Kalendarium ciekawostek: 13 sierpnia

13 sierpnia mocno zapisał się w historii Polski – od czasów Augusta II Mocnego, przez początki Bitwy Warszawskiej, aż po jedną z największych tragedii Powstania Warszawskiego. W kalendarium znalazł się również lokalny akcent związany z Pakością.

To także ważna data dla kina, sportu i historii współczesnej. 13 sierpnia urodzili się m.in. Alfred Hitchcock, Józef Haller i Marian Woronin, a w 1961 roku rozpoczęło się wznoszenie jednego z najbardziej rozpoznawalnych symboli zimnej wojny – muru berlińskiego.

Co wydarzyło się 13 sierpnia?

1698 – Król Polski August II Mocny i car Rosji Piotr I Wielki zawarli w Rawie Ruskiej sojusz wymierzony przeciwko Szwecji.

1807 – Urodził się Lucjan Siemieński, pisarz, poeta, tłumacz, uczestnik powstania listopadowego i jeden z członków założycieli Akademii Umiejętności w Krakowie.

1873 – Urodził się gen. Józef Haller, dowódca II Brygady Legionów Polskich i Błękitnej Armii, a podczas wojny polsko-bolszewickiej Generalny Inspektor Armii Ochotniczej.

1899 – Urodził się Alfred Hitchcock, brytyjski reżyser nazywany mistrzem suspensu, twórca takich klasyków kina jak „Psychoza”, „Ptaki”, „Okno na podwórze” i „Zawrót głowy”.

1911 – Pionier polskiego lotnictwa Michał Scipio del Campo wykonał samolotem Etrich Taube pierwszy lot nad Warszawą.

1914 – Austriackie władze wojskowe zażądały od Józefa Piłsudskiego zaprzestania samodzielnych działań zbrojnych i zagroziły wcieleniem jego oddziałów do armii austro-węgierskiej.

1920 – Rozpoczęła się Bitwa Warszawska, a ciężkie walki z Armią Czerwoną toczyły się m.in. o Radzymin, Ossów, Nieporęt i Okuniew.

1923 – Do powstającego portu w Gdyni zawinął pierwszy statek oceaniczny – francuski SS „Kentucky”.

1929 – Zmarł dr Władysław Szenic, chemik związany z cukrownią „Pakość”.

1944 – Na warszawskiej ulicy Kilińskiego eksplodował zdobyty przez powstańców niemiecki pojazd wypełniony materiałami wybuchowymi, zabijając co najmniej 300 osób.

1944 – W więzieniu na Pawiaku Niemcy rozstrzelali Antoniego Kocjana, konstruktora lotniczego i jednego z najważniejszych ludzi wywiadu AK zajmujących się niemiecką bronią rakietową.

1944 – Niemcy zajęli Stawki, zaciskając pierścień wokół walczącego Starego Miasta.

1946 – Urodził się Stefan Melak, działacz niepodległościowy i przewodniczący Komitetu Katyńskiego, który zginął w katastrofie smoleńskiej w 2010 roku.

1949 – Komitet Wykonawczy Rady Odbudowy Warszawy podjął decyzję o odbudowie Starego Miasta.

1949 – Urodził się Tadeusz Mytnik, kolarz, dwukrotny mistrz świata w wyścigu drużynowym, srebrny medalista olimpijski i zwycięzca Tour de Pologne.

1950 – Urodził się Krzysztof Kolberger, aktor, reżyser i ceniony interpretator poezji, znany m.in. z filmów „Kontrakt”, „Epitafium dla Barbary Radziwiłłówny” i „Pan Tadeusz”.

1951 – W tzw. procesie generałów komunistyczny sąd skazał Stanisława Tatara, Jerzego Kirchmayera, Franciszka Hermana i Stefana Mossora na kary dożywotniego więzienia.

1952 – W sowieckim łagrze zmarł Wilhelm Hosenfeld, oficer Wehrmachtu, który podczas okupacji pomógł przetrwać m.in. pianiście Władysławowi Szpilmanowi.

1953 – Zmarł Ryszard Ordyński, reżyser, scenarzysta i aktor, twórca m.in. przedwojennej ekranizacji „Pana Tadeusza”.

1956 – Urodził się Marian Woronin, jeden z najwybitniejszych polskich sprinterów, wicemistrz olimpijski i pierwszy Europejczyk, który przebiegł 100 metrów w czasie poniżej 10 sekund.

1960 – Urodził się Janusz Kurtyka, historyk i działacz opozycji antykomunistycznej, w latach 2005–2010 prezes Instytutu Pamięci Narodowej.

1961 – Władze NRD zamknęły granicę między wschodnią i zachodnią częścią Berlina, rozpoczynając budowę muru berlińskiego, który przez kolejne 28 lat dzielił miasto.

1977 – Zmarł abp Antoni Baraniak, wieloletni współpracownik prymasów Augusta Hlonda i Stefana Wyszyńskiego, więziony i brutalnie przesłuchiwany przez komunistyczne służby bezpieczeństwa.

1982 – W czasie stanu wojennego w Gdańsku, Nowej Hucie, Warszawie i Wrocławiu doszło do demonstracji oraz starć protestujących z milicją.

1982 – Zmarł Adam Ważyk, poeta, prozaik i eseista, który po okresie popierania socrealizmu otwarcie skrytykował stalinizm w głośnym „Poemacie dla dorosłych”.

1983 – Ks. Jerzy Popiełuszko wygłosił kazanie w gdańskim kościele św. Brygidy, w którym mówił o odpowiedzialności za sprzeciw wobec zła i przemocy.

1984 – W Fort Lauderdale zmarł Mieczysław Cybulski, popularny przedwojenny aktor znany m.in. z filmów „Wierna rzeka”, „Wrzos” i „Rapsodia Bałtyku”.

1993 – Zmarł Andrzej Stockinger, aktor teatralny i filmowy oraz piosenkarz, pamiętany m.in. z filmów „Miś”, „Lawa” i „Lata dwudzieste… lata trzydzieste…”.

1994 – Zmarła Zdzisława Bytnarowa „Sławka”, żołnierz Armii Krajowej, organizatorka Harcerskiej Poczty Polowej podczas Powstania Warszawskiego i matka Jana Bytnara „Rudego”.

1995 – Zmarł Mickey Mantle, jedna z największych legend amerykańskiego baseballu i wieloletnia gwiazda New York Yankees.

1999 – Zmarła Maria Krüger, pisarka i autorka książek dla dzieci i młodzieży, w tym popularnej „Godziny pąsowej róży”.

2004 – Zmarła Julia Child, amerykańska kucharka, autorka książek i osobowość telewizyjna, która odegrała ogromną rolę w popularyzowaniu kuchni francuskiej w Stanach Zjednoczonych.

2021 – W Warszawie zmarł abp Henryk Hoser, pallotyn, były ordynariusz warszawsko-praski i specjalny wizytator apostolski w Medziugorie.

::news{"type":"see-also","item":"63659"}

::event{"type":"vertical","item":"5716"}