Kalendarium ciekawostek: 5 sierpnia

5 sierpnia zapisał się w historii Polski jako dzień rozbioru, egzekucji przywódców powstania styczniowego i tragicznych wydarzeń na warszawskiej Woli. Ta data przyniosła również ważne chwile w dziejach nauki, sportu i telewizji. Urodzili się tego dnia m.in. Neil Armstrong i James Gunn.

1461 – W Krakowie urodził się Aleksander Jagiellończyk, przyszły wielki książę litewski i król Polski.

1579 – We Włoszech zmarł Stanisław Hozjusz, kardynał, teolog i jeden z głównych przedstawicieli kontrreformacji, który sprowadził do Polski jezuitów.

1598 – Zygmunt III Waza wypłynął z Helu do Szwecji, zamierzając stłumić bunt księcia Karola Sudermańskiego.

1772 – Rosja, Prusy i Austria podpisały w Petersburgu traktat pierwszego rozbioru Polski, odbierając Rzeczypospolitej około jednej trzeciej terytorium i ludności.

1815 – Zmarł Hieronim Stroynowski, biskup wileński, prawnik, ekonomista, członek Komisji Edukacji Narodowej i rektor Akademii Wileńskiej.

1816 – Zmarł gen. Tomasz Wawrzecki, który po pojmaniu Tadeusza Kościuszki został ostatnim naczelnikiem insurekcji z 1794 roku.

1827 – W Krotoszynie urodził się Marian Langiewicz, generał i jeden z dyktatorów powstania styczniowego.

1864 – Na stokach warszawskiej Cytadeli władze carskie straciły Romualda Traugutta oraz członków Rządu Narodowego: Jana Jeziorańskiego, Rafała Krajewskiego, Romana Żulińskiego i Józefa Toczyskiego.

1884 – W Warszawie urodził się Ludwik Hirszfeld, wybitny mikrobiolog i immunolog, współtwórca podstaw nauki o grupach krwi.

1900 – W Warszawie urodził się Leonard Buczkowski, reżyser „Zakazanych piosenek”, „Skarbu” oraz pierwszego polskiego pełnometrażowego filmu barwnego „Przygoda na Mariensztacie”.

1908 – We Francji zmarł Walery Wróblewski, dowódca powstania styczniowego, generał Komuny Paryskiej i działacz polskiego ruchu socjalistycznego.

1914 – W Cleveland uruchomiono pierwszy elektryczny system sygnalizacji świetlnej, który kierował ruchem za pomocą czerwonego i zielonego światła.

1915 – Wojska niemieckie wkroczyły do opuszczonej przez armię rosyjską Warszawy, kończąc ponad stuletni okres rosyjskiego panowania nad miastem.

1921 – W Krakowie urodził się Roman Bratny, pisarz, poeta i scenarzysta, autor powieści „Kolumbowie. Rocznik 20”.

1922 – W Krakowie rozpoczął się pierwszy zjazd legionistów, w którym uczestniczyli byli żołnierze Legionów Polskich.

1927 – W Kałuszynie urodził się Janusz Tazbir, historyk specjalizujący się w dziejach reformacji, kontrreformacji i tolerancji religijnej w dawnej Polsce.

1930 – W Wapakoneta w stanie Ohio urodził się Neil Armstrong, astronauta misji Apollo 11 i pierwszy człowiek, który stanął na powierzchni Księżyca.

1931 – We Lwowie urodził się Janusz Majewski, reżyser i scenarzysta filmów „Zaklęte rewiry”, „C.K. Dezerterzy” oraz „Mała matura 1947”.

1936 – Jesse Owens wygrał olimpijski bieg na 200 metrów w Berlinie, zdobywając trzeci z czterech złotych medali na tych igrzyskach.

1940 – Władysław Sikorski i Winston Churchill podpisali polsko-brytyjską umowę regulującą organizację i funkcjonowanie Polskich Sił Zbrojnych w Wielkiej Brytanii.

1942 – Premier Władysław Sikorski mianował prof. Jana Piekałkiewicza Delegatem Rządu na Kraj.

1942 – Prawdopodobnie 5 lub 6 sierpnia Janusz Korczak, Stefania Wilczyńska i ich wychowankowie zostali wyprowadzeni z Domu Sierot na Umschlagplatz, a następnie zamordowani w Treblince.

1943 – Żołnierze Armii Krajowej przeprowadzili akcję na więzienie w Jaśle, uwalniając około 180 osadzonych.

1944 – Oddziały niemieckie dowodzone przez Heinza Reinefartha i Oskara Dirlewangera rozpoczęły masowe mordowanie mieszkańców warszawskiej Woli.

1944 – Żołnierze Batalionu „Zośka” zdobyli obóz na Gęsiówce i uwolnili około 350 więzionych tam Żydów.

1944 – W Sulejówku zginął Jędrzej Moraczewski, działacz socjalistyczny i pierwszy premier odrodzonej Polski.

1945 – Oddziały pod dowództwem kpt. Antoniego Hedy „Szarego” rozbiły więzienie Urzędu Bezpieczeństwa w Kielcach i uwolniły ponad 350 więźniów.

1945 – Kierownictwo Polskiego Państwa Podziemnego podjęło decyzję o rozwiązaniu Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj.

1947 – W Gołkowicach urodził się Marian Dziędziel, aktor znany m.in. z filmów „Wesele”, „Dom zły”, „Kret” i „Moje córki krowy”.

1957 – Program muzyczno-taneczny „American Bandstand” zadebiutował w ogólnokrajowej telewizji ABC, stając się jednym z symboli amerykańskiej kultury młodzieżowej.

1962 – Nelson Mandela został aresztowany przez południowoafrykańskie władze, rozpoczynając trwający 27 lat okres uwięzienia.

1966 – W Wielkiej Brytanii ukazał się album „Revolver” zespołu The Beatles, zawierający m.in. utwory „Eleanor Rigby”, „Yellow Submarine” i „Tomorrow Never Knows”.

1966 – Urodził się James Gunn, amerykański reżyser i scenarzysta znany z filmów „Strażnicy Galaktyki” oraz „Legion samobójców: The Suicide Squad”.

1987 – W Warszawie zmarł Zygmunt Mycielski, kompozytor, pisarz i krytyk muzyczny związany z miesięcznikiem „Ruch Muzyczny”.

2011 – Zmarł Andrzej Lepper, założyciel Samoobrony, były wicepremier, minister rolnictwa i poseł na Sejm.

2011 – Z przylądka Canaveral wystartowała sonda Juno, wysłana przez NASA w celu zbadania budowy, atmosfery i pola magnetycznego Jowisza.

2012 – W Warszawie zmarł Erwin Axer, reżyser teatralny, pedagog i wieloletni dyrektor Teatru Współczesnego.

2012 – Zmarł Ignacy Skowron, ostatni żyjący żołnierz polskiej załogi broniącej Westerplatte we wrześniu 1939 roku.

2016 – Na stadionie Maracanã w Rio de Janeiro oficjalnie otwarto XXXI Letnie Igrzyska Olimpijskie.

::news{"type":"see-also","item":"63428"}

::event{"type":"vertical","item":"5713"}