Kalendarium ciekawostek: 26 sierpnia

26 sierpnia zapisał się zarówno w historii Inowrocławia i Kujaw, jak i w dziejach Polski, Europy oraz światowej kultury. Tego dnia rozegrała się wielka bitwa epoki napoleońskiej, odbył się pierwszy publiczny pokaz telewizyjny w Polsce, a na Jasnej Górze złożono Jasnogórskie Śluby Narodu.

Nie brakuje również muzyki, kina i sportu. 26 sierpnia urodzili się m.in. Guillaume Apollinaire, Matka Teresa z Kalkuty, Tadeusz Nalepa, Bożena Dykiel, Macaulay Culkin i Chris Pine, a w 1992 roku rozpoczął się największy pożar lasu w powojennej historii Polski.

Co wydarzyło się 26 sierpnia?

1672 – Po kilkunastu dniach oblężenia załoga twierdzy w Kamieńcu Podolskim skapitulowała przed potężną armią osmańską sułtana Mehmeda IV.

1784 – W Paryżu zmarł Antoni Kazimierz Ostrowski, arcybiskup gnieźnieński i prymas Polski w latach 1777–1784.

1813 – W pobliżu Legnicy rozegrała się bitwa nad Kaczawą, jedno z największych starć wojen napoleońskich na ziemiach dzisiejszej Polski.

Wojska francuskie dowodzone przez marszałka Étienne’a Macdonalda starły się z armią prusko-rosyjską feldmarszałka Gebharda von Blüchera. Bitwa toczyła się w niezwykle trudnych warunkach, podczas ulewnych deszczów i przy wezbranych rzekach.

Starcie zakończyło się zwycięstwem wojsk prusko-rosyjskich, a Francuzi ponieśli ciężkie straty podczas chaotycznego odwrotu.

1813 – Kraków nawiedziła jedna z największych powodzi w historii miasta. Woda zalała Stradom, Kazimierz i Podgórze oraz zerwała most Karola i most Stradomski.

1845 – W Paryżu zmarł Philippe de Girard, francuski inżynier i wynalazca związany z rozwojem przemysłu lnianego; od jego nazwiska pochodzi nazwa Żyrardów.

1871 – Urodził się Alfred Zachariewicz, architekt związany ze Lwowem, którego biuro uczestniczyło w projektowaniu wielu ważnych budowli i konstrukcji.

1871 – Urodził się gen. Wacław Iwaszkiewicz, oficer armii rosyjskiej, a następnie Wojska Polskiego, uczestnik walk o Galicję Wschodnią oraz wojny polsko-bolszewickiej.

1880 – W Ostrowie nad Gopłem urodził się Juliusz Trzciński, ziemianin, działacz polityczny, poseł na Sejm i minister byłej dzielnicy pruskiej, zamordowany przez Niemców w 1939 roku.

1880 – Urodził się Guillaume Apollinaire, właściwie Wilhelm Apolinary Kostrowicki, francuski poeta polskiego pochodzenia, jeden z najważniejszych twórców europejskiej awangardy i autor terminu „surrealizm”.

1883 – Urodził się Kazimierz Pużak, jeden z najważniejszych polityków PPS, przewodniczący Rady Jedności Narodowej i późniejsza ofiara represji sowieckich oraz komunistycznych.

1897 – Urodził się Bohdan Pniewski, jeden z najwybitniejszych polskich architektów XX wieku, autor i współautor m.in. gmachów Narodowego Banku Polskiego oraz zespołu budynków Sejmu.

1900 – Zmarł Lucjan Grabski, przemysłowiec, działacz narodowy, wieloletni członek inowrocławskiej Rady Miejskiej oraz współzałożyciel wydawnictwa i drukarni „Dziennika Kujawskiego”.

1910 – Urodziła się Matka Teresa z Kalkuty, zakonnica i misjonarka, założycielka zgromadzenia Misjonarek Miłości, laureatka Pokojowej Nagrody Nobla i późniejsza święta Kościoła katolickiego.

1914 – Urodził się Witold Zacharewicz, aktor teatralny i filmowy, jedna z gwiazd przedwojennego polskiego kina, zamordowany w KL Auschwitz.

1920 – Urodził się Stefan Stuligrosz, dyrygent, kompozytor i pedagog, twórca słynnego chóru „Poznańskie Słowiki”.

1936 – W Paryżu zmarł Wojciech Stpiczyński, publicysta, polityk i jeden z przedstawicieli radykalnego skrzydła obozu piłsudczykowskiego.

1938 – W Krakowie zmarł Teodor Axentowicz, wybitny malarz i pedagog, profesor oraz rektor Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie.

1939 – W Warszawie odbył się pierwszy publiczny pokaz telewizyjny w Polsce. Eksperymentalna stacja umieszczona w wieżowcu Prudential nadała program, podczas którego pokazano m.in. film „Barbara Radziwiłłówna” w reżyserii Józefa Lejtesa, z Jadwigą Smosarską w roli głównej.

Był to niezwykły technologiczny eksperyment przeprowadzony zaledwie sześć dni przed wybuchem II wojny światowej. Rozwój polskiej telewizji został przez wojnę przerwany na kilkanaście lat.

1939 – Niemieccy dywersanci zaatakowali stację kolejową w Mostach koło Jabłonkowa na Zaolziu, nie wiedząc, że Adolf Hitler odwołał planowany na 26 sierpnia atak na Polskę.

Akcja, określana jako incydent jabłonkowski, była jednym z najbardziej niezwykłych epizodów ostatnich dni przed wybuchem II wojny światowej. Oddział otrzymał rozkaz rozpoczęcia działań, ale informacja o przesunięciu terminu niemieckiej agresji nie dotarła do niego na czas.

1940 – Gestapo aresztowało około 200 duchownych z rejencji inowrocławskiej, kontynuując niemieckie represje wymierzone w polskie duchowieństwo na terenach wcielonych do III Rzeszy.

1943 – Sowiecka partyzantka podstępnie rozbiła nad jeziorem Narocz oddział AK por. Antoniego Burzyńskiego „Kmicica”, a następnie zamordowała jego dowódcę, 56 partyzantów i 20 członków lokalnej konspiracji.

1943 – Pod Ożarowem oddział Narodowych Sił Zbrojnych zorganizował zasadzkę, w której zginął niemiecki gen. Kurt Renner – najwyższy rangą niemiecki wojskowy zabity przez polskie podziemie podczas II wojny światowej.

1943 – Urodził się Tadeusz Nalepa, gitarzysta, wokalista i kompozytor, współtwórca zespołów Blackout i Breakout, uznawany za jednego z ojców polskiego bluesa.

1944 – W 26. dniu Powstania Warszawskiego sytuacja obrońców Starego Miasta stawała się coraz bardziej dramatyczna, a dowództwo AK przygotowywało plan przebicia do Śródmieścia.

1944 – Gen. Charles de Gaulle poprowadził triumfalny marsz ulicami wyzwolonego Paryża, symbolizujący odzyskanie francuskiej stolicy spod niemieckiej okupacji.

1946 – Zmarł Stanisław Tretyn, młynarz, społecznik i honorowy obywatel Pakości.

1948 – Urodziła się Bożena Dykiel, aktorka znana m.in. z filmów „Ziemia obiecana”, „Znachor” i „Wyjście awaryjne” oraz seriali „Dom” i „Alternatywy 4”.

1956 – Na Jasnej Górze około miliona wiernych uczestniczyło w uroczystości, podczas której złożono Jasnogórskie Śluby Narodu Polskiego według tekstu przygotowanego przez internowanego prymasa Stefana Wyszyńskiego.

Śluby nawiązywały do lwowskich ślubów króla Jana Kazimierza z 1656 roku i stały się jednym z najważniejszych wydarzeń religijnych w okresie komunistycznych represji wobec Kościoła.

1963 – W Lublinie zmarł bp Czesław Kaczmarek, ordynariusz kielecki, który w okresie stalinowskim został aresztowany, torturowany i skazany w pokazowym procesie politycznym.

1964 – Urodził się Mariusz Bonaszewski, aktor teatralny, filmowy i telewizyjny, przez wiele lat związany z Teatrem Narodowym w Warszawie.

1966 – Urodziła się Shirley Manson, szkocka wokalistka, liderka zespołu Garbage, jednej z najpopularniejszych grup rocka alternatywnego lat 90.

1967 – W Warszawie zmarł Marian Walentynowicz, rysownik i architekt, współtwórca z Kornelem Makuszyńskim postaci Koziołka Matołka.

1970 – Zmarł Leon Mischke, pierwszy dyrektor Janikowskich Zakładów Sodowych, który kierował przedsiębiorstwem w latach 1957–1963.

1970 – Urodziła się Melissa McCarthy, amerykańska aktorka i komiczka, znana m.in. z filmu „Druhny” i serialu „Kochane kłopoty”.

1972 – W Monachium rozpoczęły się XX Letnie Igrzyska Olimpijskie, podczas których reprezentanci Polski zdobyli 21 medali, w tym siedem złotych.

1976 – W Warszawie zmarł gen. Roman Abraham, uczestnik walk o Lwów, wojny polsko-bolszewickiej i kampanii wrześniowej, w której walczył m.in. w bitwie nad Bzurą.

1978 – Kardynał Albino Luciani został wybrany papieżem i przyjął imię Jan Paweł I. Jego pontyfikat trwał zaledwie 33 dni.

1980 – Urodzili się Macaulay Culkin, gwiazda filmów „Kevin sam w domu” i „Kevin sam w Nowym Jorku”, oraz Chris Pine, aktor znany m.in. z filmowej serii „Star Trek”.

1980 – Prymas Polski kard. Stefan Wyszyński wygłosił na Jasnej Górze kazanie dotyczące narastającego kryzysu i strajków, które państwowe media wyemitowały w ocenzurowanej wersji.

1982 – W Warszawie zmarła Anna German, jedna z najbardziej charakterystycznych polskich wokalistek, wykonawczyni „Tańczących Eurydyk”, „Człowieczego losu” i „Bal u Posejdona”.

1982 – Zmarł Adam Kreczmar, poeta, satyryk, autor tekstów piosenek i artysta związany z warszawskim środowiskiem kabaretowym.

1989 – Papież Jan Paweł II mianował bp. Józefa Kowalczyka nuncjuszem apostolskim w Polsce – pierwszym po II wojnie światowej przedstawicielem Stolicy Apostolskiej tej rangi w kraju.

1991 – Polska uznała niepodległość Litwy, a kilka dni później oba państwa wznowiły stosunki dyplomatyczne.

1992 – W rejonie Kuźni Raciborskiej rozpoczął się największy pożar lasów w powojennej historii Polski.

Ogień pojawił się w pobliżu linii kolejowej Racibórz – Kędzierzyn-Koźle i przy ekstremalnej suszy oraz temperaturze dochodzącej do 40 stopni rozprzestrzeniał się z ogromną szybkością.

Pożar objął ponad 9 tys. hektarów lasu. W gigantycznej operacji ratowniczej uczestniczyły tysiące strażaków, żołnierzy, policjantów, leśników i członków obrony cywilnej, a do walki z żywiołem skierowano setki pojazdów, samoloty i śmigłowce.

W czasie akcji zginęło dwóch strażaków – Andrzej Kaczyna i Andrzej Malinowski.

2000 – W Warszawie zmarł Wojciech Żukrowski, pisarz, poeta i eseista, autor m.in. „Kamiennych tablic” oraz „Skąpanych w ogniu”.

2006 – „Przegląd Sportowy” opublikował tzw. listę Fryzjera, ujawniając skalę afery korupcyjnej w polskiej piłce nożnej związanej z ustawianiem wyników spotkań.

2011 – Zmarła Maria Ginter, pisarka, malarka, rzeźbiarka i sportsmenka, a podczas II wojny światowej żołnierz Armii Krajowej i uczestniczka Powstania Warszawskiego.

2013 – We Wrocławiu zmarł prof. Józef Łukaszewicz, matematyk, uczeń Hugona Steinhausa, były żołnierz Armii Krajowej i rektor Uniwersytetu Wrocławskiego.

2017 – Zmarł Adam Wójcik, jeden z najwybitniejszych polskich koszykarzy, wielokrotny reprezentant kraju i ośmiokrotny mistrz Polski, który w polskiej ekstraklasie zdobył rekordowe 10 087 punktów.

2022 – W Krakowie w wieku 111 lat zmarła pianistka Wanda Szajowska, będąca wówczas najstarszą żyjącą Polką.

::news{"type":"see-also","item":"64237"}

::event{"type":"vertical","item":"5776"}