Zaginione kościoły i tajemnice Inowrocławia. Co jeszcze odkryje muzeum?

::addons{"type":"fotoreport-slider","item":"6945"}

Osiem nieistniejących już świątyń, zagadkowa kaplica na terenie dawnego zamku książęcego i historyczne odkrycia, które wciąż mogą zaskoczyć mieszkańców. Muzeum im. Jana Kasprowicza w Inowrocławiu przypomina zapomniane dzieje miasta. O niezwykłej wystawie, pracy muzealnika oraz wydarzeniach zaplanowanych na końcówkę 2026 roku rozmawialiśmy z Magdaleną Basińską, kuratorką ekspozycji „Inowrocławskie kościoły, których już nie ma”.

Osiem świątyń, których już nie zobaczymy

Inowrocław przez stulecia zmieniał swoje oblicze. Niektóre budowle przetrwały do dziś, po innych pozostały jedynie fragmenty dokumentów i historyczne wzmianki.

Właśnie takim miejscom poświęcona jest najnowsza wystawa Muzeum im. Jana Kasprowicza.

Ekspozycja przedstawia historię ośmiu nieistniejących już obiektów sakralnych, w tym dwóch kaplic. Pomysł jej przygotowania narodził się dzięki pracy magisterskiej Macieja Basińskiego, który przed laty zajmował się topografią inowrocławskich kościołów.

Jednym z najbardziej tajemniczych miejsc jest kaplica św. Jerzego, która znajdowała się na terenie dawnego zamku książęcego, w okolicach dzisiejszej ulicy Królowej Jadwigi.

– Gdybym miała taką okazję, chciałabym zobaczyć, jak wyglądał ten zamek. My wiemy, że on tam był, ale nie możemy tego zobaczyć – przyznaje Magdalena Basińska.

Wśród zapomnianych miejsc znalazły się również kaplica św. Zofii, kościół św. Jakuba oraz świątynie związane z dawnymi zakonami.

Zabytki, których historia sięga kilkuset lat

Wystawa została podzielona na trzy sale, w których prezentowane są zarówno oryginalne zabytki, jak i artystyczne rekonstrukcje.

Zwiedzający mogą zobaczyć między innymi XVII-wieczne ornaty i kielichy, zabytkową monstrancję, krzyż z XVIII wieku, dawny feretron procesyjny oraz cztery oryginalne płytki posadzkowe pochodzące z klasztoru franciszkanów.

Na szczególną uwagę zasługuje rekonstrukcja ołtarza dawnego kościoła św. Jakuba, wykonana przez muzealną plastyczkę Edytę Lasotę na podstawie zachowanych opisów.

Trzecia sala przybliża działalność dawnych przytułków funkcjonujących przy świątyniach. Można w niej zobaczyć między innymi posłanie wypełnione sianem oraz przykłady średniowiecznych narzędzi medycznych.

Historia to przede wszystkim ludzie

Magdalena Basińska podkreśla, że praca muzealnika polega nie tylko na badaniu dawnych budowli i wydarzeń. Równie ważne jest odkrywanie losów mieszkańców, którzy współtworzyli historię regionu.

– Historię tak naprawdę tworzą pojedyncze osoby. My mówimy ogólnie o wydarzeniach, ale kiedy przyglądamy się bliżej, widzimy ich życiorysy, troski i marzenia – zauważa kuratorka.

Przykładem takich działań jest praca nad komiksem poświęconym Wacławowi Szewielińskiemu, przygotowanym wspólnie z Jarosławem Wojtasińskim, czy badania dotyczące uczestników Powstania Wielkopolskiego.

W odkrywaniu przeszłości pomagają także mieszkańcy, którzy przekazują muzeum rodzinne fotografie, dokumenty i pamiątki.

Muzeum ma jeszcze swoje tajemnice

Czy Inowrocław skrywa historie, których mieszkańcy jeszcze nie poznali? Zdaniem Magdaleny Basińskiej wiele ciekawych wątków wciąż czeka na odkrycie.

Nie wszystkie można jednak ujawnić już teraz.

– Mam nadzieję, że Muzeum im. Jana Kasprowicza zaskoczy jeszcze nie raz – zapowiada.

Kuratorka zwraca również uwagę na znaczenie edukacji historycznej. Jej zdaniem szczególnie młodzi ludzie powinni mieć możliwość poznawania przeszłości poprzez bezpośredni kontakt z eksponatami i miejscami, które znają z codziennego życia.

– Przechodzą tą ulicą i nie wiedzieli, że tutaj stał kościół. I może przy takiej okazji coś zostanie w pamięci – że kiedyś to miasto wyglądało zupełnie inaczej – opowiada.

„Fenomen Kasprowicza” na zakończenie wyjątkowego roku

Końcówka 2026 roku w Muzeum im. Jana Kasprowicza będzie związana przede wszystkim z obchodami Roku Jana Kasprowicza.

Jednym z najważniejszych przedsięwzięć będzie konferencja naukowa „Fenomen Kasprowicza”, której wydarzenia zaplanowano w Toruniu, Inowrocławiu i Poznaniu.

W Inowrocławiu przewidziano wernisaż wystawy „Poezja jest wszystkim”, wykłady naukowców reprezentujących między innymi Uniwersytet Jagielloński, Uniwersytet Warszawski i Katolicki Uniwersytet Lubelski, a także koncert pieśni do słów Jana Kasprowicza i Leopolda Staffa oraz spektakl teatralny.

Część wydarzeń odbędzie się w Państwowej Szkole Muzycznej, aby umożliwić udział szerszej publiczności.

Muzeum przygotowuje również warsztaty dla dzieci związane z Narodowym Świętem Niepodległości.

A co przyniesie 2027 rok?

Prace nad przyszłorocznym harmonogramem dopiero trwają. Pracownicy muzeum przygotowują propozycje nowych wystaw i wydarzeń, które następnie zostaną przedstawione dyrektorowi Marcinowi Woźniakowi.

Magdalena Basińska zachęca jednak, by nie czekać na kolejne premiery i już teraz odwiedzić placówkę.

– Myślę, że w naszym muzeum każdy znajdzie coś dla siebie. Jeśli ktoś nie przychodzi, bo mówi, że nie ma nic ciekawego, to jest tylko wymówka – podkreśla.

::news{"type":"see-also","item":"66540"}

::event{"type":"vertical","item":"5858"}