Kalendarium ciekawostek z foto-zagadką: 22 października

22 października to dzień mocno zapisany w polskiej historii i popkulturze. Urodzili się Franz Liszt, Urszula Dudziak, Catherine Deneuve, Jeff Goldblum, Bob Odenkirk i Shaggy, a swoje ważne albumy wydali Taylor Swift, Kendrick Lamar, Foo Fighters, Santana i Christina Aguilera.

Dla Inowrocławia to jedna z najtragiczniejszych dat w kalendarzu. W nocy z 22 na 23 października 1939 roku w miejscowym więzieniu zamordowano co najmniej 56 Polaków, w tym prezydenta miasta Apolinarego Jankowskiego i wiceprezydenta Władysława Juengsta. Czterdzieści lat później obchodzono 100-lecie Inowrocławskich Zakładów Sodowych.

Na starej fotografii Inowrocławia kryje się kolejna foto-zagadka. Czy rozpoznajecie miejsce lub obiekt i potraficie określić, z jakiego okresu pochodzi zdjęcie? Jeśli wiążą się z nim Wasze wspomnienia, podzielcie się nimi.

Co wydarzyło się 22 października?

1732 – zmarł Augustyn Wincenty Locci, architekt, sekretarz i doradca artystyczny króla Jana III Sobieskiego. Jego nazwisko związane jest przede wszystkim z budową pałacu w Wilanowie oraz pracami przy Zamku Królewskim w Warszawie.

1798 – podczas wyprawy Napoleona do Egiptu zginął Józef Sułkowski, polski oficer i adiutant przyszłego cesarza Francuzów. Kilka lat wcześniej, po wojnie polsko-rosyjskiej 1792 roku, znalazł się wśród pierwszych kawalerów Orderu Virtuti Militari.

1811 – urodził się Ferenc Liszt, węgierski pianista i kompozytor, jeden z największych wirtuozów w historii muzyki. Jego koncerty wywoływały w XIX wieku zjawisko określane później jako „lisztomania”, a sam artysta znacząco rozwinął technikę pianistyczną.

1825 – urodził się Karol Miarka, działacz społeczny, pisarz i wydawca związany z Górnym Śląskiem. Rozbudował „Katolika” i stworzył wokół niego jeden z najważniejszych polskich ośrodków prasowych regionu, sprzeciwiając się germanizacji i Kulturkampfowi.

1844 – urodziła się Sarah Bernhardt, francuska aktorka teatralna, jedna z pierwszych prawdziwie międzynarodowych gwiazd sceny. Występowała w Europie i Stanach Zjednoczonych, a jej nazwisko już za życia stało się symbolem aktorskiej sławy.

1885 – urodził się Stanisław Kot, historyk i polityk ruchu ludowego. Podczas II wojny światowej należał do najważniejszych współpracowników gen. Władysława Sikorskiego, był ministrem oraz ambasadorem RP w Związku Sowieckim.

1907 – urodził się Zdzisław Rajewski, archeolog, który przed II wojną światową należał do zespołu prowadzącego badania w Biskupinie. Po wojnie kierował Państwowym Muzeum Archeologicznym w Warszawie.

1909 – z obrazu Matki Bożej Częstochowskiej na Jasnej Górze skradziono złote korony podarowane przez papieża Klemensa XI oraz kosztowności zdobiące wizerunek. Kradzież wywołała ogromne poruszenie społeczne.

1914 – Tadeusz Żuliński objął dowództwo nad konspiracyjną organizacją wojskową tworzoną w Królestwie Polskim z inicjatywy Józefa Piłsudskiego. Wtedy przyjęła ona nazwę Polska Organizacja Wojskowa. POW prowadziła działalność wywiadowczą, dywersyjną i szkoleniową.

1914 – rozpoczęły się walki pod Laskami i Anielinem w rejonie Dęblina. Żołnierze Legionów Polskich walczyli u boku armii austro-węgierskiej przeciwko wojskom rosyjskim.

1917 – urodziła się Joan Fontaine, jedna z gwiazd złotej ery Hollywood. Oscara otrzymała za rolę w „Podejrzeniu” Alfreda Hitchcocka, a wcześniej zagrała w jego słynnej „Rebece”.

1919 – urodziła się Doris Lessing, brytyjska pisarka, autorka m.in. „Złotego notesu”. W 2007 roku została laureatką literackiej Nagrody Nobla.

1923 – urodził się Henryk Jaskuła, żeglarz, który jako pierwszy Polak i trzeci człowiek w historii samotnie opłynął świat bez zawijania do portów. Rejs na „Darze Przemyśla” trwał 344 dni i zakończył się w 1980 roku.

1924 – w Warszawie zmarł Witold Jodko-Narkiewicz, działacz socjalistyczny, publicysta i jeden ze współtwórców Polskiej Partii Socjalistycznej.

1938 – urodził się Christopher Lloyd, aktor, którego światową popularność przyniosła rola doktora Emmetta Browna w trylogii „Powrót do przyszłości”. Grał również m.in. w „Rodzinie Addamsów” i „Kto wrobił królika Rogera?”.

1938 – tego samego dnia urodził się Derek Jacobi, brytyjski aktor teatralny i filmowy, znany z ról szekspirowskich oraz produkcji „Ja, Klaudiusz”, „Gladiator”, „Gosford Park” i „The Crown”.

1939 – na okupowanych przez ZSRR wschodnich terenach II Rzeczypospolitej przeprowadzono kontrolowane przez sowieckie władze wybory do zgromadzeń ludowych Zachodniej Ukrainy i Zachodniej Białorusi. Zgromadzenia te posłużyły następnie do legitymizowania aneksji ziem polskich przez ZSRR.

1939 – w nocy z 22 na 23 października doszło do jednej z najtragiczniejszych zbrodni w okupacyjnym Inowrocławiu, nazywanej „krwawą nocą” lub „makabryczną nocą”. Niemiecki starosta Otto Christian Hirschfeld i Hans Ulrich Jahnz wraz z innymi funkcjonariuszami zamordowali w miejscowym więzieniu co najmniej 56 Polaków. Wśród ofiar znaleźli się prezydent Inowrocławia Apolinary Jankowski, wiceprezydent Władysław Juengst i wójt gminy Inowrocław-Zachód Mieczysław Ekert, a także nauczyciele, ziemianie i działacze społeczni.

1942 – urodziła się Annette Funicello, aktorka i piosenkarka należąca do pierwszego pokolenia gwiazd związanych z Disneyem. Popularność zdobyła jako uczestniczka programu „The Mickey Mouse Club”, a później występowała w filmach młodzieżowych i muzycznych.

1943 – urodziła się Urszula Dudziak, jedna z najbardziej znanych polskich wokalistek jazzowych. Współpracowała m.in. z Krzysztofem Komedą, Michałem Urbaniakiem i światowymi muzykami jazzowymi, a jej „Papaya” wiele lat po premierze ponownie stała się międzynarodowym przebojem.

1943 – urodziła się również Catherine Deneuve, jedna z największych gwiazd francuskiego kina. Zagrała m.in. w „Parasolkach z Cherbourga”, „Piękności dnia”, „Wstręcie” Romana Polańskiego i „Indochinach”.

1946 – w Zabrzu aresztowano płk. Franciszka Niepokólczyckiego, żołnierza ZWZ-AK, oficera Kedywu i prezesa Zarządu Głównego Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”. W pokazowym procesie został później skazany na karę śmierci, zamienioną na dożywocie.

1946 – w więzieniu na moskiewskich Butyrkach zmarł Stanisław Jasiukowicz, zastępca Delegata Rządu na Kraj. W 1945 roku został podstępnie aresztowany przez NKWD i skazany w moskiewskim „procesie szesnastu”.

1948 – w Warszawie zmarł kard. August Hlond, prymas Polski. Kierował polskim Kościołem katolickim zarówno przed II wojną światową, jak i w pierwszych latach powojennych.

1949 – w krakowskim Starym Teatrze odbyła się premiera dramatu „Niemcy” Leona Kruczkowskiego. Sztuka dotycząca odpowiedzialności moralnej Niemców za nazizm stała się jednym z najbardziej znanych polskich dramatów powojennych.

1949 – urodził się Arsène Wenger, francuski trener piłkarski, który przez ponad dwie dekady prowadził Arsenal. Pod jego wodzą londyński klub zdobył m.in. trzy mistrzostwa Anglii, a drużyna z sezonu 2003/04 przeszła całe rozgrywki ligowe bez porażki.

1951 – wydano dekret o dowodach osobistych, wprowadzający powszechny obowiązek ich posiadania przez dorosłych obywateli Polski. Dokument stał się jednym z podstawowych instrumentów identyfikacji ludności w PRL.

1952 – urodził się Jeff Goldblum, aktor znany m.in. z „Muchy”, „Parku Jurajskiego”, „Dnia Niepodległości” i serii „Thor”. Jest także pianistą jazzowym i koncertuje ze swoim zespołem.

1957 – w „Świecie Młodych” ukazał się pierwszy odcinek komiksowej historii „Romek i A'Tomek” Henryka Jerzego Chmielewskiego, późniejszego Papcia Chmiela. Tytus pojawił się w następnym odcinku, a seria „Tytus, Romek i A'Tomek” stała się jednym z największych fenomenów w historii polskiego komiksu.

1962 – urodził się Bob Odenkirk, aktor, scenarzysta i komik. Międzynarodową popularność przyniosła mu postać prawnika Saula Goodmana w serialach „Breaking Bad” i „Better Call Saul”.

1965 – w Olsztynie urodził się Piotr „Peter” Wiwczarek, gitarzysta, wokalista i lider zespołu Vader. Założona przez niego formacja stała się jednym z najbardziej rozpoznawalnych polskich zespołów metalowych na świecie.

1968 – urodził się Shaggy, właściwie Orville Richard Burrell. Światową popularność zdobył dzięki takim przebojom jak „Boombastic”, „It Wasn't Me” i „Angel”.

1969 – urodził się Spike Jonze, reżyser, scenarzysta i producent. Nakręcił m.in. „Być jak John Malkovich”, „Adaptację” oraz nagrodzony Oscarem za scenariusz film „Ona”, a wcześniej tworzył teledyski dla największych gwiazd alternatywnej muzyki.

1971 – zmarł gen. Grzegorz Korczyński, działacz komunistyczny i wiceminister obrony narodowej. W grudniu 1970 roku należał do osób zaangażowanych w działania władz podczas krwawego tłumienia protestów robotniczych na Wybrzeżu.

1978 – w Watykanie odbyła się uroczysta inauguracja pontyfikatu Jana Pawła II. Podczas homilii nowy papież wypowiedział słynne słowa: „Nie lękajcie się! Otwórzcie drzwi Chrystusowi!”. Rocznica inauguracji stała się później liturgicznym wspomnieniem św. Jana Pawła II.

1979 – w Inowrocławiu odbyły się uroczyste obchody 100-lecia Inowrocławskich Zakładów Sodowych. Przemysł sodowy przez dziesięciolecia należał do najważniejszych elementów gospodarczej historii miasta.

1992 – urodził się 21 Savage, właściwie Shéyaa Bin Abraham-Joseph, raper związany ze sceną Atlanty. Jego kariera przyniosła m.in. albumy „Issa Album”, „I Am > I Was” i nagrany z Drake'em „Her Loss”.

1998 – urodził się Roddy Ricch, amerykański raper i wokalista. Międzynarodowym przebojem stał się jego utwór „The Box”, który przez wiele tygodni zajmował pierwsze miejsce amerykańskiej listy Billboard Hot 100.

1999 – odbyła się uroczysta krakowska premiera „Pana Tadeusza” Andrzeja Wajdy. W ekranizacji epopei Adama Mickiewicza wystąpili m.in. Bogusław Linda, Daniel Olbrychski, Grażyna Szapołowska, Marek Kondrat, Andrzej Seweryn i Michał Żebrowski.

2002 – 22 października okazał się mocnym dniem dla światowej muzyki. Christina Aguilera wydała album „Stripped” z „Beautiful”, „Fighter” i „Dirrty”, a Foo Fighters – płytę „One by One”, na której znalazły się „All My Life” i „Times Like These”.

2002 – tego samego dnia Santana wydał album „Shaman”, będący następcą wielkiego sukcesu „Supernatural”. Płytę promował przebój „The Game of Love” nagrany z Michelle Branch.

2004 – do amerykańskich kin wszedł horror „The Grudge – Klątwa” z Sarah Michelle Gellar. Remake japońskiego „Ju-On” odniósł duży sukces komercyjny i był częścią wielkiej fali zainteresowania azjatyckim horrorem w Hollywood.

2009 – w Warszawie zmarł Maciej Rybiński, dziennikarz, publicysta i felietonista. Był także współscenarzystą kultowego serialu „Alternatywy 4”.

2012 – Taylor Swift wydała album „Red”, który stał się jednym z przełomowych wydawnictw jej kariery. Na płycie znalazły się m.in. „We Are Never Ever Getting Back Together”, „I Knew You Were Trouble”, „22” i „All Too Well”.

2012 – tego samego dnia Kendrick Lamar wydał „good kid, m.A.A.d city”. Koncepcyjny album opowiadający o dorastaniu w Compton z czasem został uznany za jedną z najważniejszych hip-hopowych płyt XXI wieku; zawiera m.in. „Swimming Pools (Drank)”, „Bitch, Don't Kill My Vibe” i „Money Trees”.

2020 – Trybunał Konstytucyjny orzekł niezgodność z Konstytucją przepisu dopuszczającego przerwanie ciąży ze względu na ciężkie i nieodwracalne wady płodu lub nieuleczalną chorobę zagrażającą jego życiu. Orzeczenie wywołało falę protestów w całym kraju; największy marsz w Warszawie odbył się 30 października i zgromadził około 100 tys. osób.

2021 – zmarł Ryszard Filipski, aktor, reżyser i twórca teatralny. Zagrał tytułową rolę w „Hubalu”, wachmistrza Sorokę w „Potopie” oraz Józefa Piłsudskiego w wyreżyserowanym przez siebie „Zamachu stanu”.

2021 – do amerykańskich kin i serwisu HBO Max trafiła „Diuna” Denisa Villeneuve'a z Timothée Chalametem, Zendayą, Rebeccą Ferguson i Oscarem Isaaciem. Film stał się początkiem jednej z największych współczesnych serii science fiction.

2021 – również tego dnia Duran Duran wydali album „Future Past”, przygotowany m.in. z udziałem Grahama Coxona, Giorgio Morodera i Marka Ronsona.

2021 – Lana Del Rey wydała album „Blue Banisters”, drugi jej długogrający krążek opublikowany w ciągu jednego roku.

2021 – tego samego dnia premierę miał „The Lockdown Sessions” Eltona Johna. Na pełnym duetów albumie pojawili się m.in. Dua Lipa, Miley Cyrus, Stevie Wonder, Stevie Nicks, Eddie Vedder, Lil Nas X i Nicki Minaj.

::news{"type":"see-also","item":"66819"}

::event{"type":"vertical","item":"5830"}