Kalendarium ciekawostek z foto-zagadką: 14 października

14 października to ważna data dla polskiej edukacji, ale także dzień mocno zapisany w historii świata i popkultury. Tego dnia urodzili się Stefan Żeromski, Roger Moore, Cliff Richard i Usher, David Bowie wydał „Heroes”, a Felix Baumgartner skoczył ze stratosfery.

W historii Inowrocławia 14 października zapisał się m.in. wizytą prezydenta RP Bronisława Komorowskiego w 2013 roku. Jednym z głównych tematów jego pobytu była zapowiedziana budowa obwodnicy miasta.

Na starej fotografii Inowrocławia kryje się kolejna foto-zagadka. Czy rozpoznajecie miejsce lub obiekt i potraficie określić, z jakiego okresu pochodzi zdjęcie? Jeśli wiążą się z nim Wasze wspomnienia, podzielcie się nimi.

Co wydarzyło się 14 października?

1066 – w bitwie pod Hastings wojska Wilhelma Zdobywcy pokonały armię anglosaskiego króla Harolda II. Zwycięstwo otworzyło Normanom drogę do przejęcia władzy w Anglii i trwale zmieniło historię kraju.

1257 – w Poznaniu urodził się Przemysł II, książę wielkopolski i krakowski, a od 1295 roku król Polski. Jego koronacja była pierwszą królewską koronacją polskiego władcy od ponad dwóch stuleci.

1767 – podczas obrad sejmu w Warszawie na polecenie rosyjskiego ambasadora Nikołaja Repnina porwani zostali biskupi Kajetan Sołtyk i Józef Andrzej Załuski, hetman Wacław Rzewuski oraz jego syn Seweryn. Wywiezienie senatorów do Rosji było jawną demonstracją rosyjskiej dominacji w Rzeczypospolitej.

1773 – Sejm Rozbiorowy powołał Komisję Edukacji Narodowej. Instytucja przejęła majątek skasowanego zakonu jezuitów i stworzyła nowoczesny system szkolnictwa, obejmujący programy nauczania, podręczniki oraz kształcenie nauczycieli. Rocznica jej powstania jest dziś obchodzona jako Dzień Edukacji Narodowej.

1806 – armie Napoleona odniosły dwa wielkie zwycięstwa nad Prusakami pod Jeną i Auerstedt. Klęska Prus przesądziła o wyniku kampanii i pośrednio otworzyła drogę do utworzenia Księstwa Warszawskiego.

1809 – podpisano traktat pokojowy w Schönbrunn między Francją a Austrią. Jednym z jego skutków było znaczne powiększenie Księstwa Warszawskiego o ziemie zajęte przez Austrię podczas III rozbioru Polski.

1846 – urodził się Kazimierz Badeni, polityk konserwatywny, namiestnik Galicji, a następnie premier Austrii i minister spraw wewnętrznych monarchii austro-węgierskiej.

1861 – rosyjskie władze wprowadziły stan wojenny w Warszawie i innych częściach Królestwa Polskiego w związku z narastającymi manifestacjami patriotycznymi.

1864 – urodził się Stefan Żeromski, jeden z najważniejszych polskich pisarzy przełomu XIX i XX wieku. Jest autorem m.in. „Syzyfowych prac”, „Popiołów”, „Wiernej rzeki” i „Przedwiośnia”.

1889 – zmarł Jan Mieczkowski, jeden z najbardziej cenionych polskich fotografów portretowych XIX wieku. Przed jego obiektywem stanęli m.in. Adam Mickiewicz, Stanisław Moniuszko i Helena Modrzejewska.

1906 – urodziła się Hannah Arendt, filozofka i jedna z najbardziej wpływowych teoretyczek polityki XX wieku. Jej książki „Korzenie totalitaryzmu” i „Eichmann w Jerozolimie” należą do klasyki refleksji nad totalitaryzmem i odpowiedzialnością jednostki.

1913 – urodził się Józef Garliński, żołnierz kampanii wrześniowej, oficer Armii Krajowej i więzień niemieckich obozów koncentracyjnych. Po wojnie pozostał na emigracji i zajmował się dokumentowaniem historii Polski podczas II wojny światowej.

1926 – ukazała się książka „Winnie-the-Pooh” A.A. Milne’a, zilustrowana przez E.H. Sheparda. Historie Kubusia Puchatka, Krzysia i ich przyjaciół ze Stumilowego Lasu stały się jednym z najważniejszych fenomenów światowej literatury dziecięcej.

1926 – urodził się Conrad Drzewiecki, tancerz i choreograf, twórca nowoczesnego języka polskiego teatru tańca oraz pierwszy dyrektor Polskiego Teatru Tańca w Poznaniu.

1927 – urodził się Roger Moore, brytyjski aktor, który światową popularność zdobył jako Simon Templar w serialu „Święty”, a następnie jako James Bond. W agenta 007 wcielił się w siedmiu filmach, począwszy od „Żyj i pozwól umrzeć”.

1930 – w Katowicach urodził się Bogusław Sochnacki, aktor teatralny, filmowy i telewizyjny, znany m.in. z „Nocy i dni”, „Królowej Bony”, „Pogrzebu kartofla” i „Jeszcze tylko ten las”.

1936 – w Łodzi urodziła się Barbara Sass, reżyserka i scenarzystka. Zrealizowała m.in. „Krzyk”, „Dziewczęta z Nowolipek”, „Historię niemoralną”, „Pajęczarki” i „Pokuszenie”.

1940 – urodził się Cliff Richard, jedna z największych gwiazd brytyjskiej muzyki rozrywkowej. Karierę rozpoczynał pod koniec lat 50., a jego pierwszy wielki przebój „Move It” dotarł do 2. miejsca brytyjskiej listy singli.

1941 – w moskiewskim więzieniu na Butyrkach zmarł Aleksander Prystor, były premier RP, marszałek Senatu i jeden z czołowych przedstawicieli obozu piłsudczykowskiego.

1942 – 14 października przyjęto później jako symboliczną datę powstania Ukraińskiej Powstańczej Armii, zbrojnej formacji związanej z OUN-B. Jej rozwój organizacyjny był jednak procesem rozciągniętym w czasie.

1943 – w niemieckim obozie zagłady w Sobiborze wybuchł bunt więźniów. Spiskowcy zabili część niemieckich i ukraińskich członków załogi, a kilkuset więźniów podjęło próbę ucieczki z obozu.

1947 – amerykański pilot Chuck Yeager jako pierwszy człowiek oficjalnie przekroczył barierę dźwięku w locie poziomym. Leciał eksperymentalnym samolotem Bell X-1.

1950 – Wojskowy Sąd Rejonowy w Warszawie skazał na śmierć ppłk. Łukasza Cieplińskiego „Pługa” i członków IV Zarządu Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”. Wyroki wykonano 1 marca 1951 roku w więzieniu mokotowskim.

1955 – zmarł prof. Zygmunt Wojciechowski, historyk i twórca Instytutu Zachodniego w Poznaniu, specjalizujący się w problematyce stosunków polsko-niemieckich.

1958 – urodził się Thomas Dolby, brytyjski muzyk i producent kojarzony z synth-popem i new wave. Jego największym przebojem został „She Blinded Me with Science”, a sam artysta był jednym z symboli elektronicznego brzmienia pierwszej połowy lat 80.

1964 – Martin Luther King Jr. został laureatem Pokojowej Nagrody Nobla za walkę z segregacją rasową metodami bez przemocy. Miał wówczas 35 lat.

1964 – w wyniku wewnętrznego przewrotu partyjnego władzę w ZSRR stracił Nikita Chruszczow. Stanowisko pierwszego sekretarza KPZR objął Leonid Breżniew, rozpoczynając trwającą blisko dwie dekady epokę jego dominacji.

1965 – urodził się Steve Coogan, brytyjski aktor, komik i scenarzysta. Jest twórcą postaci Alana Partridge’a, a międzynarodowej publiczności znany jest także z filmów „Philomena”, „24 Hour Party People” i „Stan & Ollie”.

1969 – odbyła się premiera „Struktury kryształu”, pełnometrażowego debiutu reżyserskiego Krzysztofa Zanussiego. Film zapoczątkował jedną z najważniejszych karier w historii polskiego kina autorskiego.

1977 – zmarł Bing Crosby, jedna z największych gwiazd amerykańskiej muzyki, radia i kina XX wieku. Jego wykonanie „White Christmas” stało się jednym z najsłynniejszych nagrań w historii muzyki popularnej, a kilka tygodni przed śmiercią Crosby nagrał z Davidem Bowiem telewizyjny duet „Peace on Earth/Little Drummer Boy”.

1977 – David Bowie wydał album „Heroes”, drugą część tzw. berlińskiej trylogii. Płyta nagrana w całości w Berlinie zawiera tytułowy utwór, który z czasem stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych nagrań Bowiego.

1977 – tego samego dnia ukazał się również „Alive II” zespołu KISS. Dwupłytowy album koncertowy zawierał nagrania m.in. z Los Angeles Forum oraz kilka nowych utworów studyjnych.

1978 – urodził się Usher, jedna z największych gwiazd R&B przełomu XX i XXI wieku. Album „Confessions” przyniósł mu światowy sukces, a takie utwory jak „Yeah!”, „Burn”, „U Remind Me” i „My Boo” należą do jego największych przebojów.

1980 – Earth, Wind & Fire wydali album „Faces”. Dwupłytowe wydawnictwo łączyło funk, soul, R&B i pop, kontynuując serię sukcesów jednej z najważniejszych grup amerykańskiej muzyki lat 70. i 80.

1981 – rozpoczęła się wizyta delegacji NSZZ „Solidarność” we Francji z Lechem Wałęsą na czele. Był to jeden z ważniejszych elementów międzynarodowej aktywności związku przed wprowadzeniem stanu wojennego.

1986 – Pokojową Nagrodę Nobla otrzymał Elie Wiesel, pisarz i ocalały z Holokaustu, autor książki „Noc”. Akademia uhonorowała jego działalność na rzecz pamięci o Zagładzie i praw człowieka.

1987 – w Warszawie zmarła Elżbieta Barszczewska, jedna z największych gwiazd polskiego kina międzywojennego. Wystąpiła m.in. w „Trędowatej”, „Znachorze”, „Profesorze Wilczurze”, „Dziewczętach z Nowolipek” i „Granicy”.

1990 – zmarł Leonard Bernstein, wybitny dyrygent, kompozytor i popularyzator muzyki. Światową sławę przyniosła mu m.in. muzyka do musicalu „West Side Story”; zmarł w swoim domu w Nowym Jorku.

1992 – na polecenie prezydenta Rosji Borysa Jelcyna ujawniono i przekazano Polsce dokumenty dotyczące zbrodni katyńskiej. Potwierdzały one, że decyzję o zamordowaniu polskich jeńców podjęło najwyższe kierownictwo ZSRR z Józefem Stalinem na czele.

1993 – powstało Muzeum Byłego Obozu Zagłady w Sobiborze. Placówka rozpoczęła systematyczne upamiętnianie historii obozu i jego ofiar.

1997 – brytyjska grupa Saxon wydała album „Unleash the Beast”. Płyta stała się jednym z ważniejszych wydawnictw zespołu w latach 90. i potwierdziła jego pozycję w klasycznym heavy metalu.

2011 – w Moskwie odsłonięto pierwszy w Rosji pomnik Jana Pawła II. Monument stanął przy Wszechrosyjskiej Państwowej Bibliotece Literatury Obcej.

2012 – Felix Baumgartner skoczył ze stratosfery z wysokości blisko 39 kilometrów. Podczas swobodnego spadania osiągnął prędkość około 1358 km/h i jako pierwszy człowiek przekroczył barierę dźwięku bez pojazdu; transmisję na żywo śledziły miliony internautów.

2013 – prezydent RP Bronisław Komorowski odwiedził Inowrocław. W ratuszu rozmawiano m.in. o budowie obwodnicy miasta, a prezydent odwiedził także 1. Brygadę Lotnictwa Wojsk Lądowych i spotkał się z mieszkańcami.

2019 – zmarł Bohdan Butenko, grafik, ilustrator i autor książek oraz komiksów dla dzieci. Stworzył m.in. postacie Gapiszona, Kwapiszona i Gucia i Cezara, a także scenografie dla Kabaretu Starszych Panów.

2022 – Red Hot Chili Peppers wydali album „Return of the Dream Canteen”, drugi długogrający krążek zespołu w tym samym roku po „Unlimited Love”. Oba powstały podczas sesji z powracającym gitarzystą Johnem Frusciante i producentem Rickiem Rubinem.

2022 – tego samego dnia ukazał się album „Being Funny in a Foreign Language” grupy The 1975. Była to piąta płyta studyjna zespołu, promowana m.in. singlami „Part of the Band”, „Happiness” i „I'm in Love with You”.

2023 – w Krakowie zmarł Stanisław Radwan, kompozytor muzyki teatralnej i filmowej, wieloletni współpracownik najważniejszych polskich scen i reżyserów. Stworzył muzykę do około 200 spektakli teatralnych i filmów.

::news{"type":"see-also","item":"66405"}

::addons{"type":"broadcast-channel"}