Kalendarium ciekawostek: 17 sierpnia

17 sierpnia to data, w której wielka historia Polski przeplata się z wydarzeniami lokalnymi, kulturą, sportem i technologią. Tego dnia urodzili się Jan III Sobieski i Jeremi Wiśniowiecki, rozegrały się „Polskie Termopile” pod Zadwórzem, a pod koniec XX wieku rozpoczęła się internetowa era w Polsce.

W kalendarium są również mocne akcenty związane z Inowrocławiem i Kujawami. 17 sierpnia urodził się późniejszy prezes Aeroklubu Kujawskiego Tadeusz Śliwak, a w 1990 roku zmarł znany inowrocławski trener lekkiej atletyki Zbigniew Kwiatkowski.

Co wydarzyło się 17 sierpnia?

995 – Cesarz Otton III i książę Bolesław Chrobry rozpoczęli wspólną wyprawę zbrojną przeciwko Wieletom.

1612 – Urodził się książę Jeremi Wiśniowiecki, wojewoda ruski i jeden z najważniejszych dowódców wojsk koronnych podczas powstania Chmielnickiego, uwieczniony przez Henryka Sienkiewicza w „Ogniem i mieczem”.

1629 – W Olesku urodził się Jan III Sobieski, przyszły król Polski i zwycięzca spod Wiednia.

1649 – Podczas powstania Chmielnickiego zawarto ugodę zborowską między Rzecząpospolitą a Kozakami, zwiększającą m.in. rejestr kozacki do 40 tys. i przyznającą szerokie uprawnienia Bohdanowi Chmielnickiemu.

1768 – Podczas konfederacji barskiej wojska rosyjskie zdobyły Kraków.

1786 – W Poczdamie zmarł Fryderyk II Wielki, król Prus i jeden z inicjatorów pierwszego rozbioru Polski.

1831 – Podczas powstania listopadowego powstał nowy rząd z Janem Stefanem Krukowieckim na czele.

1853 – W Fordonie urodził się Piotr Paliński, nauczyciel, publicysta i redaktor strzeleńskiego „Nadgoplanina”, współpracujący także z inowrocławskim „Dziennikiem Kujawskim”.

1877 – Urodził się Artur Śliwiński, polityk i publicysta związany z obozem Józefa Piłsudskiego, który w 1922 roku przez krótki czas pełnił funkcję premiera RP.

1877 – Uruchomiono Kolej Nadwiślańską, jedną z najważniejszych linii kolejowych Królestwa Polskiego, łączącą m.in. Warszawę z Lublinem.

1879 – W Warszawie urodził się Samuel Goldwyn, jeden z pionierów amerykańskiego przemysłu filmowego i współtwórca Goldwyn Pictures; jego nazwisko zostało później wykorzystane w nazwie wytwórni Metro-Goldwyn-Mayer.

1886 – Urodził się Stefan Bryła, inżynier i pionier spawalnictwa, projektant pierwszego na świecie spawanego mostu drogowego oraz współtwórca konstrukcji warszawskiego Prudentialu.

1896 – Urodził się Józef Wittlin, poeta, prozaik, eseista i tłumacz, autor m.in. powieści „Sól ziemi”.

1907 – Urodził się Zygmunt Mycielski, kompozytor, publicysta i jeden z najważniejszych polskich krytyków muzycznych XX wieku.

1920 – Pod Zadwórzem niedaleko Lwowa doszło do jednej z najbardziej heroicznych bitew wojny polsko-bolszewickiej, która przeszła do historii jako „Polskie Termopile”.

Około 330 polskich ochotników pod dowództwem kpt. Bolesława Zajączkowskiego stanęło naprzeciw wielokrotnie silniejszych oddziałów sowieckiej 1 Armii Konnej Siemiona Budionnego. Polacy przez wiele godzin powstrzymywali przeciwnika nacierającego w kierunku Lwowa.

Walka była niezwykle krwawa. Poległo 318 polskich obrońców, wśród nich sam Bolesław Zajączkowski, który po wyczerpaniu możliwości dalszej obrony odebrał sobie życie, aby nie dostać się do niewoli.

Bój pod Zadwórzem nie zatrzymał całej armii Budionnego, ale opóźnił jej marsz i dał obrońcom Lwowa bezcenny czas na przygotowanie miasta do walki. W tym samym czasie na północy trwało już polskie uderzenie, które doprowadziło do rozbicia wojsk bolszewickich po Bitwie Warszawskiej.

Ze względu na ogromną dysproporcję sił i niemal całkowitą zagładę polskiego oddziału bitwę zaczęto porównywać do starożytnych Termopil. Zadwórze stało się symbolem poświęcenia młodych ochotników w obronie niepodległości Polski.

1920 – Podczas zamieszek w Katowicach został zamordowany dr Andrzej Mielęcki, lekarz i polski działacz narodowy na Górnym Śląsku.

1931 – Urodził się Tadeusz Śliwak, lekarz i pilot szybowcowy, zdobywca złotej odznaki szybowcowej z trzema diamentami, przez lata związany z Aeroklubem Kujawskim w Inowrocławiu, którego był prezesem.

1932 – Otwarto port lotniczy Wilno-Porubanek, jeden z ważniejszych portów lotniczych II Rzeczypospolitej.

1939 – W Warszawie zmarł Wojciech Korfanty, jeden z najważniejszych polskich działaczy narodowych na Górnym Śląsku, polski komisarz plebiscytowy i dyktator III powstania śląskiego.

1940 – Niemcy zniszczyli pomnik Adama Mickiewicza w Krakowie, jeden z symboli miasta.

1940 – Urodziła się Zofia Romaszewska, fizyk i działaczka opozycji demokratycznej, współtwórczyni Biura Interwencyjnego KSS „KOR” oraz podziemnego Radia „Solidarność”.

1943 – Urodził się Robert De Niro, amerykański aktor, dwukrotny laureat Oscara, znany m.in. z filmów „Ojciec chrzestny II”, „Taksówkarz”, „Wściekły Byk” i „Chłopcy z ferajny”.

1944 – Podczas Powstania Warszawskiego zmarł Franciszek Brodniewicz, jeden z największych amantów polskiego kina międzywojennego, znany m.in. z „Trędowatej”, „Wrzosu” i „Doktora Murka”.

1945 – Ukazało się pierwsze wydanie „Folwarku zwierzęcego” George’a Orwella, jednej z najsłynniejszych politycznych alegorii XX wieku.

1946 – Urodził się Eugeniusz Priwieziencew, aktor, reżyser i dramaturg, znany m.in. z filmów „Barwy ochronne”, „Miś” i „Pociąg do Hollywood”.

1953 – Aparat bezpieczeństwa przeprowadził kolejną akcję represyjną przeciwko środowiskom niepodległościowym, zatrzymując 116 osób związanych ze Zrzeszeniem „Wolność i Niezawisłość”.

1953 – Urodziła się Małgorzata Potocka, aktorka, reżyserka i producentka filmowa, znana m.in. z filmu „Hubal” i serialu „Matki, żony i kochanki”.

1960 – Urodził się Sean Penn, amerykański aktor i reżyser, laureat dwóch Oscarów za role w filmach „Rzeka tajemnic” i „Obywatel Milk”.

1968 – Andrzej Stalmach jako pierwszy Polak przekroczył granicę ośmiu metrów w skoku w dal, osiągając podczas zawodów w Chorzowie 8,11 m.

1980 – Na terenie strajkującej Stoczni Gdańskiej odprawiono niedzielną mszę świętą, a przed bramą zakładu ustawiono krzyż upamiętniający robotników zabitych w grudniu 1970 roku.

1981 – Zmarł prof. Władysław Czapliński, wybitny historyk specjalizujący się w dziejach Polski i państw skandynawskich w epoce nowożytnej.

1988 – Rozpoczął się strajk w Porcie Szczecińskim, który stał się częścią ogólnopolskiej fali protestów prowadzących w następnych miesiącach do rozmów Okrągłego Stołu.

1989 – Lech Wałęsa wspólnie z liderami ZSL i SD poinformował prezydenta Wojciecha Jaruzelskiego o powstaniu koalicji parlamentarnej i zgłosił kandydaturę Tadeusza Mazowieckiego na stanowisko premiera.

1989 – Sejm powołał komisję nadzwyczajną pod przewodnictwem Jana Rokity, która miała zbadać przypadki przestępstw i zbrodni popełnianych przez funkcjonariuszy MSW w okresie PRL.

1990 – Zmarł Zbigniew Kwiatkowski, znany inowrocławski lekkoatleta i trener, wychowawca wielu reprezentantów Polski i olimpijczyków, związany z KS Noteć i MKS Inowrocław.

1991 – Rafał Pietrak, fizyk z Uniwersytetu Warszawskiego, nawiązał przy użyciu protokołu TCP/IP połączenie z Janem Sorensenem z Uniwersytetu w Kopenhadze – wydarzenie uznawane jest za symboliczne narodziny internetu w Polsce.

Był to początek technologicznej zmiany, której skali wówczas trudno było sobie wyobrazić. Początkowo dostęp do sieci miało przede wszystkim środowisko akademickie, ale w kolejnych latach internet zaczął wychodzić poza uczelnie i instytuty badawcze.

1996 – W Nowym Jorku zmarł Witold Urbanowicz, jeden z najwybitniejszych polskich pilotów myśliwskich II wojny światowej i były dowódca legendarnego Dywizjonu 303.

1998 – W wypadku samochodowym zginęli dwaj polscy mistrzowie olimpijscy – kulomiot Władysław Komar oraz tyczkarz Tadeusz Ślusarski.

2002 – Papież Jan Paweł II konsekrował Sanktuarium Bożego Miłosierdzia w krakowskich Łagiewnikach.

2002 – W Warszawie zmarł Edward Dziewoński, aktor, reżyser i twórca kabaretu „Dudek”, pamiętany m.in. z roli Dzidziusia Górkiewicza w „Eroice” Andrzeja Munka.

2013 – W wieku 106 lat zmarł prof. Antoni Rosikoń, wybitny polski inżynier, projektant i specjalista w dziedzinie budowy oraz eksploatacji kolei.

::news{"type":"see-also","item":"63671"}

::event{"type":"vertical","item":"5755"}