wywołało szok w kraju i za granicą oraz przyczyniło się do masowej emigracji ocalałych z Holokaustu.

W 1950 roku rozpoczęła nadawanie polska sekcja Radia Wolna Europa. Audycje emitowane z zagranicy przez kolejne dekady stanowiły jedno z najważniejszych niezależnych źródeł informacji dla mieszkańców Polski.

W 1989 roku odbyło się inauguracyjne posiedzenie Sejmu i Senatu wybranych po czerwcowych wyborach, rozpoczynając nowy etap przemian ustrojowych w Polsce.

W 2010 roku druga tura wyborów prezydenckich zakończyła się zwycięstwem Bronisława Komorowskiego, który pokonał Jarosława Kaczyńskiego.

A co działo się tego dnia w świecie popkultury?

4 lipca 1929 roku urodził się Konrad Swinarski, jeden z najwybitniejszych polskich reżyserów teatralnych XX wieku. Jego inscenizacje „Dziadów” i „Wyzwolenia” do dziś uznawane są za arcydzieła polskiego teatru.

W 1954 roku przyszedł na świat Andrzej Poniedzielski – poeta, satyryk, autor tekstów piosenek i felietonista, od lat obecny na polskiej scenie kabaretowej.

Rok 1959 przyniósł narodziny Wojciecha Adamczyka, reżysera telewizyjnego i teatralnego, twórcy niezwykle popularnego serialu „Ranczo”.

Urodzili się

1778 – Jan Leon Kozietulski, pułkownik wojsk polskich, bohater szarży pod Somosierrą.

1929 – Konrad Swinarski, wybitny reżyser teatralny.

1942 – Stefan Meller, historyk, dyplomata i minister spraw zagranicznych.

1954 – Andrzej Poniedzielski, poeta, satyryk i autor tekstów piosenek.

1959 – Wojciech Adamczyk, reżyser teatralny i telewizyjny.

Zmarli

1934 – Maria Skłodowska-Curie, dwukrotna laureatka Nagrody Nobla i pionierka badań nad promieniotwórczością.

1940 – Józef Pankiewicz, malarz i grafik.

1976 – Antoni Słonimski, poeta, felietonista i współtwórca grupy Skamander.

1998 – Janusz Przymanowski, pisarz i autor powieści „Czterej pancerni i pies”.

2000 – Gustaw Herling-Grudziński, pisarz, autor „Innego świata”.

Święta i nietypowe okazje

4 lipca obchodzone jest Święto Niepodległości Stanów Zjednoczonych (Independence Day) – najważniejsze święto państwowe w USA, upamiętniające ogłoszenie Deklaracji Niepodległości w 1776 roku.

::news{"type":"see-also","item":"62123"}

::event{"type":"vertical","item":"5654"}