Kalendarium ciekawostek: 2 sierpnia

2 sierpnia zapisał się w historii dramatycznymi wydarzeniami wojennymi, ale przyniósł również narodziny wybitnych twórców kina, literatury i muzyki. Tego dnia urodzili się autor kultowych horrorów, ośmiokrotnie nominowany do Oscara aktor oraz jedna z najbardziej charakterystycznych polskich wokalistek. Do kin trafiła też komedia, która stała się jednym z symboli szalonych lat 80.

1519 – Wojska polsko-litewskie poniosły klęskę w bitwie pod Sokalem, mierząc się z ponaddwukrotnie liczniejszymi oddziałami tatarskimi. W starciu zginęło wielu przedstawicieli polskich rodów szlacheckich.

1589 – W Saint-Cloud pod Paryżem zmarł Henryk III Walezy, ugodzony dzień wcześniej nożem przez dominikanina Jacques’a Clémenta. Był pierwszym królem Polski wybranym w wolnej elekcji, lecz po kilku miesiącach potajemnie opuścił kraj, aby objąć francuski tron.

1755 – Urodził się Jan Henryk Dąbrowski, generał, uczestnik insurekcji kościuszkowskiej i twórca Legionów Polskich we Włoszech. To jego nazwisko znalazło się w pierwszych słowach polskiego hymnu.

1893 – W Płocku zakonnica Feliksa Magdalena Kozłowska miała doznać pierwszego z objawień, które stały się podstawą mariawityzmu. Nowy ruch religijny został później potępiony przez papieża, a jego założycielka jako pierwsza kobieta została imiennie ekskomunikowana przez Stolicę Apostolską.

1897 – W Krakowie zmarł Adam Asnyk, poeta i uczestnik powstania styczniowego. Pozostawił po sobie między innymi słynne słowa: „Trzeba z żywymi naprzód iść, po życie sięgać nowe”.

1919 – Sejm Ustawodawczy utworzył województwa białostockie, kieleckie, lubelskie, łódzkie i warszawskie. Warszawa otrzymała odrębny status administracyjny.

1924 – W Nowym Jorku urodził się James Baldwin, pisarz, eseista i jeden z najważniejszych amerykańskich intelektualistów XX wieku. W swoich książkach poruszał tematy rasizmu, tożsamości, religii i społecznego wykluczenia.

1926 – Sejm uchwalił nowelę sierpniową, która znacząco zwiększyła uprawnienia prezydenta. Głowa państwa mogła odtąd między innymi rozwiązywać parlament na wniosek Rady Ministrów i wydawać rozporządzenia z mocą ustawy.

1928 – W Kaliszu urodził się Mieczysław Voit, aktor obdarzony charakterystycznym głosem i niezwykłą ekranową charyzmą. W „Krzyżakach” zagrał wielkiego mistrza zakonu Konrada von Jungingena, a w „Matce Joannie od Aniołów” wystąpił w podwójnej roli.

1932 – Urodził się Peter O’Toole, aktor, którego międzynarodową gwiazdą uczyniła tytułowa rola w „Lawrence z Arabii”. Otrzymał osiem nominacji do Oscara za role pierwszoplanowe, lecz nigdy nie zdobył statuetki konkursowej.

1939 – Urodził się Wes Craven, reżyser, który stworzył Freddy’ego Kruegera i odmienił kino grozy filmem „Koszmar z ulicy Wiązów”. W latach 90. ponownie zdefiniował horror za sprawą serii „Krzyk”.

1940 – Na lotnisku Northolt pod Londynem rozpoczęto formowanie 303 Dywizjonu Myśliwskiego im. Tadeusza Kościuszki. Polska jednostka stała się najskuteczniejszym dywizjonem myśliwskim uczestniczącym w bitwie o Anglię.

1940 – Do niemieckiego obozu koncentracyjnego Gross-Rosen przybył pierwszy transport więźniów. Początkowo obóz był filią Sachsenhausen, a więźniowie pracowali przede wszystkim w kamieniołomie granitu.

1943 – W niemieckim obozie zagłady w Treblince wybuchł bunt więźniów. Spiskowcy zdobyli broń, podpalili część zabudowań i podjęli próbę masowej ucieczki, lecz wojnę przeżyła jedynie niewielka grupa uczestników zrywu.

1944 – W nocy z 2 na 3 sierpnia Niemcy zlikwidowali tak zwany obóz rodzinny dla Romów w Auschwitz-Birkenau. Blisko 3 tysiące pozostających w nim dzieci, kobiet i mężczyzn zamordowano w komorach gazowych.

1944 – Drugiego dnia Powstania Warszawskiego powstańcy zdobyli między innymi gmach Poczty Głównej, Polską Wytwórnię Papierów Wartościowych oraz Elektrownię na Powiślu. Opanowanie elektrowni pozwoliło dostarczać prąd części walczącego miasta.

1944 – Zmarła Krystyna Krahelska „Danuta”, poetka, sanitariuszka i autorka piosenki „Hej, chłopcy, bagnet na broń!”. Przed wojną pozowała również rzeźbiarce Ludwice Nitschowej do pomnika warszawskiej Syreny.

1944 – Po rozpoczęciu Powstania Warszawskiego Niemcy zamordowali w obozie Sachsenhausen generała Stefana Roweckiego „Grota”, byłego komendanta głównego Armii Krajowej. Przyjmuje się, że egzekucję przeprowadzono na osobisty rozkaz Heinricha Himmlera, prawdopodobnie 2 sierpnia.

1944 – W Krakowie urodziła się Ewa Braun, scenografka i dekoratorka wnętrz. Otrzymała Oscara za pracę przy „Liście Schindlera” Stevenа Spielberga, dzieląc nagrodę z Allanem Starskim.

1945 – Zakończyła się konferencja poczdamska z udziałem Józefa Stalina, Harry’ego Trumana, Winstona Churchilla, a następnie Clementa Attlee. Przywódcy ustalali powojenny porządek w Europie, w tym przebieg zachodniej granicy Polski.

1949 – W Łodzi urodziła się Gołda Tencer, aktorka, reżyserka i popularyzatorka kultury żydowskiej. Jest związana z Teatrem Żydowskim w Warszawie i festiwalem Warszawa Singera.

1958 – Na Stadionie Dziesięciolecia rozpoczął się słynny mecz lekkoatletyczny Polska–USA. Dwudniowe zawody przyciągnęły ponad 100 tysięcy widzów i były jednym z największych widowisk sportowych w powojennej Polsce.

1972 – W Rzeszowie urodziła się Justyna Steczkowska, wokalistka znana z niezwykle szerokiej skali głosu. Ogólnopolską popularność przyniosło jej zwycięstwo w programie „Szansa na sukces”, a później album „Dziewczyna Szamana”.

1984 – W Warszawie zmarł Marian Łącz, który z powodzeniem łączył aktorstwo z zawodową grą w piłkę nożną. Występował w reprezentacji Polski, a widzowie znali go później między innymi z „Janosika” i „Alternatyw 4”.

1985 – Do kin trafiła komedia „Dziewczyna z komputera” w reżyserii Johna Hughesa. Dwóch nastolatków próbuje za pomocą komputera stworzyć idealną kobietę, a niewinny eksperyment szybko zamienia się w serię całkowicie absurdalnych wydarzeń.

1989 – Sejm powołał generała Czesława Kiszczaka na stanowisko premiera. Nie zdołał on jednak utworzyć rządu, a kilka tygodni później misję powierzono Tadeuszowi Mazowieckiemu.

1993 – Zmarł Janusz Sidło, jeden z najwybitniejszych polskich oszczepników. Podczas igrzysk w Melbourne zasłynął gestem fair play, pożyczając swój oszczep rywalowi Egilowi Danielsenowi, który właśnie tym sprzętem zdobył złoty medal.

2012 – Zmarł Tomasz Szukalski, saksofonista jazzowy współpracujący między innymi ze Zbigniewem Namysłowskim i Tomaszem Stańką. Jego mocne, ekspresyjne brzmienie uczyniło go jednym z najbardziej charakterystycznych polskich muzyków jazzowych.

2016 – W Krakowie zmarł kardynał Franciszek Macharski, wieloletni metropolita krakowski i następca kardynała Karola Wojtyły na tym stanowisku.

2017 – W Warszawie zmarła Wanda Chotomska, autorka książek, wierszy i piosenek dla dzieci. Była współtwórczynią telewizyjnego cyklu „Jacek i Agatka”, od którego imion nazwano pierwszą polską parę lalek produkowanych na masową skalę.

::news{"type":"see-also","item":"63176"}

::event{"type":"vertical","item":"5673"}