13 maja to data pełna mocnych historycznych rocznic, politycznych przełomów i wydarzeń, które do dziś budzą emocje. Tego dnia trwały walki zamachu majowego, urodził się Witold Pilecki, a świat usłyszał o zamachu na Jana Pawła II. W kalendarium są też znane nazwiska ze świata filmu, muzyki, nauki i historii Polski.

::attachment{"type":"image","item_id":"411626","width":"818","height":"203","title":"","alt":"","link":""}

Wydarzenia w Polsce

1350 – W Łowiczu król Kazimierz Wielki zawarł sojusz antykrzyżacki z królem Danii Waldemarem IV.

1794 – Podczas insurekcji kościuszkowskiej wojska Tadeusza Kościuszki odparły atak oddziałów rosyjskich gen. mjr. Fiodora Denisowa pod Połańcem.

1815 – W Warszawie rozpoczęło działalność literackie Towarzystwo Iksów, skupiające najwybitniejszych pisarzy, publicystów i krytyków literackich epoki.

1863 – Car Aleksander II mianował Michaiła Murawjowa generałem-gubernatorem Litwy, nadając mu specjalne uprawnienia do brutalnego tłumienia powstania styczniowego.

1901 – Urodził się Witold Pilecki, oficer ZWZ-AK, uczestnik Powstania Warszawskiego i ochotnik do KL Auschwitz. Po wojnie został aresztowany przez komunistyczne władze, skazany na śmierć i stracony.

1926 – W Warszawie trwały walki pomiędzy siłami rządowymi a oddziałami wiernymi Józefowi Piłsudskiemu podczas zamachu majowego.

1934 – Do dymisji podał się premier Janusz Jędrzejewicz.

1940 – Z obozu jenieckiego II B Arnswalde w Choszcznie uciekło kanałami centralnego ogrzewania 22 polskich oficerów. Ostatecznie pięciu z nich zdołało dotrzeć do Warszawy.

1953 – W więzieniu mokotowskim zmarł ks. Zygmunt Kaczyński, poseł, minister w rządzie RP na emigracji, dyrektor Katolickiej Agencji Prasowej i założyciel „Tygodnika Warszawskiego”.

1982 – Rozpoczęła się głodówka internowanych w Białołęce. Był to protest przeciwko obowiązującemu w Polsce stanowi wojennemu.

2006 – Prezydenci Polski i Ukrainy – Lech Kaczyński i Wiktor Juszczenko – złożyli wieńce pod pomnikiem upamiętniającym Ukraińców zabitych w 1945 roku w Pawłokomie.

2017 – W Alei Wojska Polskiego w Warszawie odsłonięto pomnik rotmistrza Witolda Pileckiego. Monument stanął niedaleko miejsca, w którym został aresztowany przez Niemców w 1940 roku.

2023 – W Warszawie zmarła Anna Branicka-Wolska, ostatnia przedstawicielka rodu Branickich, żołnierz Armii Krajowej, więźniarka NKWD oraz współzałożycielka Związku Sybiraków i Polskiego Towarzystwa Ziemiańskiego.

Wydarzenia na świecie

1785 – Urodził się Iwan Dybicz, rosyjski feldmarszałek niemieckiego pochodzenia, dowodzący wojskami tłumiącymi powstanie listopadowe.

1878 – W Zurychu zmarł Andrzej Towiański, filozof, reprezentant polskiego mesjanizmu i założyciel Koła Sprawy Bożej.

1981 – Na placu św. Piotra w Rzymie doszło do zamachu na życie Jana Pawła II. Do papieża strzelał 23-letni Mehmet Ali Agca. Ojciec Święty został ciężko ranny, ale przeżył operację i później odwiedził swojego zamachowca w więzieniu.

1984 – W Santa Fe w stanie Nowy Meksyk zmarł Stanisław Ulam, matematyk urodzony we Lwowie, współtwórca pierwszej amerykańskiej bomby wodorowej.

Popkultura

1926 – Urodził się Zdzisław Tobiasz, aktor i reżyser teatralny, znany m.in. z serialu „07 zgłoś się”.

1939 – Urodził się Włodzimierz Press, aktor znany przede wszystkim z roli Grigorija Saakaszwilego w serialu „Czterej pancerni i pies”.

1947 – W Zakopanem urodził się Janusz Grzywacz, kompozytor i muzyk, współtwórca legendarnej grupy Laboratorium.

1949 – W Bydgoszczy urodził się Piotr Moss, kompozytor muzyki współczesnej.

1958 – Urodziła się Grażyna Trela, aktorka, piosenkarka, scenarzystka i pisarka.

2001 – W Warszawie zmarł Paweł Hertz, poeta, tłumacz, pisarz, eseista i edytor.

Urodzili się

1814 – W Warszawie urodził się Aleksander Lesser, malarz i współzałożyciel Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych.

1859 – Urodził się Teodor Axentowicz, malarz, jeden z najważniejszych przedstawicieli Młodej Polski.

1901 – Urodził się Witold Pilecki, jeden z symboli polskiego podziemia niepodległościowego i bohater II wojny światowej.

1926 – Urodził się Zdzisław Tobiasz, aktor i reżyser teatralny.

1939 – Urodził się Włodzimierz Press, aktor filmowy i teatralny.

1947 – W Zakopanem urodził się Janusz Grzywacz, kompozytor i pianista jazzowy.

1949 – W Bydgoszczy urodził się Piotr Moss, kompozytor.

1958 – Urodziła się Grażyna Trela, aktorka i piosenkarka.

1963 – Urodził się Andrzej Przewoźnik, historyk i sekretarz generalny Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa. Zginął w katastrofie smoleńskiej 10 kwietnia 2010 roku.

Zmarli

1878 – W Zurychu zmarł Andrzej Towiański, filozof i twórca Koła Sprawy Bożej.

1953 – W więzieniu mokotowskim zmarł ks. Zygmunt Kaczyński, polityk, publicysta i działacz katolicki.

1984 – W Santa Fe zmarł Stanisław Ulam, wybitny matematyk i fizyk.

2001 – W Warszawie zmarł Paweł Hertz, poeta i tłumacz.

2023 – W Warszawie zmarła Anna Branicka-Wolska, żołnierz AK i działaczka społeczna.

Święta

13 maja w Kościele katolickim obchodzone jest wspomnienie Matki Bożej Fatimskiej. Data ta mocno zapisała się także w historii przez zamach na Jana Pawła II z 1981 roku, który papież sam później łączył z objawieniami fatimskimi.