Kalendarium ciekawostek: 12 sierpnia

12 sierpnia łączy wielką historię z lokalnymi kujawskimi akcentami. Tego dnia w Inowrocławiu urodził się człowiek, którego działalność wiązano później z odkryciem miejscowych złóż soli, właściciel Pakości otrzymał królewski przywilej, a na kartach historii Polski zapisały się wojny, powstania i przełomowe decyzje polityczne.

To również ciekawa data dla kultury, sportu i technologii – urodzili się Artur Barciś, Pete Sampras, Tyson Fury i Ewa Farna, świat poznał komputer IBM PC, a swoją premierę miał film „Skazany na bluesa”.

Co wydarzyło się 12 sierpnia?

1399 – W bitwie nad Worsklą wojska litewsko-ruskie księcia Witolda, wspierane przez oddziały polskie, krzyżackie i siły chana Tochtamysza, poniosły klęskę w starciu z armią Złotej Ordy.

1415 – Właściciel Pakości Tomko z Węgleszyna otrzymał od króla Władysława Jagiełły przywilej celny.

1654 – Armia litewska dowodzona przez hetmana Janusza Radziwiłła pokonała wojska rosyjskie w bitwie pod Szkłowem.

1676 – Zmarł Gabriel Krasiński, kasztelan płocki i uczestnik wojen XVII wieku, których przebieg opisał w wierszowanej kronice „Taniec Rzeczypospolitej Polskiej”.

1759 – W bitwie pod Kunowicami podczas wojny siedmioletniej połączone armie rosyjska i austriacka pokonały wojska pruskie króla Fryderyka II Wielkiego.

1794 – W Warszawie zmarł Michał Poniatowski, arcybiskup gnieźnieński, ostatni prymas I Rzeczypospolitej i młodszy brat króla Stanisława Augusta Poniatowskiego.

1794 – Podczas insurekcji kościuszkowskiej wojska rosyjskie zdobyły Wilno, kończąc trwającą od kwietnia obronę miasta przez powstańców.

1807 – W Inowrocławiu urodził się Michael Levy, kupiec, społecznik i dobroczyńca, któremu przypisywano ogromne zasługi dla rozpoznania miejscowych złóż soli oraz późniejszego rozwoju gospodarczego miasta.

1831 – Podczas powstania listopadowego gen. Henryk Dembiński został mianowany naczelnym wodzem w miejsce gen. Jana Skrzyneckiego.

1902 – Urodził się Antoni Kocjan, konstruktor lotniczy i pilot, który podczas II wojny światowej działał w wywiadzie lotniczym ZWZ-AK i zdobywał informacje o niemieckiej broni rakietowej.

1910 – Urodziła się Lena Żelichowska, aktorka, tancerka i śpiewaczka, gwiazda przedwojennego polskiego kina znana m.in. z filmów „Czarna perła” i „Żołnierz królowej Madagaskaru”.

1914 – Oddziały I Kompanii Kadrowej wkroczyły do Kielc, kontynuując rozpoczęty kilka dni wcześniej marsz z krakowskich Oleandrów.

1914 – Francja i Wielka Brytania wypowiedziały wojnę Austro-Węgrom, poszerzając fronty rozpoczynającej się I wojny światowej.

1916 – Urodziła się Stanisława Wyrzykowska, później uhonorowana tytułem Sprawiedliwej wśród Narodów Świata za pomoc udzieloną Żydom podczas niemieckiej okupacji.

1920 – Armia Czerwona rozpoczęła ofensywę na przedmościu Warszawy, podchodząc pod Radzymin i Wołomin, podczas gdy wojska Siemiona Budionnego nacierały w kierunku Lwowa.

1920 – Józef Piłsudski wyjechał z Warszawy do kwatery w Puławach, gdzie objął dowództwo nad grupą uderzeniową przygotowywaną do kontrofensywy przeciw Armii Czerwonej.

1922 – Urodził się Leopold Unger, dziennikarz i publicysta, wieloletni współpracownik paryskiej „Kultury”, Radia Wolna Europa, BBC i „Gazety Wyborczej”.

1923 – W Strzelnie zmarł Włodzimierz Wojciechowski, działacz Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”, powstaniec wielkopolski i późniejszy dyrektor miejscowego Banku Ludowego.

1928 – Zakończyły się IX Letnie Igrzyska Olimpijskie w Amsterdamie, podczas których Halina Konopacka wywalczyła w rzucie dyskiem pierwszy złoty medal olimpijski dla Polski.

1941 – Winston Churchill i Franklin D. Roosevelt ogłosili Kartę Atlantycką, dokument określający wspólne zasady polityki Wielkiej Brytanii i Stanów Zjednoczonych w czasie II wojny światowej.

1941 – Prezydium Rady Najwyższej ZSRR wydało dekret o amnestii dla obywateli polskich więzionych w sowieckich łagrach, więzieniach i obozach jenieckich.

1942 – W Konstancinie zmarł ks. Jan Mauersberger, współorganizator polskiego skautingu, harcmistrz Rzeczypospolitej i przewodniczący Szarych Szeregów.

1942 – W Jasienicy Rosielnej koło Krosna Niemcy rozstrzelali 624 Żydów.

1943 – Specjalny oddział „Osa-Kosa” Kedywu KG AK przeprowadził w Warszawie akcję „Góral”, zdobywając podczas napadu na transport Banku Emisyjnego około 106 mln zł.

1944 – W dwunastym dniu Powstania Warszawskiego Niemcy odbili kilka ważnych budynków w Śródmieściu, a żołnierze RONA dokonali masakry ludności cywilnej w Instytucie Radowym na Ochocie.

1944 – W Krakowie w wieku 99 lat zmarł Tomasz Chmieliński, jeden z ostatnich żyjących uczestników powstania styczniowego.

1949 – W Genewie podpisano cztery konwencje genewskie, które do dziś stanowią jeden z fundamentów międzynarodowego prawa humanitarnego dotyczącego ochrony ofiar konfliktów zbrojnych.

1949 – Urodził się Mark Knopfler, gitarzysta, wokalista i lider zespołu Dire Straits, autor charakterystycznego brzmienia takich przebojów jak „Sultans of Swing” czy „Money for Nothing”.

1956 – Urodził się Artur Barciś, aktor i reżyser znany m.in. z seriali „Miodowe lata” i „Ranczo”, filmu „Znachor” oraz cyklu „Dekalog” Krzysztofa Kieślowskiego.

1957 – W Łodzi rozpoczął się strajk tramwajarzy, który po trzech dniach został spacyfikowany przez milicję.

1964 – Edward Ochab objął stanowisko przewodniczącego Rady Państwa PRL.

1964 – Zmarł Ian Fleming, brytyjski pisarz i twórca postaci Jamesa Bonda, jednego z najbardziej rozpoznawalnych bohaterów literatury i kina popularnego.

1968 – W Gdańsku zmarł komandor Bolesław Romanowski, podczas II wojny światowej dowódca polskich okrętów podwodnych ORP „Jastrząb” i ORP „Dzik”.

1970 – W Moskwie podpisano układ między ZSRR a Republiką Federalną Niemiec, który stał się jednym z ważnych elementów procesu odprężenia w Europie.

1971 – Władze PRL podjęły decyzję o budowie elektrowni jądrowej, której uruchomienie planowano na początek lat 80.

1971 – Urodził się Pete Sampras, amerykański tenisista, wieloletni lider światowego rankingu i zdobywca 14 tytułów wielkoszlemowych w grze pojedynczej.

1976 – W PRL wprowadzono kartki na cukier, rozpoczynając system reglamentacji towarów, który w kolejnych latach objął także wiele innych produktów.

1981 – Firma IBM zaprezentowała w Nowym Jorku IBM Personal Computer, komputer, który odegrał kluczową rolę w upowszechnieniu standardu PC.

1985 – Boeing 747 linii Japan Airlines rozbił się podczas lotu z Tokio do Osaki; w katastrofie lotu JAL 123 zginęło 520 osób, co uczyniło ją najtragiczniejszą katastrofą pojedynczego samolotu w historii lotnictwa.

1988 – Urodził się Tyson Fury, brytyjski pięściarz, który został zawodowym mistrzem świata w wadze ciężkiej.

1993 – Urodziła się Ewa Farna, polsko-czeska wokalistka, która popularność zdobyła po obu stronach granicy dzięki takim utworom jak „Cicho”, „EWAkuacja” czy „Na ostrzu”.

2000 – Na Morzu Barentsa zatonął rosyjski atomowy okręt podwodny „Kursk”, a w katastrofie zginęło wszystkich 118 członków jego załogi.

2005 – Odbyła się premiera filmu „Skazany na bluesa” w reżyserii Jana Kidawy-Błońskiego, opowiadającego historię lidera Dżemu Ryszarda Riedla.

2008 – W Krakowie zmarła Halina Wyrodek, aktorka i piosenkarka, przez wiele lat jedna z najbardziej charakterystycznych artystek Piwnicy pod Baranami.

2008 – Prezydent Lech Kaczyński wraz z przywódcami Ukrainy i państw bałtyckich udał się do Tbilisi, gdzie podczas wojny rosyjsko-gruzińskiej publicznie wyraził poparcie dla Gruzji.

2012 – W Londynie zakończyły się XXX Letnie Igrzyska Olimpijskie, podczas których reprezentanci Polski zdobyli 11 medali.

2021 – W Waszyngtonie zmarł Julian Eugeniusz Kulski, architekt, żołnierz Armii Krajowej i uczestnik Powstania Warszawskiego, który jako nastolatek trafił do niemieckiej niewoli.

::news{"type":"see-also","item":"63656"}

::event{"type":"vertical","item":"5737"}