Kredyt w dolarach (USD) — czy umowę można podważyć na tych samych zasadach co frankową?

Skąd wzięły się kredyty w dolarach

Kredyty denominowane i indeksowane do dolara amerykańskiego oferowano w Polsce głównie w latach 2005–2008, przede wszystkim klientom o wyższych dochodach oraz osobom uzyskującym wynagrodzenie w tej walucie. Argumentem sprzedażowym było niższe oprocentowanie oparte na stawce LIBOR USD w porównaniu z ówczesnym WIBOR-em. Podobnie jak przy kredytach frankowych, ryzyko kursowe przedstawiano jako teoretyczne, a symulacje prezentowane klientom obejmowały wahania rzędu kilku procent, nie uwzględniając scenariuszy, które w kolejnych latach okazały się rzeczywistością.

Ta sama wadliwa konstrukcja

Umowy kredytów dolarowych zawierały mechanizm przeliczeniowy identyczny co do istoty z tym stosowanym przy franku. Kwota kredytu była przeliczana według kursu ustalanego jednostronnie przez bank, a każda rata przeliczana z powrotem po innym kursie, również wyznaczanym przez bank. Umowa i regulamin nie zawierały obiektywnych kryteriów ustalania tych kursów — odsyłały do wewnętrznych tabel instytucji. Kredytobiorca nie mógł zatem w chwili zawierania umowy określić, ile ostatecznie będzie musiał zwrócić, ani zweryfikować prawidłowości dokonywanych przez bank przeliczeń.

Kancelaria prowadzi sprawy bankowe dotyczące unieważnienia kredytu we wszystkich walutach obcych — we frankach szwajcarskich, euro oraz dolarach amerykańskich.

Ochrona konsumenta nie zależy od waluty

Dyrektywa 93/13/EWG w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich, stanowiąca fundament całego dorobku orzeczniczego w sprawach kredytów walutowych, nie zawiera żadnego rozróżnienia ze względu na walutę zobowiązania. Chroni konsumenta jako słabszą stronę stosunku umownego niezależnie od tego, czy kwestionowana klauzula odnosi się do franka, dolara czy jakiejkolwiek innej waluty. Oznacza to, że zasady wypracowane w sprawach frankowych — teoria dwóch kondykcji, zakaz uzupełniania luki po klauzuli abuzywnej kursem średnim NBP, brak roszczenia banku o wynagrodzenie za korzystanie z kapitału — znajdują pełne zastosowanie także wtedy, gdy przedmiotem sporu jest kredyt dolarowy.

Mniejsza liczba spraw, ta sama linia orzecznicza

Ze względu na niewielką skalę rynku kredytów dolarowych liczba wydanych w tych sprawach wyroków jest wyraźnie mniejsza niż przy kredytach frankowych. Nie oznacza to jednak, że orzecznictwo w tym zakresie jest niepewne. Sądy rozpoznają sprawy dolarowe w oparciu o tę samą podstawę prawną i te same kryteria oceny klauzul przeliczeniowych. Argumentacja opiera się na ugruntowanym dorobku orzeczniczym, a fakt, że dotyczył on pierwotnie innej waluty, nie ma znaczenia dla oceny prawnej mechanizmu zawartego w umowie.

Przebieg postępowania

Sprawa rozpoczyna się od analizy dokumentacji: umowy kredytowej, regulaminu obowiązującego w dacie jej zawarcia, aneksów oraz zaświadczenia banku o historii wypłat i spłat. Na tej podstawie ustala się, jakie klauzule występują w danym wzorcu, jaka jest suma dotychczasowych wpłat i jaka może być korzyść z podważenia umowy. Pozew kieruje się do sądu właściwego ze względu na miejsce zamieszkania kredytobiorcy albo siedzibę banku; sprawy, w których wartość przedmiotu sporu przekracza 100 000 zł, rozpoznaje sąd okręgowy, w pozostałych przypadkach właściwy jest sąd rejonowy. Opłata sądowa w sprawach konsumenckich jest ograniczona ustawowo do 1 000 zł. Czas oczekiwania na wyrok pierwszej instancji wynosi obecnie od kilku do kilkudziesięciu miesięcy.

Co zrobić, mając kredyt w dolarach

Pierwszym krokiem jest zebranie kompletu dokumentów i poddanie ich ocenie prawnej. Warto zwrócić uwagę na zapisy dotyczące sposobu ustalania kursu wypłaty i spłaty — jeżeli umowa odsyła wyłącznie do tabeli kursowej banku, bez wskazania obiektywnych kryteriów jej tworzenia, istnieją podstawy do zakwestionowania takiego postanowienia. Ocena zawsze odnosi się jednak do konkretnego dokumentu: czy w danej umowie występuje taka wada, można stwierdzić dopiero po jej przeczytaniu.

Doświadczenie zdobyte w sprawach frankowych przekłada się bezpośrednio na prowadzenie spraw dotyczących kredytów dolarowych, w których zastosowanie znajdują te same zasady prawne. Aby omówić swoją sytuację, skontaktuj się z kancelarią.

Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy prawnej. W celu uzyskania profesjonalnej pomocy prawnej prosimy o kontakt z kancelarią.