Emerytura po śmierci bliskiego. Kiedy trzeba oddać pieniądze?

Co zrobić, gdy po śmierci bliskiej osoby na jej konto wpłynie emerytura albo listonosz przyniesie przekaz z ZUS? Nie zawsze trzeba zwracać pieniądze, ale nie w każdej sytuacji rodzina może je odebrać. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wyjaśnia zasady oraz przypomina o ważnym terminie na złożenie wniosku.

Emerytura lub renta przysługuje za cały miesiąc, w którym zmarł świadczeniobiorca. Nie ma znaczenia, czy śmierć nastąpiła pierwszego, dziesiątego czy ostatniego dnia miesiąca. ZUS nie pomniejsza świadczenia o dni przypadające po zgonie.

Znaczenie ma natomiast to, za jaki miesiąc wypłacono pieniądze i w jaki sposób je przekazano. Inne zasady obowiązują przy przelewie na rachunek bankowy, a inne przy przekazie pocztowym. To rozróżnienie może zdecydować o konieczności zwrotu pieniędzy.

Listonosz przyniósł emeryturę po śmierci. Co zrobić?

Jeżeli listonosz przyniesie emeryturę lub rentę już po śmierci osoby, której przysługiwało świadczenie, rodzina nie może odebrać pieniędzy. Dotyczy to również wypłaty za miesiąc, w którym nastąpił zgon. Nie oznacza to jednak, że należna kwota przepada.

– Jeśli listonosz przyniesie emeryturę lub rentę już po śmierci świadczeniobiorcy, rodzina nie może jej odebrać, nawet jeśli pieniądze przysługują za miesiąc, w którym nastąpił zgon – informuje Krystyna Michałek, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS w województwie kujawsko-pomorskim.

Uprawnieni członkowie rodziny mogą w takiej sytuacji wystąpić do ZUS o wypłatę tak zwanego niezrealizowanego świadczenia. Wymaga to złożenia odpowiedniego wniosku. Zakład sprawdzi wówczas, kto ma prawo do otrzymania należnych pieniędzy.

Emerytura wpłynęła na konto po śmierci. Czy trzeba ją zwrócić?

Jeżeli emerytura wpłynęła na rachunek bankowy już po śmierci świadczeniobiorcy, ale dotyczy miesiąca, w którym nastąpił zgon, ZUS nie będzie żądał jej zwrotu. Przykładowo: emeryt zmarł 10 października, a pięć dni później na jego konto wpłynęło świadczenie za październik. Taka wypłata nie podlega zwrotowi do ZUS.

Inaczej jest z pieniędzmi wypłaconymi za kolejne miesiące. Jeżeli świadczeniobiorca zmarł 29 października, a wcześniej na jego konto trafiła już emerytura za listopad, pieniądze należy zwrócić. Nie ma znaczenia, że przelew został wykonany jeszcze w październiku, na przykład ze względu na święto lub weekend.

Trzeba przy tym odróżnić obowiązek zwrotu świadczenia do ZUS od prawa do dysponowania rachunkiem bankowym zmarłego. To, że ZUS nie żąda zwrotu emerytury, nie oznacza automatycznie, że każdy członek rodziny może wypłacić te środki z konta. Dostęp do pieniędzy na rachunku zmarłej osoby podlega odrębnym zasadom.

Kto może otrzymać niezrealizowane świadczenie?

O wypłatę pieniędzy, których zmarły nie zdążył otrzymać, mogą wystąpić określeni członkowie rodziny. Pierwszeństwo mają małżonek i dzieci, którzy prowadzili ze zmarłym wspólne gospodarstwo domowe. Jeżeli takich osób nie ma, prawo do świadczenia przysługuje małżonkowi i dzieciom, którzy nie mieszkali ze zmarłym we wspólnym gospodarstwie.

Dopiero w dalszej kolejności o pieniądze mogą ubiegać się inni członkowie rodziny uprawnieni do renty rodzinnej lub osoby, na których utrzymaniu pozostawał zmarły. Jeżeli w tej samej grupie uprawnionych znajduje się kilka osób, ZUS dzieli świadczenie między nie po równo. O tym, komu należą się pieniądze, decydują więc określone zasady, a nie samo pokrewieństwo.

Niezrealizowane świadczenie może dotyczyć także sytuacji, gdy zmarły złożył wniosek o przyznanie albo przeliczenie emerytury lub renty, ale nie doczekał zakończenia postępowania. W takim przypadku uprawniona rodzina również może wystąpić o należne pieniądze. ZUS rozpatrzy sprawę na podstawie złożonego wniosku i dokumentów.

Jak złożyć wniosek do ZUS?

Osoba ubiegająca się o niezrealizowane świadczenie powinna złożyć formularz ENS. Można go otrzymać w placówce ZUS, pobrać ze strony zus.pl lub wypełnić elektronicznie w eZUS. Do wniosku należy dołączyć dokumenty potwierdzające prawo do wypłaty.

W zależności od sytuacji potrzebne mogą być między innymi odpis aktu zgonu, aktu małżeństwa lub aktu urodzenia. Jeśli ZUS posiada już akt zgonu, nie trzeba dostarczać go ponownie. Zakład może również poprosić o dokumenty potwierdzające prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego albo utrzymywanie zmarłej osoby.

Wniosek można złożyć osobiście w dowolnej placówce ZUS, przesłać pocztą lub przekazać elektronicznie przez eZUS. Dokumenty może też złożyć pełnomocnik osoby uprawnionej. W razie wątpliwości dotyczących wymaganych załączników warto skontaktować się z ZUS przed wysłaniem dokumentacji.

Na złożenie wniosku jest 12 miesięcy

O wypłatę niezrealizowanego świadczenia trzeba wystąpić w ciągu 12 miesięcy od dnia śmierci bliskiej osoby. Po upływie tego terminu roszczenie wygasa, chyba że wcześniej zgłoszono wniosek o dalsze prowadzenie postępowania. Dlatego nie warto odkładać załatwienia formalności.

ZUS powinien wydać decyzję w ciągu 30 dni od wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do rozstrzygnięcia sprawy. Nie zawsze oznacza to jednak 30 dni od złożenia wniosku. Jeżeli konieczne będzie uzupełnienie dokumentów, postępowanie może potrwać dłużej.

Warto także pamiętać, że niezrealizowane świadczenie podlega opodatkowaniu. Co do zasady ZUS pobiera zaliczkę na podatek dochodowy, a po zakończeniu roku przekazuje osobie, która otrzymała pieniądze, informację PIT-11. Dochód ten należy uwzględnić w rocznym rozliczeniu podatkowym.

::news{"type":"see-also","item":"67324"}

::addons{"type":"alert"}