26 maja kojarzy się przede wszystkim z Dniem Matki, ale ta data zapisała się również w historii polityki, kultury i wielkich konfliktów zbrojnych. Właśnie tego dnia rozpoczęły się wydarzenia uznawane za początki polskiego parlamentaryzmu, otwarto legendarną Piwnicę pod Baranami i odbywały się bitwy, które wpływały na losy kraju. To także dzień związany z wybitnymi postaciami teatru, nauki i życia publicznego. 

Wydarzenia w Polsce

1331 – W Chęcinach rozpoczął się zjazd możnych zwołany przez króla Władysława Łokietka. Historycy uznają to wydarzenie za jeden z pierwszych kroków w kierunku polskiego parlamentaryzmu.

1569 – Województwa wołyńskie i bracławskie zostały przyłączone do Korony Królestwa Polskiego podczas obrad sejmu lubelskiego. Decyzja była jednym z etapów prowadzących do zawarcia unii lubelskiej.

1648 – Wojska Rzeczypospolitej poniosły klęskę pod Korsuniem w starciu z Kozakami Bohdana Chmielnickiego i Tatarami. Do niewoli trafili najważniejsi dowódcy armii koronnej.

1831 – Pod Ostrołęką rozegrała się jedna z najważniejszych bitew powstania listopadowego. Porażka wojsk polskich osłabiła szanse na powodzenie zrywu przeciwko Rosji.

1915 – Zakończyły się ciężkie walki Legionów Polskich pod Konarami. Bitwa była jednym z najbardziej krwawych starć legionistów podczas I wojny światowej.

1939 – Prezydent Ignacy Mościcki otrzymał od Sejmu specjalne uprawnienia do wydawania dekretów dotyczących obronności państwa. Decyzja miała związek z rosnącym zagrożeniem ze strony III Rzeszy.

1945 – W Katowicach odbył się pierwszy koncert Filharmonii Śląskiej. Instytucja szybko stała się jedną z najważniejszych scen muzycznych w kraju.

1952 – W prasie opublikowano projekt Konstytucji PRL. Dokument wprowadzał wzorowany na Związku Radzieckim model państwa socjalistycznego.

1956 – Oficjalnie otwarto krakowską Piwnicę pod Baranami. Założony przez Piotra Skrzyneckiego kabaret stał się jedną z ikon polskiej kultury i miejscem spotkań artystów przez kolejne dekady.

1966 – W Brzegu doszło do starć mieszkańców z milicją po decyzji władz o eksmisji wikarych z zajmowanego budynku. Wydarzenia były szeroko komentowane w całym kraju.

1988 – W Łodzi otwarto Centrum Zdrowia Matki Polki – jedną z największych specjalistycznych placówek medycznych w Polsce.

2019 – Odbyły się wybory do Parlamentu Europejskiego. Najwięcej mandatów zdobyło Prawo i Sprawiedliwość.

Wydarzenia na świecie

1896 – W Moskwie koronowano cara Rosji Mikołaja II, ostatniego władcę Imperium Rosyjskiego.

1940 – Rozpoczęła się operacja Dynamo, czyli wielka ewakuacja wojsk alianckich spod Dunkierki.

1969 – Apollo 10 wrócił na Ziemię po zakończeniu prób generalnych przed pierwszym lądowaniem człowieka na Księżycu.

1972 – USA i Związek Radziecki podpisały układ SALT I dotyczący ograniczenia strategicznych zbrojeń nuklearnych.

Popkultura

1956 – Powstanie Piwnicy pod Baranami zapoczątkowało nowy rozdział w historii polskiego kabaretu i kultury studenckiej.

1962 – Na świat przyszedł Krzysztof Warlikowski, jeden z najbardziej cenionych polskich reżyserów teatralnych i operowych.

1966 – Urodził się Artur Żmijewski, artysta sztuk wizualnych i twórca licznych głośnych instalacji oraz projektów społecznych.

2006 – Papież Benedykt XVI odprawił mszę na Placu Piłsudskiego w Warszawie podczas swojej pielgrzymki do Polski. W wydarzeniu uczestniczyły tysiące wiernych.

Urodzili się

Oskar Halecki (1891) – historyk i badacz dziejów Europy Środkowo-Wschodniej.
Andrzej Milczanowski (1939) – polityk, były minister spraw wewnętrznych.
Krzysztof Warlikowski (1962) – reżyser teatralny i operowy.

Zmarli

Stanisław Kętrzyński (1950) – historyk i dyplomata.
Jacek Bierezin (1993) – poeta i działacz opozycji demokratycznej.
Marek Walczewski (2009) – aktor filmowy i teatralny.
Zbigniew Brzeziński (2017) – politolog i doradca prezydentów USA.
Ludwika Wujec (2024) – działaczka opozycji demokratycznej w PRL.

Święta

Dzień Matki.

::obituary{"type":"encouragement"}  

::news{"type":"see-also","item":"60728"}

::event{"type":"vertical","item":"5548"}