::attachment{"type":"image","item_id":"411626","width":"818","height":"203","title":"","alt":"","link":""}

30 marca to data, w której historia potrafi przejść od wielkich wynalazków do scen z pola walki. Tego dnia zapłonęła pierwsza lampa naftowa, ale też rozgrywały się wydarzenia wojenne i polityczne o ogromnych skutkach. Jest tu też kilka nazwisk, bez których trudno wyobrazić sobie polską kulturę i naukę.

Wydarzenia w Polsce

30 marca 1853 roku we lwowskiej aptece „Pod Złotą Gwiazdą” zapłonęła pierwsza lampa naftowa skonstruowana przez Ignacego Łukasiewicza. To jedna z tych dat, które naprawdę zmieniły codzienność, bo od wynalazku farmaceuty zaczęła się nowa epoka oświetlenia.

Tego dnia w 1892 roku urodził się Stefan Banach, współtwórca lwowskiej szkoły matematycznej i jeden z najwybitniejszych polskich matematyków XX wieku. Z kolei w 1908 roku urodził się Witold Urbanowicz, późniejszy dowódca Dywizjonu 303 i jeden z asów polskiego lotnictwa.

30 marca 1940 roku oddział mjr. Henryka Dobrzańskiego „Hubala” wyrwał się z okrążenia pod Huciskiem. Dla polskiej pamięci historycznej to symbol dalszej walki mimo klęski kampanii 1939 roku.

W 1970 roku rozpoczęto niezwykłą operację przesunięcia Pałacu Lubomirskich w Warszawie. Budynek odcięto od fundamentów i obrócono o ponad 70 stopni, co do dziś pozostaje jednym z najbardziej widowiskowych przykładów inżynierii budowlanej w Polsce.

30 marca 1981 roku podpisano porozumienie kończące kryzys bydgoski, a władze „Solidarności” odwołały planowany strajk generalny. Był to jeden z najbardziej napiętych momentów politycznych początku lat 80.

Wydarzenia na świecie

30 marca 1867 roku Rosja sprzedała Alaskę Stanom Zjednoczonym. W polskich kalendariach często wraca przy tej okazji nazwisko gen. Włodzimierza Krzyżanowskiego, uczestnika negocjacji po stronie amerykańskiej.

To także dzień urodzin Vincenta van Gogha, który przyszedł na świat 30 marca 1853 roku w Zundert w Niderlandach. Dziś trudno uwierzyć, że artysta uznawany za jednego z największych malarzy postimpresjonizmu za życia nie doczekał się wielkiej sławy.

Popkultura

30 marca 1938 roku urodziła się Zofia Merle, aktorka znana z filmów „Miś”, „Co mi zrobisz, jak mnie złapiesz?” czy serialowych ról w „Nocach i dniach” i „Chłopach”. Tego samego dnia w 1962 roku urodziła się Adrianna Biedrzyńska, kojarzona m.in. z „Piłkarskim pokerem” i „300 mil do nieba”.

W 1975 roku odbyła się premiera filmu „Awans” w reżyserii Janusza Zaorskiego, a w 1986 roku telewizyjną premierę miał film „Big Bang” Janusza Kondratiuka. To dobry dowód na to, że 30 marca regularnie zapisywał się także w historii polskiego kina.

Urodzili się

Gabriela Zapolska (1857), Stefan Banach (1892), Witold Urbanowicz (1908), Zofia Merle (1938), Hanna Bakuła (1950), Adrianna Biedrzyńska (1962).

Zmarli

Jan Kanty Działyński (1880), Jan Bytnar „Rudy” (1943), Maciej Aleksy Dawidowski „Alek” (1943), Tadeusz Żenczykowski (1997), Krzysztof Teodor Toeplitz (2010), Paweł Śpiewak (2023).

::news{"type":"see-also","item":"58223"}

::event{"type":"portrait","item":"5404"}