Kalendarium ciekawostek z foto-zagadką: 6 października

6 października łączy wielką historię Polski z mocnym akcentem inowrocławskim. Tego dnia w średniowiecznym Inowrocławiu odbył się ważny synod, Władysław Jagiełło odbił Bydgoszcz z rąk Krzyżaków, rozpoczął obrady Sejm Wielki, a w 1939 roku broń złożyli ostatni żołnierze regularnej armii walczącej w kampanii polskiej. To również dzień Marii Dąbrowskiej, narodzin kina dźwiękowego i historii polskiej fotografii.

📸 Rozpoznajesz to miejsce? Każde wydanie naszego kalendarium ilustrujemy starym zdjęciem Inowrocławia. Spróbujcie odgadnąć, co przedstawia fotografia, gdzie została wykonana i z jakiego okresu może pochodzić. Piszcie w komentarzach, dzielcie się wspomnieniami i uzupełniajcie historię tego miejsca. Może ktoś z Was wie o nim coś, czego nie znajdziemy w żadnej kronice?

::addons{"type":"only-with-us","color":"black"}

Co wydarzyło się 6 października?

1233 – W kościele Imienia Najświętszej Maryi Panny w Inowrocławiu odbył się synod diecezji włocławskiej zwołany przez biskupa Michała. Wydarzenie pokazuje, że jeszcze przed lokacją miasta Inowrocław był ważnym ośrodkiem kościelnym i politycznym na Kujawach. Romańska świątynia, nazywana dziś popularnie „Ruiną”, należała wówczas do najważniejszych obiektów sakralnych regionu.

1289 – W Pradze urodził się Wacław III, ostatni męski przedstawiciel dynastii Przemyślidów. Był królem Węgier w latach 1301–1305, a po śmierci ojca Wacława II odziedziczył korony czeską i polską. W Polsce nie został koronowany, a jego rzeczywiste wpływy były ograniczone przez rosnącą pozycję Władysława Łokietka. Zginął zamordowany w Ołomuńcu w 1306 roku, mając zaledwie 16 lat.

1409 – Wojska króla Władysława II Jagiełły odbiły Bydgoszcz, zajętą kilka tygodni wcześniej przez zakon krzyżacki. Król dotarł pod miasto przez Kujawy, przechodząc m.in. w rejonie Szarleja i Tuczna. Zdobycie Bydgoszczy było pierwszym poważnym polskim sukcesem w rozpoczynającej się wielkiej wojnie z zakonem. Dwa dni później zawarto rozejm obowiązujący do lata 1410 roku, który obie strony wykorzystały do przygotowań do dalszej kampanii zakończonej bitwą pod Grunwaldem.

1609 – Nad rzeką Gawią w Inflantach wojska litewskie dowodzone przez hetmana Jana Karola Chodkiewicza pokonały liczniejszą armię szwedzką. Hetman zastosował fortel – pozostawił pozornie opuszczony tabor, a główne siły ukrył w lesie. Gdy Szwedzi rozpoczęli plądrowanie obozu, Litwini uderzyli z zaskoczenia, a szarża husarii przypieczętowała zwycięstwo.

1667 – Rozpoczęła się bitwa pod Podhajcami, w której hetman polny koronny Jan Sobieski powstrzymał znacznie liczniejsze siły kozacko-tatarskie. Dysponując stosunkowo niewielką armią, oparł obronę na umocnionym obozie, artylerii i aktywnych kontratakach jazdy. Walki trwały kilkanaście dni i zakończyły się porozumieniem korzystnym dla Rzeczypospolitej. Kampania była jednym z pierwszych wielkich samodzielnych sukcesów przyszłego króla Jana III Sobieskiego.

1672 – Zakończyło się oblężenie Lwowa przez wojska turecko-kozackie. Miasto broniło się od 20 września, mimo ogromnej przewagi przeciwnika. Po długich ostrzałach, szturmach i pracach minerskich oblegający zgodzili się odstąpić w zamian za wysoki okup. Lwów uniknął w ten sposób zdobycia i zniszczenia.

1745 – W Warszawie urodził się Franciszek Smuglewicz, malarz i rysownik, jeden z czołowych przedstawicieli polskiego klasycyzmu. Tworzył obrazy historyczne, religijne i portrety, a jego najbardziej znane prace to m.in. przedstawienia związane z insurekcją kościuszkowską. Był również profesorem Uniwersytetu Wileńskiego i współtwórcą tamtejszej szkoły malarskiej.

1788 – Na Zamku Królewskim w Warszawie rozpoczęły się obrady sejmu, który przeszedł do historii jako Sejm Wielki lub Czteroletni. Marszałkiem został Stanisław Małachowski. Obrady trwały niemal cztery lata i doprowadziły do reform ustrojowych oraz uchwalenia 3 maja 1791 roku pierwszej w Europie nowoczesnej konstytucji.

1873 – W Londynie zmarł Paweł Edmund Strzelecki, podróżnik, geograf i geolog, jeden z najwybitniejszych polskich badaczy XIX wieku. Prowadził badania na kilku kontynentach, a szczególne miejsce w jego dorobku zajmuje Australia. To on nadał najwyższemu szczytowi kontynentu nazwę Góra Kościuszki. Był także pierwszym Polakiem, który odbył podróż dookoła świata.

1876 – Urodził się Jan Bułhak, artysta fotograf, teoretyk i krytyk nazywany często ojcem polskiej fotografii. Przez lata dokumentował Wilno i zabytki dawnej Rzeczypospolitej, a po II wojnie światowej również zniszczoną Warszawę i inne polskie miasta. Stworzył pojęcie „fotografiki” oraz koncepcję „fotografii ojczystej”.

1887 – W Szwajcarii urodził się Charles-Édouard Jeanneret-Gris, później znany jako Le Corbusier, jeden z najważniejszych architektów XX wieku. Był pionierem modernizmu, projektował budynki mieszkalne, świątynie i całe założenia urbanistyczne. Jego realizacje, m.in. Villa Savoye i jednostka mieszkaniowa w Marsylii, wywarły ogromny wpływ na światową architekturę.

1887 – W Poznaniu zmarła Bibianna Moraczewska, pisarka i działaczka niepodległościowa oraz społeczna. Była związana z Entuzjastkami – jednym z pierwszych polskich środowisk postulujących większą samodzielność i prawa kobiet – a także angażowała się w działalność patriotyczną w Wielkopolsce.

1889 – W Russowie pod Kaliszem urodziła się Maria Dąbrowska, jedna z najwybitniejszych polskich pisarek XX wieku. Największą sławę przyniosły jej „Noce i dnie”, wielotomowa saga przedstawiająca losy rodziny Niechciców i przemiany polskiego społeczeństwa na przełomie XIX i XX wieku. Pozostawiła również obszerne dzienniki, eseje, opowiadania i przekłady.

1889 – Urodził się Jan Pohoski, polityk, członek Polskiej Organizacji Wojskowej i działacz PSL „Wyzwolenie”. W okresie II Rzeczypospolitej był m.in. wiceprezydentem Warszawy. Po wybuchu wojny został aresztowany przez Niemców i w 1940 roku zamordowany w Palmirach.

1904 – W Gdańsku odbyła się uroczysta inauguracja Królewskiej Wyższej Szkoły Technicznej, poprzedniczki dzisiejszej Politechniki Gdańskiej. Nowoczesny kompleks uczelni obejmował gmach główny, laboratoria, sale wykładowe i kreślarnie. Po II wojnie światowej na jej bazie utworzono polską Politechnikę Gdańską.

1907 – W Warszawie urodził się Jeremi Wasiutyński, astrofizyk i filozof nauki. Zajmował się m.in. strukturą Układu Słonecznego oraz historią astronomii, a po II wojnie światowej mieszkał i pracował w Norwegii.

1914 – W norweskim Larviku urodził się Thor Heyerdahl, podróżnik i badacz, który zdobył światową sławę dzięki wyprawie Kon-Tiki. W 1947 roku wraz z kilkuosobową załogą przepłynął Pacyfik na tratwie z balsy, chcąc wykazać, że podobne podróże mogły być technicznie możliwe w czasach przedkolumbijskich. Później organizował również wyprawy na papirusowych łodziach „Ra” i „Ra II”.

1919 – W Warszawie urodziła się Barbara Fijewska, aktorka, reżyserka i choreografka. Była związana z teatrem i filmem, a widzowie pamiętają ją m.in. z licznych ról charakterystycznych oraz pracy pedagogicznej.

1927 – W Nowym Jorku odbyła się premiera filmu „The Jazz Singer” z Alem Jolsonem. Film był w dużej części niemy, ale zawierał zsynchronizowane partie śpiewane i krótkie dialogi. Jego sukces stał się symbolicznym początkiem końca epoki kina niemego i przyspieszył gwałtowne przejście Hollywood do produkcji filmów dźwiękowych.

1930 – W Rogowie urodził się Brunon Hołyst, prawnik, kryminolog i kryminalistyk, autor wielu publikacji dotyczących przestępczości, wiktymologii i profilaktyki społecznej.

1930 – W Łodzi urodził się Edward Skórzewski, reżyser filmów fabularnych i dokumentalnych. Wspólnie z Jerzym Hoffmanem tworzył dokumenty oraz filmy fabularne, w tym głośne „Prawo i pięść”.

1933 – Urodził się Marian Foik, polski sprinter nazywany „białą błyskawicą”. Największy sukces odniósł podczas igrzysk olimpijskich w Tokio w 1964 roku, gdzie polska sztafeta 4 × 100 metrów zdobyła srebrny medal.

1939 – Pod Kockiem zakończyła się ostatnia regularna bitwa kampanii polskiej 1939 roku. Samodzielna Grupa Operacyjna „Polesie” gen. Franciszka Kleeberga przez kilka dni skutecznie walczyła z wojskami niemieckimi. Dowódca zdecydował o kapitulacji nie dlatego, że jego oddziały zostały rozbite, lecz przede wszystkim z powodu całkowitego wyczerpania amunicji i zapasów. O świcie 6 października trwały jeszcze pojedyncze walki, a później rozpoczęło się składanie broni. Do niewoli dostało się około 17 tys. polskich żołnierzy.

1941 – W Klecku na okupowanych ziemiach wschodnich Niemcy przeprowadzili masową egzekucję miejscowych Żydów. W ciągu jednego dnia zamordowano kilka tysięcy osób. Zbrodnia była częścią prowadzonej przez niemieckie formacje zagłady społeczności żydowskich po ataku III Rzeszy na Związek Sowiecki.

1942 – W Krośnie urodził się Marian Filar, prawnik i specjalista w dziedzinie prawa karnego. Był profesorem Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, posłem oraz wiceprzewodniczącym Trybunału Stanu.

1943 – W Rogowie koło Radomska urodziła się Elżbieta Starostecka, aktorka teatralna i filmowa. Największą popularność przyniosła jej rola Stefci Rudeckiej w „Trędowatej” Jerzego Hoffmana. Wystąpiła również m.in. w „Nocach i dniach”, „Lalce”, „Czarnych chmurach” i „Piekle i niebie”.

1946 – Rozpoczęła działalność Politechnika Krakowska, wywodząca się z utworzonych wcześniej wydziałów technicznych Akademii Górniczej. Uczelnia stała się jednym z najważniejszych ośrodków kształcenia inżynierów i architektów w Polsce.

1949 – Powstał Ludowy Zespół Sportowy Kujawy Markowice. Klub z gminy Strzelno przez kolejne dziesięciolecia uczestniczył w lokalnych rozgrywkach piłkarskich i stał się częścią sportowej historii regionu.

1949 – W Świnoujściu urodził się Jerzy Hausner, ekonomista i profesor nauk ekonomicznych. W późniejszych latach pełnił funkcje rządowe i zasiadał w Radzie Polityki Pieniężnej, zajmując się m.in. problematyką finansów publicznych i rozwoju gospodarczego.

1961 – Na toruńskich Bielanach doszło do gwałtownych zamieszek wokół klasztoru redemptorystów. Władze PRL próbowały przejąć pomieszczenia niższego seminarium duchownego, co spotkało się ze sprzeciwem zakonników i mieszkańców. W kulminacyjnym momencie przed kościołem św. Józefa zebrało się około 1500 osób, a podczas starć rannych zostało kilkunastu obrońców klasztoru i ponad 20 milicjantów.

1965 – Urodził się Mateusz Pospieszalski, muzyk, kompozytor i multiinstrumentalista związany m.in. z zespołami Voo Voo i Tie Break. Jest także autorem muzyki filmowej i teatralnej.

1967 – Odbyła się premiera filmu „Stajnia na Salwatorze” w reżyserii Pawła Komorowskiego. W głównych rolach wystąpili m.in. Janusz Gajos, Tadeusz Łomnicki i Ryszarda Hanin.

1970 – W Warszawie zmarł Julian Przyboś, poeta, eseista i teoretyk literatury, jeden z najważniejszych przedstawicieli Awangardy Krakowskiej. Był związany z Polską Organizacją Wojskową i brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej.

1971 – W nocy z 5 na 6 października bracia Jerzy Kowalczyk i Ryszard Kowalczyk wysadzili aulę Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Opolu. Następnego dnia miała się tam odbyć akademia z okazji święta Milicji Obywatelskiej i Służby Bezpieczeństwa, podczas której planowano uhonorować funkcjonariuszy zaangażowanych w tłumienie protestów robotniczych na Wybrzeżu w grudniu 1970 roku. Ładunek zdetonowano nocą, gdy budynek był pusty, dzięki czemu nikt nie zginął ani nie został ranny.

1972 – Odbyła się premiera filmu „Bolesław Śmiały” w reżyserii Witolda Lesiewicza, poświęconego konfliktowi króla Bolesława II Śmiałego z biskupem Stanisławem ze Szczepanowa.

1979 – W Człuchowie urodziła się Kamilla Baar, aktorka teatralna i filmowa. Wystąpiła m.in. w filmie „Vinci” Juliusza Machulskiego oraz licznych serialach telewizyjnych.

1990 – W Warszawie zmarł Henryk Vogelfänger, aktor i prawnik, znany przede wszystkim jako Tońko z niezwykle popularnej przedwojennej audycji radiowej „Wesoła Lwowska Fala”. Podczas II wojny światowej służył w 1. Dywizji Pancernej gen. Stanisława Maczka, a po wojnie przez wiele lat pozostawał na emigracji.

1991 – Odbyła się polska premiera filmu „Podwójne życie Weroniki” w reżyserii Krzysztofa Kieślowskiego. W podwójnej głównej roli wystąpiła Irène Jacob, a muzykę skomponował Zbigniew Preisner. Film należy do najbardziej cenionych dzieł Krzysztofa Kieślowskiego.

2000 – W Warszawie otwarto Most Świętokrzyski, łączący Powiśle z Pragą. Charakterystyczny most wantowy z wysokim pylonem szybko stał się jednym z rozpoznawalnych elementów panoramy stolicy.

2000 – Zmarła Olga Siemaszko, ilustratorka książek dla dzieci i młodzieży. Opracowała ilustracje do około 200 publikacji i należała do najbardziej rozpoznawalnych przedstawicielek polskiej szkoły ilustracji.

2007 – Rozpoczął nadawanie kanał TVP Info, który zastąpił dotychczasową ogólnopolską wersję TVP3. Stacja została utworzona jako całodobowy kanał informacyjny Telewizji Polskiej.

2010 – Oficjalnie wystartował Instagram, aplikacja stworzona przez Kevina Systroma i Mike’a Kriegera do publikowania i udostępniania zdjęć z telefonów komórkowych. W ciągu kilku lat serwis stał się jedną z największych platform społecznościowych świata i znacząco wpłynął na fotografię, reklamę, media i kulturę wizualną.

2011 – Przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka odbyła się rozprawa dotycząca skarg krewnych ofiar zbrodni katyńskiej. Sprawa dotyczyła m.in. sposobu prowadzenia rosyjskiego śledztwa oraz dostępu rodzin do dokumentacji postępowania.

2014 – W Paryżu zmarł Igor Mitoraj, polski rzeźbiarz przez wiele lat tworzący we Francji i we Włoszech. Jego monumentalne rzeźby z brązu i marmuru, przedstawiające fragmentaryczne ludzkie twarze i ciała, wyraźnie nawiązywały do estetyki antyku i stały się rozpoznawalne na całym świecie.

2016 – Zmarł Tadeusz Ryba „Brzoza”, po wojnie członek działającej na Sądecczyźnie Polskiej Podziemnej Armii Niepodległościowej. Został aresztowany przez komunistyczny aparat bezpieczeństwa i spędził w więzieniu lata 1949–1956.

2018 – W Toruniu odsłonięto Pomnik Ofiar Zbrodni Pomorskiej 1939, poświęcony mieszkańcom Pomorza zamordowanym jesienią 1939 roku przez niemieckich okupantów. Monument upamiętnia tysiące ofiar masowych egzekucji przeprowadzanych m.in. w lasach, żwirowniach i innych miejscach kaźni na terenie Pomorza.

::news{"type":"see-also","item":"66024"}

::addons{"type":"only-with-us","color":"black"}