Kalendarium ciekawostek – 27 lutego

Mirosław Amonowicz 06:00, 27.02.2026

Skomentuj

27 lutego to data gęsta od symboli: od średniowiecznych lokacji miast i królewskich ślubów, przez dramatyczne manifestacje pod zaborami, po przełomy polityczne XX wieku. Tego dnia historia często skręcała w nowy kierunek – czasem w blasku koron, czasem w cieniu represji.

🇵🇱 Wydarzenia w Polsce

1253 – Książę krakowski Bolesław V Wstydliwy nadał prawa miejskie Bochni.
1335 – Kazimierz III Wielki wydał przywilej lokacyjny nowego miasta na przedmieściach Krakowa – późniejszego Kazimierza (dziś dzielnica Krakowa).
1667 – W Podhajcach zmarł Stanisław Rewera Potocki, hetman wielki koronny, przeciwnik rokoszu Lubomirskiego.
1670 – Na Jasnej Górze odbył się ślub króla Michała Korybuta Wiśniowieckiego z arcyksiężniczką Eleonorą Habsburżanką.
1831 – W Wilnie Rosjanie rozstrzelali Szymona Konarskiego, działacza niepodległościowego i powstańca listopadowego.
1846 – W Podgórzu wojsko austriackie ostrzelało patriotyczno-religijną manifestację; zginął Edward Dembowski, jeden z przywódców powstania krakowskiego.
1861 – Na placu Zamkowym w Warszawie doszło do krwawego stłumienia manifestacji patriotycznej; śmierć pięciu osób przyczyniła się do eskalacji napięć przed powstaniem styczniowym.
1868 – W twierdzy Szlisselburg zmarł Walerian Łukasiński, wieloletni więzień caratu i twórca Narodowego Towarzystwa Patriotycznego.
1886 – Arcybiskupem-metropolitą gnieźnieńsko-poznańskim i prymasem Polski został Julius Dinder.
1918 – Decyzją Rady Regencyjnej Antoni Ponikowski objął obowiązki premiera Królestwa Polskiego.
1934 – Gestapo rozbiło w Berlinie polską siatkę wywiadowczą, aresztując m.in. Jerzego Sosnowskiego.
1945 – W Poznaniu oficjalnie powołano Instytut Zachodni (pierwszym dyrektorem został prof. Zygmunt Wojciechowski).
1946 – Ze Szczecina wyruszył pierwszy transport deportowanych Niemców.
1990 – Polska wznowiła stosunki dyplomatyczne z Izraelem, zerwane po wojnie sześciodniowej.

🌍 Wydarzenia na świecie

1734 – W Nieświeżu urodził się Karol Stanisław Radziwiłł „Panie Kochanku”, jedna z barwniejszych postaci magnaterii Rzeczypospolitej.
1933 – W nocy z 27 na 28 lutego doszło do pożaru Reichstagu w Berlinie, co stało się pretekstem do rozprawy z opozycją i umocnienia władzy Adolfa Hitlera.

🎬 Popkultura – premiery i rocznice

1936 – Premiera filmu „Pan Twardowski” w reżyserii Henryka Szaro.
1954 – Premiera filmu „Piątka z ulicy Barskiej” (reż. Aleksander Ford).
1957 – Ukazał się pierwszy numer tygodnika „Polityka” (red. naczelny: Stefan Żółkiewski).

🎂 Urodzili się

1822 – Teofil Lenartowicz, poeta romantyczny, etnograf i rzeźbiarz.
1870 – Aleksander Osiński, generał Wojska Polskiego i prezes PCK.
1879 – Józef Mirecki „Montwiłł”, działacz PPS.
1903 – Henryk Szletyński, aktor i reżyser.
1904 – Jalu Kurek (Franciszek Kurek), poeta Awangardy Krakowskiej.
1910 – Zofia Hertz, współtwórczyni „Kultury” paryskiej.
1913 – Kazimierz Sabbat, premier i prezydent RP na uchodźstwie.
1919 – Jerzy Jarnuszkiewicz, rzeźbiarz (autor pomnika Małego Powstańca).
1919 – Helena Wolińska (Fajga Danielak), stalinowska prokurator wojskowa.
1928 – Andrzej Stockinger, aktor.
1929 – Stefan Kudelski, wynalazca magnetofonów Nagra.
1933 – Aleksander Minkowski, pisarz i scenarzysta.
1945 – Daniel Olbrychski, aktor.
1945 – Jacek Janczarski, satyryk i scenarzysta.
1955 – Andrzej Hudziak, aktor związany ze Starym Teatrem w Krakowie.

🕯️ Zmarli

1839 – W Wilnie stracony został Szymon Konarski, działacz niepodległościowy.
1982 – W Warszawie zmarła Maria Kownacka, autorka „Plastusiowego pamiętnika”.
1987 – W Carlsbergu zmarł ks. Franciszek Blachnicki, twórca Ruchu Światło-Życie.
1990 – W Krakowie zmarł Henryk Wereszycki, historyk dziejów XIX wieku.
2009 – W Krakowie zmarł Grzegorz Borek „Bolec”, muzyk i aktor.
2012 – W Warszawie zmarł Piotr Pawłowski, aktor filmowy i teatralny.
2015 – W Warszawie zmarł Bohdan Tomaszewski, dziennikarz sportowy.
2020 – W Warszawie zmarł Paweł Królikowski, aktor i prezes ZASP.