Kalendarium ciekawostek: 20 sierpnia

20 sierpnia przyniósł wydarzenia ważne dla Inowrocławia, Polski i świata – od narodzin Bolesława Krzywoustego i Bolesława Prusa, przez dramatyczne wydarzenia II wojny światowej i zdobycie PAST-y podczas Powstania Warszawskiego, po stłumienie Praskiej Wiosny przez wojska Układu Warszawskiego.

Lokalny akcent prowadzi do postaci Adama Znanieckiego, pierwszego polskiego starosty powiatu inowrocławskiego po okresie zaborów. To również mocna data dla kultury i popkultury – urodzili się Robert Plant, Amy Adams, Andrew Garfield i Demi Lovato, a w kosmos wyruszyła sonda Voyager 2.

Co wydarzyło się 20 sierpnia?

1086 – Urodził się Bolesław III Krzywousty, książę Polski z dynastii Piastów, który prowadził walki o Pomorze i przed śmiercią podzielił państwo pomiędzy swoich synów.

1390 – W Malborku zmarł Konrad III Zöllner von Rotenstein, wielki mistrz zakonu krzyżackiego od 1382 roku.

1597 – We Lwowie urodził się Józef Bartłomiej Zimorowic, poeta, satyryk, kronikarz i wielokrotny burmistrz Lwowa.

1618 – Król Zygmunt III Waza zakazał drukowania i sprzedaży antyżydowskiego „Zwierciadła Korony Polskiej” Sebastiana Miczyńskiego, którego publikacja przyczyniała się do podburzania nastrojów przeciw ludności żydowskiej.

1651 – W obozie wojskowym pod Pawłoczą zmarł książę Jeremi Wiśniowiecki, jeden z najważniejszych dowódców Rzeczypospolitej podczas powstania Chmielnickiego.

1742 – Urodził się Tadeusz Reytan, poseł nowogródzki, który podczas sejmu rozbiorowego w 1773 roku stał się symbolem dramatycznego sprzeciwu wobec zatwierdzenia I rozbioru Polski.

1845 – Urodził się Adam Chmielowski – Brat Albert, malarz, uczestnik powstania styczniowego, zakonnik i opiekun ubogich, kanonizowany w 1989 roku przez Jana Pawła II.

1847 – Urodził się Aleksander Głowacki, znany jako Bolesław Prus, jeden z najwybitniejszych pisarzy polskiego pozytywizmu, autor „Lalki”, „Faraona” i „Emancypantek”.

1862 – Urodził się Adam Znaniecki, właściciel Łąkocina i Góry, działacz społeczny i gospodarczy oraz pierwszy polski starosta powiatu inowrocławskiego po okresie zaborów.

1882 – W Moskwie odbyło się prawykonanie „Uwertury 1812” Piotra Czajkowskiego, jednego z najbardziej rozpoznawalnych utworów rosyjskiego kompozytora.

1890 – Urodził się Howard Phillips Lovecraft, amerykański pisarz grozy i fantastyki, którego twórczość dała początek rozbudowanej mitologii Cthulhu.

1915 – Podczas I wojny światowej rosyjska załoga Twierdzy Modlin skapitulowała przed wojskami niemieckimi.

1920 – Po klęsce pod Warszawą Armia Czerwona rozpoczęła odwrót również na Froncie Południowo-Zachodnim, a Wojsko Polskie rozwijało ofensywę rozpoczętą kontruderzeniem znad Wieprza.

1930 – Urodził się Jan Olszewski, adwokat broniący opozycjonistów w PRL, doradca „Solidarności” i premier Polski w latach 1991–1992.

1939 – W Katowicach odbył się pogrzeb Wojciecha Korfantego, jednego z najważniejszych przywódców polskiego ruchu narodowego na Górnym Śląsku i dyktatora III powstania śląskiego.

1942 – Sowieckie lotnictwo zbombardowało okupowaną przez Niemców Warszawę, powodując znaczne straty przede wszystkim wśród polskiej ludności cywilnej.

1942 – Niemcy rozpoczęli likwidację getta w Kielcach; w ciągu kilku dni około 20 tys. Żydów deportowano do niemieckiego obozu zagłady w Treblince, a wielu mieszkańców zamordowano na miejscu.

1942 – Niemcy zlikwidowali getto w Falenicy, deportując jego mieszkańców do Treblinki.

1943 – Podczas ataku na niemiecką strażnicę graniczną w Sieczychach poległ Tadeusz Zawadzki „Zośka”, harcmistrz i podporucznik Armii Krajowej, jeden z bohaterów „Kamieni na szaniec” Aleksandra Kamińskiego.

1943 – Podczas powstania w getcie białostockim zginął Mordechaj Tenenbaum-Tamaroff, jeden z jego głównych organizatorów i dowódców.

1944 – Po kilkunastu godzinach ciężkich walk powstańcy warszawscy zdobyli gmach PAST-y przy ul. Zielnej, jeden z najważniejszych niemieckich punktów oporu w centrum Warszawy.

Zdobycie budynku było jednym z największych sukcesów bojowych Powstania Warszawskiego. W wielopiętrowym gmachu bronili się dobrze uzbrojeni Niemcy, a wcześniejsze próby wyparcia ich kończyły się niepowodzeniem.

Powstańcy wykorzystali m.in. specjalnie skonstruowane pompy do podawania łatwopalnej mieszanki. Po opanowaniu budynku do niewoli trafiła duża grupa niemieckich żołnierzy, a charakterystyczny wysokościowiec stał się jednym z symboli powstańczego zwycięstwa.

1944 – Władze komunistyczne wydały rozkaz sformowania 2 Armii Wojska Polskiego, której dowódcą został gen. Karol Świerczewski.

1944 – Pod Moskwą zmarł Leon Chwistek, malarz, matematyk, filozof i teoretyk sztuki, jeden z przedstawicieli polskiego formizmu.

1947 – W Norymberdze zakończył się proces lekarzy, podczas którego sądzono niemieckich lekarzy i urzędników odpowiedzialnych za zbrodnicze eksperymenty medyczne prowadzone na więźniach obozów koncentracyjnych.

1948 – Urodził się Robert Plant, wokalista legendarnego zespołu Led Zeppelin, jeden z najbardziej rozpoznawalnych głosów w historii rocka.

1952 – Przed Sądem Marynarki Wojennej trwał proces oficerów i podoficerów oskarżonych przez komunistyczne władze o działalność w rzekomej organizacji „kontrrewolucyjnej”.

1955 – Urodził się Cezary Harasimowicz, scenarzysta, aktor i pisarz, autor scenariuszy do wielu polskich filmów i seriali.

1959 – Minister obrony narodowej gen. Marian Spychalski nakazał rozformowanie Wojskowego Korpusu Górniczego, do którego w okresie stalinowskim kierowano m.in. poborowych uznawanych przez władze za politycznie niepewnych.

1968 – W nocy z 20 na 21 sierpnia rozpoczęła się inwazja na Czechosłowację, która zakończyła okres reform politycznych i społecznych określanych mianem Praskiej Wiosny.

Na terytorium Czechosłowacji wkroczyły wojska ZSRR, Polski, Węgier i Bułgarii. Operacja została przeprowadzona pod dominującym dowództwem sowieckim i miała powstrzymać reformy prowadzone przez ekipę Alexandra Dubčeka.

W interwencji uczestniczyło również Wojsko Polskie. Agresja na Czechosłowację stała się jednym z najbardziej wyrazistych przykładów podporządkowania państw bloku wschodniego polityce Moskwy.

1971 – Zamordowany został Jan Gerhard, pisarz, publicysta, poseł i redaktor naczelny tygodnika „Forum”.

1974 – Urodziła się Amy Adams, amerykańska aktorka znana m.in. z filmów „Nowy początek”, „American Hustle”, „Zaczarowana” i „Fighter”.

1975 – W Górze Kalwarii zmarł Adolf Dymsza, jedna z największych gwiazd polskiego kina i kabaretu przedwojennego, znany m.in. z „Antka Policmajstra”, „Skarbu” i „Cafe pod Minogą”.

1975 – NASA wystrzeliła sondę Viking 1, która w następnym roku wylądowała na Marsie i rozpoczęła szczegółowe badania powierzchni Czerwonej Planety.

1977 – NASA wystrzeliła Voyagera 2, sondę, która jako jedyny statek kosmiczny w historii przeleciała w pobliżu wszystkich czterech gazowych olbrzymów zewnętrznego Układu Słonecznego.

1980 – Służba Bezpieczeństwa aresztowała ponad 20 członków i współpracowników Komitetu Obrony Robotników, próbując ograniczyć wsparcie opozycji dla rozwijających się strajków.

1980 – Grupa 64 intelektualistów wystosowała apel do władz PRL o rozpoczęcie rozmów z Międzyzakładowym Komitetem Strajkowym na Wybrzeżu.

1983 – Urodził się Andrew Garfield, brytyjsko-amerykański aktor znany m.in. z „The Social Network”, „Przełęczy ocalonych” i filmów, w których wcielał się w Spider-Mana.

1988 – Józef Czyrek spotkał się z Andrzejem Stelmachowskim, działającym z upoważnienia Episkopatu i Lecha Wałęsy; rozmowa była jednym z etapów przygotowujących późniejsze negocjacje władz z opozycją.

1992 – Urodziła się Demi Lovato, amerykańska wokalistka i aktorka, która światową popularność zdobyła jako nastolatka, a następnie rozwinęła karierę muzyczną.

1993 – Odbyła się premiera filmu „Uprowadzenie Agaty” w reżyserii Marka Piwowskiego.

1998 – Zmarł Kazimierz Dziewanowski, dziennikarz, publicysta i pisarz, pierwszy ambasador III Rzeczypospolitej w Stanach Zjednoczonych.

2008 – Sekretarz stanu USA Condoleezza Rice i minister spraw zagranicznych Radosław Sikorski podpisali w Warszawie umowę dotyczącą rozmieszczenia w Polsce elementów amerykańskiego systemu obrony przeciwrakietowej.

2020 – W Lublinie zmarł Piotr Szczepanik, piosenkarz i gitarzysta, wykonawca takich przebojów jak „Kochać”, „Goniąc kormorany” i „Żółte kalendarze”.

2020 – W Warszawie zmarł Andrzej Walicki, historyk idei i filozof, jeden z najwybitniejszych badaczy rosyjskiej i polskiej myśli społecznej.

2025 – W wieku 86 lat zmarł abp Józef Kowalczyk, w latach 1989–2010 nuncjusz apostolski w Polsce, a następnie arcybiskup metropolita gnieźnieński i prymas Polski.

2025 – W wieku 85 lat zmarł Marcel Łoziński, jeden z najwybitniejszych polskich dokumentalistów, twórca m.in. filmów „89 mm od Europy”, „Las katyński”, „Świadkowie” i „Wszystko może się przytrafić”.

::news{"type":"see-also","item":"63935"}

::event{"type":"vertical","item":"5726"}