Kalendarium ciekawostek z foto-zagadką: 17 października

17 października łączy wielką historię Polski ze sportem, kinem i muzyką. Tego dnia zmarł Fryderyk Chopin, Polska rozegrała legendarny mecz na Wembley, a urodzili się Rita Hayworth, Eminem, Ziggy Marley, Wyclef Jean i Felicity Jones.

W lokalnym kalendarium 17 października przypomina m.in. Piotra Palińskiego – nauczyciela i publicystę związanego z kujawską prasą – oraz Zbigniewa Kwiatkowskiego, jednego z ważnych trenerów inowrocławskiej lekkoatletyki.

Na starej fotografii Inowrocławia kryje się kolejna foto-zagadka. Czy rozpoznajecie miejsce lub obiekt i potraficie określić, z jakiego okresu pochodzi zdjęcie? Jeśli wiążą się z nim Wasze wspomnienia, podzielcie się nimi.

Co wydarzyło się 17 października?

1600 – podczas wojny polsko-szwedzkiej wojska szwedzkie zajęły Parnawę, jedną z ważniejszych twierdz w należącej wcześniej do Rzeczypospolitej części Inflant.

1655 – podczas potopu szwedzkiego wojska Karola X Gustawa wkroczyły do Krakowa. Okupacja miasta trwała ponad dwa lata.

1676 – Rzeczpospolita i Imperium Osmańskie zawarły pokój w Żurawnie. Układ kończył kolejną fazę wojny polsko-tureckiej i łagodził bardzo niekorzystne dla Polski postanowienia wcześniejszego traktatu w Buczaczu.

1680 – urodziła się Anna Konstancja Cosel, wieloletnia faworyta Augusta II Mocnego. Jej burzliwe losy stały się później kanwą powieści Józefa Ignacego Kraszewskiego „Hrabina Cosel” oraz filmu Jerzego Antczaka z Jadwigą Barańską w roli głównej.

1696 – w Dreźnie urodził się August III Sas, późniejszy król Polski i wielki książę litewski, panujący od 1733 do 1763 roku.

1777 – pod Saratogą wojska brytyjskie skapitulowały przed Amerykanami. Ważną rolę w przygotowaniu pozycji obronnych odegrał Tadeusz Kościuszko, który zaprojektował fortyfikacje wykorzystane przez armię amerykańską.

1781 – krakowski magistrat zezwolił Mateuszowi Witkowskiemu na organizowanie regularnych przedstawień teatralnych. Datę tę przyjmuje się jako początek dziejów dzisiejszego Narodowego Starego Teatru w Krakowie.

1830 – po rewolucjach we Francji i Belgii car Mikołaj I zarządził mobilizację armii Królestwa Polskiego. Plany wysłania polskich żołnierzy przeciwko zachodnioeuropejskim rewolucjom należały do czynników zwiększających napięcie przed wybuchem powstania listopadowego.

1847 – w Warszawie urodził się Władysław Bełza, poeta i autor „Katechizmu polskiego dziecka”, rozpoczynającego się od słów „Kto ty jesteś? – Polak mały”. Był także współtwórcą Macierzy Polskiej i Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza.

1848 – w Ostrołęce urodził się Wiktor Gomulicki, poeta, prozaik, eseista i znawca historii Warszawy. Jego synem był późniejszy historyk literatury Juliusz Wiktor Gomulicki.

1849 – w Paryżu, w wieku 39 lat, zmarł Fryderyk Chopin. Kompozytora pochowano na cmentarzu Père-Lachaise, natomiast jego serce – zgodnie z życzeniem artysty – siostra Ludwika przewiozła do Warszawy, gdzie spoczęło w kościele Świętego Krzyża.

1853 – w Fordonie urodził się Piotr Paliński, nauczyciel, publicysta i regionalista związany z Kujawami. Redagował strzeleńskiego „Nadgoplanina” i współpracował z inowrocławskim „Dziennikiem Kujawskim”.

1863 – Romuald Traugutt objął funkcję dyktatora powstania styczniowego. Próbował uporządkować struktury powstańczego państwa i utrzymać walkę mimo pogarszającej się sytuacji militarnej.

1865 – urodził się Lucjan Żeligowski, generał Wojska Polskiego. W 1920 roku dowodzone przez niego oddziały zajęły Wilno w ramach uzgodnionej z Józefem Piłsudskim operacji, która przeszła do historii jako „bunt Żeligowskiego”.

1888 – urodził się Franciszek Wład, późniejszy generał Wojska Polskiego. W kampanii wrześniowej dowodził 14. Wielkopolską Dywizją Piechoty i został śmiertelnie ranny podczas bitwy nad Bzurą.

1901 – w Krakowie zmarł Michał Bałucki, dramatopisarz, komediopisarz i prozaik, autor m.in. „Grubych ryb” i „Domu otwartego”.

1909 – w Warszawie urodził się Juliusz Wiktor Gomulicki, wybitny badacz literatury, edytor i jeden z największych znawców twórczości Cypriana Kamila Norwida. Podczas wojny był żołnierzem Armii Krajowej i uczestnikiem Powstania Warszawskiego.

1916 – w Drohobyczu urodził się Tadeusz Chciuk-Celt, cichociemny i kurier rządu RP na uchodźstwie. Po wojnie był związany z Rozgłośnią Polską Radia Wolna Europa.

1918 – w Nowym Jorku urodziła się Rita Hayworth, jedna z największych gwiazd klasycznego Hollywood. Ikoniczny status przyniosła jej przede wszystkim rola w filmie „Gilda”, a jej wizerunek stał się jednym z symboli kina lat 40.

1920 – urodził się Montgomery Clift, jeden z najważniejszych amerykańskich aktorów swojego pokolenia. Zagrał m.in. w „Miejscu pod słońcem”, „Stąd do wieczności” i „Wyroku w Norymberdze” i należał do aktorów, którzy zmieniali hollywoodzki styl gry w kierunku większego realizmu.

1923 – w Wilnie urodził się Henryk Gulbinowicz, późniejszy kardynał i długoletni metropolita wrocławski.

1931 – amerykański gangster Al Capone został uznany za winnego uchylania się od płacenia podatków. Choć przez lata wymykał się odpowiedzialności za najcięższe przestępstwa, właśnie sprawa podatkowa doprowadziła ostatecznie do jego uwięzienia.

1938 – w Rotterdamie zwodowano polski okręt podwodny ORP „Sęp”. Jednostka wraz z ORP „Orzeł” należała do najnowocześniejszych okrętów przedwojennej polskiej floty.

1942 – urodził się Jerzy Cnota, charakterystyczny aktor związany szczególnie ze śląskim kinem Kazimierza Kutza. Występował także w „Misiu”, „Co mi zrobisz, jak mnie złapiesz?”, „Janosiku” i serialu „Dom”.

1944 – w Warszawie zmarł Zenon Przesmycki „Miriam”, poeta, tłumacz, krytyk i wydawca, jeden z ważnych przedstawicieli Młodej Polski oraz popularyzator twórczości Cypriana Kamila Norwida.

1946 – w Warszawie urodził się Adam Michnik, działacz opozycji demokratycznej w PRL, członek KOR, uczestnik obrad Okrągłego Stołu i od 1989 roku redaktor naczelny „Gazety Wyborczej”.

1948 – urodziła się Margot Kidder, kanadyjsko-amerykańska aktorka, która zdobyła światową popularność jako Lois Lane u boku Christophera Reeve'a w filmowej serii „Superman”.

1948 – urodził się również George Wendt, aktor najbardziej znany jako Norm Peterson z serialu „Cheers”. Był jednym z najbardziej rozpoznawalnych bohaterów amerykańskiej telewizji lat 80. i początku lat 90.

1954 – w Zakopanem urodził się Maciej Berbeka, himalaista i zdobywca pięciu ośmiotysięczników. W 2013 roku wraz z Tomaszem Kowalskim dokonał pierwszego zimowego wejścia na Broad Peak; obaj zginęli podczas zejścia.

1958 – urodził się Alan Jackson, jedna z najważniejszych gwiazd amerykańskiego country ostatnich dekad. Do jego najbardziej znanych utworów należą „Chattahoochee”, „Don't Rock the Jukebox” i „Where Were You (When the World Stopped Turning)”.

1959 – urodził się Norm Macdonald, kanadyjski komik, aktor i wieloletni uczestnik „Saturday Night Live”. Jego suchy, oszczędny styl i charakterystyczne pointy zapewniły mu trwałe miejsce w historii amerykańskiego stand-upu.

1962 – urodził się Mike Judge, twórca „Beavis and Butt-Head”, „King of the Hill” oraz kultowego filmu „Office Space”. Jest także współtwórcą serialu „Silicon Valley”.

1966 – w Krakowie urodził się Antoni Dudek, historyk i politolog specjalizujący się w najnowszej historii Polski, autor licznych publikacji poświęconych PRL i transformacji po 1989 roku.

1968 – w Kingston na Jamajce urodził się Ziggy Marley, syn Boba Marleya. Najpierw odnosił sukcesy z Melody Makers, a następnie jako artysta solowy; wielokrotnie zdobywał nagrody Grammy.

1969 – na Haiti urodził się Wyclef Jean, późniejszy członek Fugees. Wraz z Lauryn Hill i Prasem współtworzył album „The Score”, a w karierze solowej współpracował m.in. z Santaną, Shakirą i Destiny's Child.

1971 – papież Paweł VI beatyfikował w Watykanie o. Maksymiliana Marię Kolbego, zamordowanego w Auschwitz po dobrowolnym zgłoszeniu się na śmierć za współwięźnia.

1972 – urodził się Eminem, właściwie Marshall Bruce Mathers III, jeden z najpopularniejszych i najbardziej wpływowych raperów w historii. Światowy sukces przyniosły mu albumy „The Slim Shady LP”, „The Marshall Mathers LP” i „The Eminem Show”, a film „8 Mile” oraz utwór „Lose Yourself” umocniły jego pozycję w światowej popkulturze.

1973 – na stadionie Wembley reprezentacja Polski zremisowała z Anglią 1:1 i zapewniła sobie awans na mistrzostwa świata w RFN. Gola dla Polski strzelił Jan Domarski, a fenomenalny mecz rozegrał bramkarz Jan Tomaszewski. Spotkanie stało się jednym z najbardziej pamiętnych wydarzeń w historii polskiego sportu.

1975 – w Rzymie zmarł Jerzy Braun, pisarz, poeta, działacz polityczny i autor pieśni „Płonie ognisko i szumią knieje”. Podczas okupacji był związany z Polskim Państwem Podziemnym.

1977 – Lynyrd Skynyrd wydali album „Street Survivors”. Na płycie znalazły się m.in. „What's Your Name” i „That Smell”; zaledwie trzy dni później w katastrofie samolotu zginęli wokalista Ronnie Van Zant, gitarzysta Steve Gaines i wokalistka Cassie Gaines.

1980 – Bruce Springsteen wydał dwupłytowy album „The River”. Krążek, zawierający m.in. „Hungry Heart”, „The River”, „Out in the Street” i „Independence Day”, został pierwszym albumem Springsteena, który dotarł na szczyt Billboard 200.

1981 – Stanisław Kania zrezygnował z funkcji I sekretarza KC PZPR. Jego następcą został generał Wojciech Jaruzelski, który był już wówczas premierem i ministrem obrony narodowej.

1983 – urodziła się Felicity Jones, brytyjska aktorka nominowana do Oscara za rolę Jane Hawking w „Teorii wszystkiego”. Szerokiej publiczności znana jest również jako Jyn Erso z filmu „Łotr 1. Gwiezdne wojny – historie”.

1989 – północną Kalifornię nawiedziło potężne trzęsienie ziemi Loma Prieta. Wstrząs nastąpił tuż przed trzecim meczem finału baseballowej World Series pomiędzy San Francisco Giants i Oakland Athletics, dzięki czemu pierwsze informacje o katastrofie niemal natychmiast trafiły do milionów telewidzów.

1990 – zmarł Zbigniew Kwiatkowski, ceniony inowrocławski lekkoatleta i trener związany z Notecią oraz MKS. Był wychowawcą wielu zawodników, którzy później startowali na poziomie ogólnopolskim i olimpijskim.

1992 – Sejm uchwalił tzw. Małą Konstytucję, regulującą wzajemne relacje między władzą ustawodawczą i wykonawczą oraz podstawowe kwestie dotyczące samorządu terytorialnego.

1997 – weszła w życie obecna Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, uchwalona przez Zgromadzenie Narodowe 2 kwietnia i zatwierdzona w referendum 25 maja.

1997 – prezydent Aleksander Kwaśniewski desygnował Jerzego Buzka na stanowisko premiera. Powstał następnie koalicyjny rząd Akcji Wyborczej Solidarność i Unii Wolności.

2002 – w Gdańsku zmarła Alina Pienkowska, pielęgniarka i działaczka Wolnych Związków Zawodowych Wybrzeża. W sierpniu 1980 roku odegrała ważną rolę podczas strajku w Stoczni Gdańskiej i była sygnatariuszką Porozumień Sierpniowych.

2006 – JoJo wydała album „The High Road”, promowany m.in. światowym przebojem „Too Little Too Late”. Tego samego dnia na rynek trafił singiel Akona „Smack That” z gościnnym udziałem Eminema – dokładnie w 34. urodziny rapera.

2007 – w Warszawie zmarła Maria Kwaśniewska-Maleszewska, brązowa medalistka olimpijska z Berlina w 1936 roku w rzucie oszczepem. Podczas niemieckiej okupacji pomagała osobom wydostającym się z obozu przejściowego w Pruszkowie.

2021 – w Chicago zmarł Zbigniew Bernolak, jeden z pionierów polskiego big-beatu. Jako basista występował m.in. w zespołach Niebiesko-Czarni, Polanie, Quorum i ABC.

::news{"type":"see-also","item":"66414"}

::addons{"type":"forecast"}