Kalendarium ciekawostek z foto-zagadką: 2 października

2 października to data związana z wydarzeniami, które miały duże znaczenie dla historii Polski. Tego dnia zawarto unię w Horodle, wojska Jana Henryka Dąbrowskiego zwyciężyły pod Bydgoszczą, zakończyła się obrona Helu i podpisano układ kończący walki Powstania Warszawskiego.

W lokalnym kalendarium pojawia się postać Romualda Wilczka, prawnika i późniejszego starosty inowrocławskiego, który urodził się właśnie 2 października. Z Inowrocławiem był związany w latach poprzedzających II wojnę światową.

📸 FOTO-ZAGADKA. Jakie miejsce lub obiekt w Inowrocławiu pokazuje nasze archiwalne zdjęcie i z jakiego okresu może ono pochodzić? Przyjrzyjcie się uważnie szczegółom i spróbujcie rozpoznać fragment miasta. Na odpowiedzi czekamy w komentarzach.

::addons{"type":"only-with-us","color":"black"}

Co wydarzyło się 2 października?

1413 – W Horodle nad Bugiem zawarta została unia polsko-litewska. Porozumienie umacniało związek Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego oraz regulowało relacje polityczne między oboma państwami.

1493 – Fryderyk Jagiellończyk, najmłodszy syn króla Kazimierza Jagiellończyka, został ogłoszony arcybiskupem gnieźnieńskim i prymasem Polski.

1515 – W Krakowie zmarła Barbara Zapolya, od 1512 roku żona Zygmunta I Starego, królowa Polski i wielka księżna litewska. Była matką Jadwigi Jagiellonki oraz zmarłej w dzieciństwie Anny Jagiellonki.

1794 – Podczas insurekcji kościuszkowskiej wojska dowodzone przez gen. Jana Henryka Dąbrowskiego pokonały oddziały pruskie w bitwie pod Bydgoszczą. Zwycięstwo było jednym z najważniejszych sukcesów wyprawy Dąbrowskiego do Wielkopolski.

1851 – Urodził się Ferdinand Foch, francuski dowódca wojskowy, podczas I wojny światowej naczelny dowódca sił sprzymierzonych. Był zwolennikiem niepodległej Polski, a w 1923 roku otrzymał tytuł marszałka Polski.

1876 – W okolicach Mińska urodził się Gabriel Czechowicz, prawnik i minister skarbu w latach 1926–1929. W marcu 1929 roku Sejm uchwalił wniosek o postawienie go przed Trybunałem Stanu.

1879 – W Tarnowie urodził się Romuald Wilczek, prawnik, starosta inowrocławski w latach 1931–1939. Zmarł w 1948 roku w Inowrocławiu.

::video{"type":"onnetwork","item":"8404","variant":"0"}

1889 – Urodził się Gustaw Orlicz-Dreszer, żołnierz Legionów Polskich i generał Wojska Polskiego. Podczas zamachu majowego dowodził wojskami popierającymi Józefa Piłsudskiego, a później był m.in. inspektorem armii i prezesem Ligi Morskiej i Kolonialnej. Zginął w 1936 roku w katastrofie lotniczej nad Bałtykiem.

1902 – Urodził się Jerzy Zawieyski, pisarz, publicysta, dramaturg i działacz katolicki. Po II wojnie światowej angażował się również w działalność społeczną i polityczną.

1914 – Urodził się Jan Nowak-Jeziorański, żołnierz Armii Krajowej i legendarny „kurier z Warszawy”. Po wojnie przez wiele lat kierował Rozgłośnią Polską Radia Wolna Europa i należał do najbardziej rozpoznawalnych przedstawicieli polskiej emigracji.

1925 – Urodził się Hubert Drapella, reżyser i scenarzysta. Zrealizował m.in. serial „Samochodzik i templariusze”, film „Soból i panna” oraz serial historyczny „Znak orła”.

1926 – Józef Piłsudski, sprawujący faktyczną władzę po zamachu majowym, został premierem. Stanowisko zajmował do czerwca 1928 roku.

1927 – Urodził się ks. Bronisław Dembowski, duchowny katolicki, uczestnik obrad Okrągłego Stołu i wieloletni asystent kościelny Klubu Inteligencji Katolickiej w Warszawie. W latach 1992–2003 był biskupem włocławskim.

1934 – W Warszawie urodził się Wojciech Pokora, jeden z najpopularniejszych polskich aktorów komediowych. Widzowie pamiętają go m.in. z filmu „Poszukiwany, poszukiwana” oraz seriali „Czterdziestolatek”, „Kariera Nikodema Dyzmy” i „Alternatywy 4”.

1936 – W Warszawie urodził się Stanisław Brejdygant, aktor, reżyser, scenarzysta i pisarz, związany przez lata z polskim teatrem, filmem i telewizją.

1938 – Wojska Samodzielnej Grupy Operacyjnej „Śląsk” pod dowództwem gen. Władysława Bortnowskiego wkroczyły na Zaolzie. Nastąpiło to po przyjęciu przez Czechosłowację polskiego ultimatum dotyczącego przekazania spornego terytorium.

1939 – Nastąpiła kapitulacja Rejonu Umocnionego Hel, kończąca walki polskich oddziałów na Wybrzeżu. Obrońcy Helu stawiali opór wojskom niemieckim od pierwszego dnia wojny.

1939 – W rejonie Kocka rozpoczęła się bitwa Samodzielnej Grupy Operacyjnej „Polesie” dowodzonej przez gen. Franciszka Kleeberga z niemieckim XIV Korpusem Armijnym. Było to ostatnie duże starcie regularnych oddziałów Wojska Polskiego podczas kampanii 1939 roku.

1940 – Niemiecki gubernator dystryktu warszawskiego Ludwig Fischer podpisał zarządzenie o utworzeniu dzielnicy żydowskiej w Warszawie. W kolejnych tygodniach doprowadziło ono do zamknięcia ludności żydowskiej w getcie.

1944 – W Ożarowie przedstawiciele Komendy Głównej Armii Krajowej, płk Kazimierz Iranek-Osmecki „Jarecki” i ppłk Zygmunt Dobrowolski „Zyndram”, podpisali układ o zaprzestaniu działań wojennych w Warszawie. Oznaczało to zakończenie trwającego 63 dni Powstania Warszawskiego.

1946 – W Versoix koło Genewy zmarł Ignacy Mościcki, prezydent Rzeczypospolitej Polskiej w latach 1926–1939. W 1993 roku jego szczątki sprowadzono do Polski i złożono w archikatedrze św. Jana w Warszawie.

1952 – We Wrocławiu urodził się Janusz Olejniczak, pianista i laureat Konkursu Chopinowskiego. Zagrał Fryderyka Chopina w filmie „Błękitna nuta” oraz uczestniczył w nagrywaniu muzyki do „Pianisty” Romana Polańskiego.

1957 – Władze zawiesiły wydawanie tygodnika „Po prostu”, jednego z najważniejszych pism okresu „polskiego Października”. Decyzja doprowadziła w Warszawie do kilkudniowych protestów studenckich, które zostały stłumione przez milicję.

1957 – Polski minister spraw zagranicznych Adam Rapacki przedstawił na forum Zgromadzenia Ogólnego ONZ propozycję utworzenia strefy bezatomowej w Europie Środkowej. Koncepcja przeszła do historii jako plan Rapackiego.

1958 – Urodził się Maciej Dutkiewicz, reżyser i scenarzysta filmowy oraz telewizyjny, autor m.in. filmu „Nocne graffiti”.

1962 – Telewizja Polska wyemitowała pierwszą dobranockę „Jacek i Agatka”. Program z pacynkowymi bohaterami zapoczątkował wieloletnią tradycję wieczornych audycji dla najmłodszych widzów.

1964 – Odbyła się premiera filmu „Upał” w reżyserii Kazimierza Kutza. W produkcji wystąpili m.in. Jeremi Przybora, Jerzy Wasowski i Kalina Jędrusik.

1965 – Zmarł Oskar Lange, ekonomista i statystyk, profesor uniwersytetu w Chicago, a po wojnie m.in. ambasador Polski w Stanach Zjednoczonych, wykładowca i rektor SGPiS oraz wiceprzewodniczący Rady Państwa.

1970 – Rozpoczął nadawanie Program 2 Telewizji Polskiej. Drugi kanał TVP początkowo nie był dostępny dla widzów w całym kraju.

1970 – Odbyła się premiera filmu „Abel, twój brat” w reżyserii Janusza Nasfetera. Produkcja opowiadała o relacjach między dziećmi i problemie odrzucenia przez grupę rówieśniczą.

1974 – W Sosnowcu urodziła się Magdalena Piekorz, reżyserka i scenarzystka filmów fabularnych oraz dokumentalnych. Jej film „Pręgi” zdobył w 2004 roku Złote Lwy na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni.

1981 – Lech Wałęsa został wybrany przewodniczącym NSZZ „Solidarność” podczas I Krajowego Zjazdu Delegatów związku w Gdańsku. Faktycznie kierował Solidarnością od jej powstania w 1980 roku.

1992 – W Konstancinie zmarł prof. Bohdan Suchodolski, filozof, historyk nauki i kultury oraz pedagog, autor licznych prac poświęconych edukacji i dziejom polskiej myśli.

1997 – Państwa Unii Europejskiej podpisały Traktat Amsterdamski, który wprowadzał zmiany w funkcjonowaniu wspólnot europejskich i przygotowywał Unię do dalszego rozszerzenia.

1998 – W Krakowie zmarł Jerzy Bińczycki, aktor przez wiele lat związany ze Starym Teatrem. W pamięci widzów zapisał się przede wszystkim jako Bogumił Niechcic w „Nocach i dniach”, a także dzięki roli profesora Wilczura w „Znachorze”.

2007 – W Warszawie zmarł Janusz Rzeszewski, reżyser filmowy, twórca m.in. „Hallo Szpicbródka, czyli ostatni występ króla kasiarzy”, „Miłość ci wszystko wybaczy” oraz „Lata dwudzieste, lata trzydzieste”.

2008 – W Krakowie zmarł Józef Wolski, wybitny historyk starożytności. W 1939 roku został aresztowany podczas Sonderaktion Krakau, a po zwolnieniu z obozu uczestniczył w tajnym nauczaniu.

2009 – W Warszawie zmarł Marek Edelman, jeden z przywódców powstania w getcie warszawskim i uczestnik Powstania Warszawskiego. Po wojnie był cenionym kardiologiem oraz działaczem opozycji demokratycznej.

2023 – Zmarł Janusz Grudziński, muzyk przez wiele lat związany z zespołem Kult. Grał na instrumentach klawiszowych, współpracował także z Kazikiem Staszewskim, a jako Xiążę Warszawski wydał solowy album „Olśnienie”.

::news{"type":"see-also","item":"65732"}

::event{"type":"vertical","item":"5841"}

::addons{"type":"only-with-us","color":"black"}