Nowe zasady w internecie. Kto będzie mógł blokować treści?

Sejm uchwalił przepisy, które mają ułatwić blokowanie nielegalnych treści w internecie. Chodzi m.in. o groźby, nawoływanie do przemocy, materiały dotyczące wykorzystywania dzieci czy namawianie do samobójstwa. Jednocześnie przewidziano możliwość kontroli takich decyzji przez sąd.

::questionnaire{"type":"single","item":"231"}

Najpierw ważne wyjaśnienie: DSA, czyli unijny Akt o usługach cyfrowych, już istnieje. Polska musi natomiast określić, które instytucje będą pilnować przestrzegania tych zasad i jak ma wyglądać postępowanie w konkretnych sprawach. Dlatego przygotowano dwie krajowe ustawy.

Pierwsza została już opublikowana w Dzienniku Ustaw i ma wejść w życie 6 listopada. Wyznacza prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej jako głównego koordynatora DSA w Polsce i daje użytkownikom nowe możliwości składania skarg dotyczących działania platform. Druga ustawa, dotycząca przede wszystkim blokowania nielegalnych treści, została uchwalona przez Sejm 8 października, ale nie jest jeszcze obowiązującym prawem.

Nie chodzi o każdy kontrowersyjny wpis

Nowe przepisy nie mają oznaczać, że urząd będzie mógł zablokować dowolny wpis tylko dlatego, że jest obraźliwy, niepopularny albo wywołuje spór. Procedura ma dotyczyć ściśle określonych treści, które mogą wypełniać znamiona konkretnych przestępstw. Na liście znalazły się m.in. groźby karalne, handel ludźmi, namawianie do samobójstwa, bezprawne rozpowszechnianie intymnych materiałów czy przestępstwa związane z seksualnym wykorzystywaniem dzieci.

Przepisy obejmują także niektóre przypadki nawoływania do nienawiści, propagowania ustrojów totalitarnych oraz fałszywych alarmów powodujących działania służb. Policja, prokuratura, Straż Graniczna i Krajowa Administracja Skarbowa będą mogły występować o zablokowanie dostępu do takich materiałów. Sam nakaz, zależnie od rodzaju sprawy, będzie mógł wydać odpowiedni organ albo sąd.

Kiedy blokada może nastąpić od razu?

Najdalej idące rozwiązanie dotyczy przestępstw seksualnych wobec dzieci. Tylko w tej grupie spraw możliwe ma być nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, czyli zablokowanie dostępu bez oczekiwania na zakończenie dalszej procedury. Chodzi m.in. o pornografię z udziałem dzieci, grooming oraz publiczne propagowanie zachowań pedofilskich.

W przypadku części innych szczególnie wrażliwych spraw ustawodawca pozostawia decyzję bezpośrednio sądowi. Dotyczy to m.in. określonych przestępstw związanych z nawoływaniem do nienawiści oraz propagowaniem ideologii totalitarnych. Ma to być jednym z zabezpieczeń przed zbyt szerokim ograniczaniem legalnych wypowiedzi.

A jeśli zablokują legalny wpis?

Nowe rozwiązania przewidują prawo do zakwestionowania nakazu przed sądem. W postępowaniu mają uczestniczyć zarówno wnioskodawca, jak i platforma oraz osoba, której treści dotyczą. Ostatecznie sąd będzie więc mógł sprawdzić, czy blokada była uzasadniona.

Zmiany mają działać także w drugą stronę. Osoba, której platforma usunęła treść albo zablokowała konto, ma otrzymać dodatkową drogę kwestionowania takiej decyzji przed UKE lub KRRiT. To istotne, bo DSA ma chronić użytkowników nie tylko przed treściami nielegalnymi, ale również przed arbitralnymi decyzjami samych platform.

Bezpieczeństwo czy ryzyko nadmiernego blokowania?

Wokół nowych przepisów trwa spór o właściwą równowagę między szybką reakcją na realne zagrożenie a ochroną wolności wypowiedzi. Rząd wskazuje na kontrolę sądową i możliwość wniesienia sprzeciwu, natomiast w trakcie prac pojawiały się również zastrzeżenia dotyczące powierzania części decyzji organom administracji zamiast sądom. Takie wątpliwości zgłaszała m.in. KRRiT, wskazując na potrzebę zabezpieczenia systemu przed arbitralnymi decyzjami.

Dla przeciętnego internauty najważniejsza zmiana jest więc dość prosta. Państwo ma dostać konkretną procedurę reagowania na najpoważniejsze nielegalne treści, a użytkownik – możliwość obrony, jeżeli jego materiał zostanie zablokowany niesłusznie. Kluczowe będzie to, jak te zabezpieczenia zadziałają w praktyce.

::addons{"type":"x","url":"https://x.com/PolskaPolicja/status/2109925448033476720?s=20"}

::news{"type":"see-also","item":"66501"}

::addons{"type":"alert"}