Kalendarium ciekawostek z foto-zagadką: 12 października

12 października to dzień, w którym wielka historia mocno miesza się z popkulturą. Na jednej kartce kalendarza spotykają się Kościuszko, PKOl, Pavarotti, Hugh Jackman, U2, Chaka Khan, Status Quo, Salt-N-Pepa i Placebo.

Lokalnie ta data prowadzi od dawnego kościoła franciszkańskiego przez budowę Zwiastuna po ks. Stanisława Grzegorza Handkego i Prymasowski Uniwersytet Ludowy w Strzelnie.

Na starej fotografii Inowrocławia kryje się kolejna foto-zagadka. Czy rozpoznajecie miejsce lub obiekt i potraficie określić, z jakiego okresu pochodzi zdjęcie? Jeśli wiążą się z nim Wasze wspomnienia, podzielcie się nimi.

Co wydarzyło się 12 października?

1492 – wyprawa Krzysztofa Kolumba dotarła do jednej z wysp Bahamów, znanej jej mieszkańcom jako Guanahani. Data ta stała się symbolem początku trwałych kontaktów Europy z Amerykami, ale też późniejszej ekspansji kolonialnej.

1603 – konsekrowano kościół franciszkański w Inowrocławiu. W uroczystości uczestniczyli m.in. starosta Andrzej Czarnkowski, kasztelan Krzysztof Kościelecki i gwardian Mateusz Studziński.

1736 – urodził się Michał Jerzy Poniatowski, młodszy brat króla Stanisława Augusta, późniejszy prymas i jeden z najważniejszych polityków schyłku I Rzeczypospolitej. Był prezesem Komisji Edukacji Narodowej i jednym z fundatorów Cmentarza Powązkowskiego.

1794 – po klęsce pod Maciejowicami i dostaniu się Tadeusza Kościuszki do rosyjskiej niewoli funkcję naczelnika insurekcji powierzono Tomaszowi Wawrzeckiemu. Powstanie znajdowało się już wówczas w bardzo trudnym położeniu militarnym.

1796 – urodził się Michaił Murawiow, rosyjski generał-gubernator Litwy, który podczas powstania styczniowego zasłynął brutalnymi represjami. Przydomek „Wieszatiel” stał się symbolem stosowanych przez niego metod.

1810 – w Monachium odbył się ślub bawarskiego następcy tronu Ludwika z księżniczką Teresą. Publiczne obchody wesela dały początek tradycji, z której wyrósł dzisiejszy Oktoberfest.

1840 – w Krakowie urodziła się Helena Modrzejewska, jedna z najwybitniejszych aktorek w historii polskiego teatru. Po sukcesach w kraju zrobiła również dużą karierę w Stanach Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii.

1844 – wmurowano kamień węgielny pod budowę dworca kolejowego Kraków Główny. Powstająca stacja była jednym z symboli włączania Krakowa do rozwijającej się europejskiej sieci kolejowej.

1891 – we Wrocławiu urodziła się Edyta Stein, filozofka żydowskiego pochodzenia, późniejsza karmelitanka Teresa Benedykta od Krzyża. Zginęła w Auschwitz-Birkenau w 1942 roku, a w 1998 roku została kanonizowana.

1899 – zakończono wznoszenie murów kościoła Zwiastowania Najświętszej Maryi Pannie w Inowrocławiu. Budowę świątyni rozpoczęto rok wcześniej, a kamień węgielny poświęcił prymas Florian Stablewski.

1915 – w Krakowie urodziła się Irena Orska, aktorka teatralna i filmowa.

1918 – Rada Regencyjna Królestwa Polskiego wprowadziła nową rotę przysięgi i przejęła władzę nad Polską Siłą Zbrojną. Był to kolejny etap przejmowania przez Polaków realnych instrumentów władzy przed odzyskaniem niepodległości.

1919 – w Hotelu Francuskim w Krakowie odbył się zjazd założycielski Polskiego Komitetu Olimpijskiego. Pierwszym wielkim celem organizacji było przygotowanie polskiej reprezentacji do igrzysk olimpijskich.

1920 – generał Lucjan Żeligowski proklamował powstanie Litwy Środkowej, kilka dni po zajęciu Wilna przez podległe mu oddziały. Utworzony organizm państwowy istniał do 1922 roku.

1920 – w Rydze delegacje polska i sowiecka podpisały preliminaria pokojowe oraz umowę rozejmową. Porozumienie prowadziło do zakończenia zasadniczej fazy wojny polsko-bolszewickiej.

1921 – Rada Ligi Narodów podjęła decyzję o podziale Górnego Śląska. Polsce przypadła część regionu obejmująca znaczną część jego potencjału przemysłowego.

1931 – w Rio de Janeiro odsłonięto pomnik Chrystusa Odkupiciela. Monument, który stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli Brazylii, zaprojektował francuski rzeźbiarz polskiego pochodzenia Paul Landowski.

1935 – premier Walery Sławek, jeden z najbliższych współpracowników Józefa Piłsudskiego, podał się do dymisji. Po śmierci marszałka szybko tracił polityczne znaczenie.

1935 – w Modenie urodził się Luciano Pavarotti, jeden z najbardziej znanych tenorów XX wieku. Później stał się światową gwiazdą daleko wykraczającą poza środowisko operowe, m.in. dzięki koncertom Trzech Tenorów i wykonaniom „Nessun dorma”.

1939 – Adolf Hitler wydał dekret o utworzeniu Generalnego Gubernatorstwa na części okupowanych ziem polskich. Na jego czele stanął Hans Frank.

1940 – niemieckie władze okupacyjne ogłosiły utworzenie warszawskiej „dzielnicy żydowskiej” i wyznaczyły jej granice. W następnym miesiącu getto zostało zamknięte.

1942 – w okupowanej Warszawie kilkanaście organizacji konspiracyjnych powołało Społeczną Organizację Samoobrony, współpracującą z Kierownictwem Walki Cywilnej.

1943 – 1. Dywizja Piechoty im. Tadeusza Kościuszki rozpoczęła bój pod Lenino u boku Armii Czerwonej. Zginęło ponad 500 polskich żołnierzy, a blisko 1800 zostało rannych.

1945 – do Inowrocławia po pobycie w niemieckim obozie koncentracyjnym powrócił ks. Stanisław Grzegorz Handke. Powierzono mu następnie funkcję proboszcza parafii Zwiastowania NMP.

1948 – urodził się Rick Parfitt, gitarzysta, wokalista i wieloletni filar Status Quo. Z zespołem był związany przez blisko pół wieku i współtworzył charakterystyczne rockowe brzmienie grupy.

1949 – w Warszawie urodził się Jacek Urbaniak, oboista, flecista, kompozytor i lider zespołu Ars Nova, zajmującego się przede wszystkim wykonawstwem muzyki dawnej.

1953 – internowany prymas Stefan Wyszyński został przewieziony z Rywałdu do Stoczka Klasztornego. Było to kolejne miejsce jego odosobnienia przez komunistyczne władze.

1956 – urodził się Dave Vanian, wokalista The Damned. Formacja należała do pionierów brytyjskiego punk rocka, a sceniczny wizerunek Vaniana wywarł później wpływ również na kulturę gotycką.

1960 – zmarł ks. Stanisław Grzegorz Handke, proboszcz parafii Zwiastowania NMP w Inowrocławiu. Doprowadził do przywrócenia romańskiego charakteru kościoła Imienia NMP, znanego mieszkańcom jako „Ruina”.

1961 – odbyła się premiera filmu „Ogniomistrz Kaleń” w reżyserii Ewy Petelskiej i Czesława Petelskiego.

1962 – urodził się Chris Botti, amerykański trębacz jazzowy. W swojej karierze współpracował m.in. ze Stingiem, Frankiem Sinatrą, Andreą Bocellim, Bobem Dylanem, Arethą Franklin i Chaką Khan.

1962 – w kościele Zwiastowania NMP w Inowrocławiu poświęcono tablicę pamiątkową dedykowaną ks. Grzegorzowi Handkemu. Umieszczono ją w kruchcie świątyni.

1963 – Rada Państwa mianowała Mariana Spychalskiego marszałkiem Polski.

1964 – w Düsseldorfie rozpoczął się pierwszy proces członków załogi niemieckiego obozu zagłady w Treblince. Wśród oskarżonych znalazł się m.in. Kurt Franz, były zastępca komendanta obozu.

1964 – Związek Sowiecki wystrzelił statek Woschod 1 z trzyosobową załogą. Był to pierwszy w historii lot kosmiczny, w którym na pokładzie jednego statku znalazło się trzech kosmonautów.

1968 – w Sydney urodził się Hugh Jackman. Światową rozpoznawalność przyniosła mu rola Wolverine'a w serii „X-Men”, ale aktor zbudował również dużą karierę musicalową i sceniczną.

1969 – w Warszawie zmarł Zygmunt Kamiński, malarz i grafik, autor projektu polskiego godła państwowego przyjętego w 1927 roku.

1971 – na Broadwayu odbyła się premiera musicalu „Jesus Christ Superstar” z muzyką Andrew Lloyda Webbera i tekstami Tima Rice'a. Pierwsza broadwayowska inscenizacja osiągnęła 711 przedstawień.

1971 – zmarł Gene Vincent, jeden z pionierów rock and rolla i rockabilly, znany przede wszystkim z „Be-Bop-A-Lula”. W 1998 roku został wprowadzony do Rock and Roll Hall of Fame.

1976 – oddano do użytku trasę Warszawa–Katowice, popularnie nazywaną „gierkówką”. Była jedną z najbardziej rozpoznawalnych inwestycji drogowych dekady Edwarda Gierka.

1978 – w nowojorskim Chelsea Hotel znaleziono martwą Nancy Spungen, partnerkę basisty Sex Pistols Sida Viciousa. Vicious został oskarżony o jej zabójstwo, lecz nie doszło do procesu – muzyk zmarł kilka miesięcy później.

1978 – ukazał się debiutancki solowy album Chaki Khan zatytułowany „Chaka”. Na płycie znalazło się „I'm Every Woman”, które stało się jednym z największych przebojów wokalistki i wiele lat później doczekało się słynnej wersji Whitney Houston.

1979 – Status Quo wydało album „Whatever You Want”. Krążek dotarł do 3. miejsca brytyjskiej listy albumów, a tytułowy utwór stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych nagrań zespołu.

1979 – w Białymstoku urodziła się Monika Dryl, aktorka i wokalistka znana m.in. z filmu „Jasminum”, seriali telewizyjnych oraz występów muzycznych.

1981 – U2 wydało drugi album studyjny „October”, nagrany w dublińskim Windmill Lane Studios. Na płycie znalazły się m.in. „Gloria”, „Fire”, „Tomorrow” i utwór tytułowy; album dotarł do 11. miejsca brytyjskiego zestawienia.

1982 – w Krakowie urodził się Bosski Roman, raper związany z zespołem Firma, a później również prowadzący działalność solową.

1984 – duet Daryl Hall & John Oates wydał album „Big Bam Boom”. Z płyty pochodzi m.in. „Out of Touch”, który stał się numerem jeden na amerykańskiej liście przebojów.

1989 – z inicjatywy ks. kan. Alojzego Święciochowskiego zainaugurowano Prymasowski Uniwersytet Ludowy w Strzelnie. W uroczystości uczestniczyli m.in. prymas Józef Glemp i marszałek Senatu Andrzej Stelmachowski.

1990 – Sejm uchwalił ustawę o Straży Granicznej. Nowa formacja rozpoczęła działalność w 1991 roku, zastępując Wojska Ochrony Pogranicza.

1992 – urodził się Josh Hutcherson, aktor, którego światową popularność przyniosła rola Peety Mellarka w serii „Igrzyska śmierci”. Wcześniej występował m.in. w „Moście do Terabithii” i „Podróży do wnętrza Ziemi”.

1993 – Salt-N-Pepa wydały album „Very Necessary”, zawierający m.in. przeboje „Shoop” i „Whatta Man”. Płyta stała się największym komercyjnym sukcesem formacji.

1996 – zmarł Stefan Knapp, polski artysta znany z monumentalnych kompozycji emalierskich. Jego realizacje znalazły się m.in. na londyńskim Heathrow i w siedzibie ONZ w Genewie.

1997 – zginął John Denver, jeden z najpopularniejszych amerykańskich piosenkarzy folk i country, autor i wykonawca takich przebojów jak „Take Me Home, Country Roads” czy „Annie's Song”. Zginął w katastrofie pilotowanego przez siebie samolotu.

1998 – Placebo wydało drugi album studyjny „Without You I'm Nothing”. Na płycie znalazły się m.in. „Pure Morning” oraz „Every You Every Me”, a album dotarł do pierwszej dziesiątki brytyjskiej listy.

2010 – w Warszawie zmarła Mirosława Dubrawska, aktorka teatralna, telewizyjna i filmowa.

2016 – zmarł Andrzej Kopiczyński, aktor, który na stałe zapisał się w polskiej popkulturze jako inżynier Stefan Karwowski z serialu „Czterdziestolatek”.

2021 – zmarł Paweł Bożyk, ekonomista, profesor i osobisty doradca ekonomiczny Edwarda Gierka.

2026 – na 12 października zaplanowano premierę albumu Fisz Emade „Człowiek nie do końca”. Wśród zaproszonych gości znaleźli się m.in. Taco Hemingway, Sokół i Szczyl, co daje tegorocznemu 12 października także mocny polski akcent muzyczny.

::news{"type":"see-also","item":"66396"}

::addons{"type":"history"}