::attachment{"type":"image","item_id":"411626","width":"818","height":"203","title":"","alt":"","link":""}

19 kwietnia to data ogromnie symboliczna – z jednej strony Raszyn i sejm rozbiorowy, z drugiej powstanie w getcie warszawskim oraz Pomnik Bohaterów Getta. W tym samym kalendarzu mieszczą się też Jonasz Kofta, Jan Kobuszewski i wielkie nazwiska polskiej kultury. To dzień, który nie pozwala historii spłycić ani wygładzić.

Wydarzenia w Polsce

19 kwietnia 1773 roku rozpoczął obrady sejm rozbiorowy. W jego trakcie część posłów protestowała przeciw zatwierdzeniu decyzji zaborców, a gest Tadeusza Rejtana stał się jednym z najmocniejszych obrazów politycznej rozpaczy w polskiej historii. Później ten moment uwieczni Jan Matejko, czyniąc z niego scenę niemal archetypiczną.

19 kwietnia 1809 roku rozegrała się bitwa pod Raszynem. Choć militarnie nierozstrzygnięta, była dowodem, że wojska Księstwa Warszawskiego potrafią stawić opór znacznie silniejszemu przeciwnikowi. Tego samego dnia poległ Cyprian Godebski, poeta i żołnierz, w którego biografii literatura i walka o niepodległość spotkały się dosłownie na polu bitwy.

19 kwietnia 1936 roku odsłonięto w Warszawie Pomnik Jana Kilińskiego. Sam monument przypominał o jednym z najbardziej ludowych i warszawskich bohaterów insurekcji kościuszkowskiej.

19 kwietnia 1942 roku członkowie Organizacji Małego Sabotażu „Wawer” rozwiesili w Warszawie około dwóch tysięcy rysunków swastyki na szubienicy. To była akcja symboliczna, ale właśnie takie gesty podtrzymywały morale i pokazywały, że okupant nie kontroluje wszystkiego.

19 kwietnia 1943 roku w getcie warszawskim wybuchło powstanie. Trwało około miesiąca i było desperackim, heroicznym aktem oporu wobec niemieckiej machiny zagłady. Skala zniszczenia, liczba ofiar i późniejsze zrównanie getta z ziemią sprawiły, że jest to jedna z najbardziej przejmujących dat w historii Warszawy i całej Europy.

19 kwietnia 1948 roku odsłonięto w Warszawie Pomnik Bohaterów Getta. Data została wybrana nieprzypadkowo – pomnik miał być nie tylko upamiętnieniem ofiar, ale i trwałym znakiem obecności tej historii w przestrzeni miasta.

19 kwietnia 1950 roku Sejm uchwalił ustawę o socjalistycznej dyscyplinie pracy, a także powołano Urząd do Spraw Wyznań. Były to decyzje dobrze pokazujące, jak głęboko państwo komunistyczne chciało ingerować zarówno w życie zawodowe, jak i religijne obywateli.

19 kwietnia 1990 roku w gdańskiej Hali Olivia rozpoczął się drugi, a zarazem pierwszy po upadku PRL zjazd „Solidarności”. Związek wracał wtedy do legalnej politycznej i społecznej gry już w zupełnie nowej Polsce.

Wydarzenia na świecie

19 kwietnia 1943 roku Moskwa ostro zareagowała na pomysł międzynarodowego śledztwa w sprawie Katynia, oskarżając Polaków o współpracę z Hitlerem. To był kolejny dowód, jak bardzo prawda historyczna stawała się elementem wojennej i powojennej propagandy.

Popkultura

19 kwietnia 1934 roku urodził się Jan Kobuszewski, aktor obdarzony niezwykłym wyczuciem komizmu i scenicznej lekkości. Z kolei Jonasz Kofta, zmarły 19 kwietnia 1988 roku, pozostawił po sobie teksty piosenek, które weszły do języka i emocjonalnej pamięci kilku pokoleń. Tego dnia wspomina się też Andrzeja Pągowskiego (1953), jednego z najwybitniejszych polskich plakacistów.

Urodzili się

Kazimierz Smoleń (1920), były więzień Auschwitz i wieloletni dyrektor Muzeum Auschwitz-Birkenau, odegrał ogromną rolę w budowaniu miejsca pamięci o obozie i jego ofiarach.

Edward Dwurnik (1943) był malarzem, który patrzył na Polskę z mieszanką ironii, czułości i ostrego oka. Jego obrazy są kroniką codzienności, chaosu i energii PRL oraz III RP.

Antoni Libera (1949) to prozaik, eseista i tłumacz, szczególnie kojarzony z twórczością Becketta i własną powieścią „Madame”.

Andrzej Pągowski (1953) należy do grona artystów, którzy przez plakat potrafili opowiadać o całych epokach estetycznych i społecznych.

Zmarli

Stanisław Kierbedź (1899) był inżynierem epoki wielkich konstrukcji. Jego mosty nie były tylko obiektami technicznymi – były znakami nowoczesności.

Jerzy Andrzejewski (1983), autor „Popiołu i diamentu”, pozostaje jednym z najważniejszych polskich prozaików XX wieku. Jego biografia i twórczość świetnie pokazują dramatyczne uwikłania inteligencji w politykę i ideologie.

Maria Wittek (1997) przeszła do historii jako pierwsza Polka mianowana na stopień generała Wojska Polskiego. Jej życiorys łączy walkę o niepodległość z przełamywaniem barier w wojsku.

Bohdan Paczyński (2007) był astronomem światowej klasy, którego pomysły dotyczące mikrosoczewkowania grawitacyjnego zmieniły sposób myślenia o poszukiwaniu planet i ciemnych obiektów we Wszechświecie.

Maria Wachowiak (2019), aktorka i reżyserka, pozostawiła po sobie role, które do dziś pamięta polskie kino i telewizja.

Święta

19 kwietnia to w Polsce Dzień Pamięci Ofiar Holokaustu i Powstania w Getcie Warszawskim, jedna z najważniejszych dat związanych z historią II wojny światowej.

::news{"type":"see-also","item":"58998"}