Kalendarium ciekawostek: 11 sierpnia

11 sierpnia to data mocno zapisana w polskiej historii. Tego dnia wojska Stefana Batorego ruszyły na Połock, ustanowiono Krzyż Walecznych, rozpoczęła się jedna z najtragiczniejszych operacji NKWD wymierzonych w Polaków, a podczas Powstania Warszawskiego trwały ciężkie walki na Woli i Ochocie.

Nie brakuje również wydarzeń ze świata kultury, nauki i popkultury. 11 sierpnia urodzili się m.in. Jerzy Grotowski, Steve Wozniak, Viola Davis i Chris Hemsworth, a właśnie tę datę często wskazuje się jako symboliczne narodziny hip-hopu.

Co wydarzyło się 11 sierpnia?

1579 – Wojska króla Stefana Batorego rozpoczęły oblężenie Połocka podczas wojny Rzeczypospolitej z państwem moskiewskim.

1622 – W Mitawie zawarto rozejm polsko-szwedzki, który pozostawiał znaczną część Inflant w rękach Szwecji.

1807 – W Warszawie zmarł Szymon Bogumił Zug, architekt i projektant ogrodów, jeden z ważniejszych twórców polskiego klasycyzmu.

1892 – Urodził się Władysław Anders, generał Wojska Polskiego, organizator i dowódca Armii Polskiej w ZSRR oraz dowódca 2 Korpusu Polskiego, który wsławił się m.in. zdobyciem Monte Cassino.

1898 – Urodziła się Karolina Lanckorońska, historyczka sztuki, żołnierz ZWZ-AK, więźniarka niemieckiego obozu Ravensbrück i jedna z najważniejszych polskich mecenasek nauki i kultury.

1920 – Podczas wojny polsko-bolszewickiej oddziały Armii Czerwonej dotarły nad Wisłę, a sytuacja militarna Polski przed Bitwą Warszawską stawała się coraz bardziej dramatyczna.

1920 – Rada Obrony Państwa ustanowiła Krzyż Walecznych, jedno z najważniejszych polskich odznaczeń wojskowych za czyny męstwa i odwagi na polu walki.

1933 – Urodził się Jerzy Grotowski, reżyser, teoretyk teatru i twórca Teatru Laboratorium, którego eksperymentalne metody wywarły ogromny wpływ na teatr światowy.

1937 – Szef NKWD Nikołaj Jeżow wydał rozkaz nr 00485 rozpoczynający tzw. operację polską NKWD, podczas której represjonowano ponad 140 tys. osób, a ponad 100 tys. skazano na śmierć.

1942 – W podziemnym obiegu ukazał się „Protest” Zofii Kossak-Szczuckiej, dramatyczny apel przeciwko prowadzonej przez Niemców zagładzie ludności żydowskiej.

1944 – Powstańcy warszawscy opuścili Redutę Wawelską na Ochocie, a po opanowaniu Woli przez Niemców Zgrupowanie „Radosław” wycofało się w kierunku Starego Miasta.

1944 – W walkach na Woli poległ Franciszek Mazurkiewicz, dowódca batalionu „Miotła” i brat dowódcy Kedywu Jana Mazurkiewicza „Radosława”.

1944 – Na Ochocie żołnierze RONA zamordowali ks. Jana Salamuchę, kapelana powstańców, filozofa i przedwojennego wykładowcę Uniwersytetu Jagiellońskiego.

1945 – Na krakowskim Kazimierzu doszło do pogromu Żydów, podczas którego zginęła jedna osoba, a wiele zostało rannych.

1945 – W Otwocku zmarł Stefan Jaracz, wybitny aktor i reżyser, wieloletni dyrektor warszawskiego Teatru Ateneum.

1947 – W Krakowie rozpoczął się proces działaczy Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość, w którym na ławie oskarżonych znaleźli się m.in. Franciszek Niepokólczycki, Stanisław Mierzwa i Karol Buczek.

1950 – Urodził się Steve Wozniak, inżynier i współzałożyciel firmy Apple, jeden z konstruktorów komputerów Apple I i Apple II.

1962 – Z kosmodromu Bajkonur wystartował statek Wostok 3 z kosmonautą Andrijanem Nikołajewem, rozpoczynając pierwszą w historii misję, podczas której dwa załogowe statki kosmiczne znalazły się jednocześnie na orbicie.

1965 – Urodziła się Viola Davis, amerykańska aktorka, laureatka Oscara, nagród Emmy i Tony, znana m.in. z filmów „Służące” i „Płoty”.

1973 – Impreza zorganizowana przez DJ Kool Herca w nowojorskim Bronksie jest powszechnie uznawana za symboliczne narodziny hip-hopu.

1982 – Do służby w Marynarce Wojennej wcielono barkentynę szkolną ORP „Iskra”, przeznaczoną do szkolenia przyszłych oficerów.

1983 – Urodził się Chris Hemsworth, australijski aktor, któremu światową popularność przyniosła przede wszystkim rola Thora w filmowym uniwersum Marvela.

1999 – Nad Europą i częścią Azji można było obserwować całkowite zaćmienie Słońca, jedno z najbardziej widowiskowych zjawisk astronomicznych końca XX wieku; w Polsce widoczne było jako zaćmienie częściowe.

2012 – Jamajska sztafeta z Usainem Boltem, Yohanem Blake’em, Nestą Carterem i Michaelem Fraterem zdobyła olimpijskie złoto w Londynie, ustanawiając rekord świata 4 × 100 m wynikiem 36,84 s.

2018 – Zmarł Bernard Krawczyk, aktor przez dziesięciolecia związany ze Śląskiem, znany m.in. z filmów „Sól ziemi czarnej” i „Perła w koronie” Kazimierza Kutza.

2018 – W Warszawie zmarł Kazimierz Karabasz, wybitny dokumentalista i jeden z najważniejszych twórców polskiej szkoły filmu dokumentalnego.

2020 – Zmarła Maria Anna Kościałkowska-Ballenstedt, aktorka związana m.in. ze Starym Teatrem i Teatrem im. Juliusza Słowackiego w Krakowie.

2025 – Zmarł Jerzy Dziewulski, były milicjant i policjant, jeden z twórców polskich formacji antyterrorystycznych, a później parlamentarzysta i doradca do spraw bezpieczeństwa.

2025 – W wieku 90 lat zmarł Stanisław Jakubowski, wieloletni fotoreporter Centralnej Agencji Fotograficznej i laureat World Press Photo, który dokumentował m.in. pacyfikację kopalni „Wujek”.

2025 – W wieku 91 lat zmarł Wojciech Stan, wieloletni fotoreporter Centralnej Agencji Fotograficznej, autor m.in. zdjęć dokumentujących polską wyprawę na Spitsbergen.

::news{"type":"see-also","item":"63653"}

::event{"type":"vertical","item":"5724"}