Kalendarium ciekawostek z foto-zagadką: 25 października

25 października łączy historię Europy z nauką, sportem, kinem i bardzo mocną muzyką. Tego dnia urodzili się Johann Strauss, Georges Bizet, Pablo Picasso, Jon Anderson, Katy Perry i Ciara, ruszyła powojenna polska telewizja, a Taylor Swift wydała „Speak Now”.

W lokalnym kalendarium pojawiają się Orłowo i Inowrocław. W 1255 roku w Orłowie spłonął młyn, natomiast w 1967 roku zmarł Bazyli Sobieski – muzykolog i badacz muzyki ludowej, który był wychowankiem inowrocławskiego Gimnazjum Jana Kasprowicza.

Na starej fotografii Inowrocławia kryje się kolejna foto-zagadka. Czy rozpoznajecie miejsce lub obiekt i potraficie określić, z jakiego okresu pochodzi zdjęcie? Jeśli wiążą się z nim Wasze wspomnienia, podzielcie się nimi.

Co wydarzyło się 25 października?

732 – z 25 października bywa łączona bitwa pod Poitiers, nazywana też bitwą pod Tours, w której Frankowie dowodzeni przez Karola Młota pokonali wojska Umajjadów. Dokładna data starcia pozostaje przedmiotem dyskusji historyków, podobnie jak ocena jego długofalowego znaczenia; przez lata przedstawiano je jako jeden z przełomowych momentów średniowiecznych dziejów Europy.

1255 – W Orłowie spłonął młyn.

1415 – podczas wojny stuletniej Anglicy dowodzeni przez króla Henryka V rozgromili znacznie liczniejsze siły francuskie w bitwie pod Azincourt. Zwycięstwo przeszło do historii jako jeden z największych triumfów angielskiego oręża, a później zostało rozsławione również przez Williama Shakespeare'a.

1501 – król elekt Aleksander Jagiellończyk wydał w Mielniku przywilej wzmacniający pozycję Senatu i poważnie ograniczający władzę monarchy. Cztery lata później jego znaczenie przekreśliła konstytucja Nihil novi, wzmacniająca rolę całego sejmu.

1823 – w Krakowie zakończono usypywanie Kopca Kościuszki. Budowę rozpoczęto trzy lata wcześniej jako społeczne upamiętnienie Tadeusza Kościuszki.

1825 – urodził się Johann Strauss II, austriacki kompozytor nazywany „królem walca”. Jego „Nad pięknym modrym Dunajem”, „Opowieści Lasku Wiedeńskiego” czy operetka „Zemsta nietoperza” należą do najbardziej rozpoznawalnych dzieł muzyki XIX wieku.

1838 – urodził się Georges Bizet, francuski kompozytor, autor opery „Carmen”. Dzieło początkowo spotkało się z chłodnym przyjęciem, ale z czasem stało się jedną z najczęściej wystawianych oper świata.

1844 – carska policja aresztowała ks. Piotra Ściegiennego, działacza niepodległościowego przygotowującego wystąpienie chłopskie przeciwko rosyjskiemu zaborcy. Został skazany na śmierć, lecz wyrok zamieniono na wieloletnią katorgę.

1853 – w Toruniu odsłonięto pomnik Mikołaja Kopernika. Monument stanął na Starym Rynku i do dziś jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli miasta.

1853 – urodził się Adam Prażmowski, biolog i mikrobiolog, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego. Badał m.in. bakterie, fermentację i mikroorganizmy glebowe, należąc do pionierów polskiej mikrobiologii.

1867 – urodził się Józef Dowbor-Muśnicki, generał, organizator I Korpusu Polskiego w Rosji, a później dowódca wojsk powstania wielkopolskiego.

1881 – w Maladze urodził się Pablo Picasso, jeden z najbardziej wpływowych artystów XX wieku. Współtwórca kubizmu pozostawił tysiące obrazów, grafik i rzeźb, a do jego najbardziej znanych dzieł należą „Panny z Awinionu” i „Guernica”.

1899 – otwarto linię kolejową Chabówka – Nowy Targ – Zakopane, która znacząco ułatwiła dostęp do stolicy polskich Tatr i przyczyniła się do rozwoju turystyki w regionie.

1901 – urodził się Władysław Jan Grabski, pisarz i autor powieści historycznych, syn premiera Władysława Grabskiego. Po II wojnie światowej działał m.in. w środowiskach katolickich.

1918 – Rada Regencyjna Królestwa Polskiego ustanowiła urząd szefa Sztabu Wojsk Polskich. Był to kolejny etap tworzenia struktur przyszłej armii odradzającego się państwa.

1918 – Wojciech Korfanty podczas wystąpienia w Reichstagu zażądał przyłączenia do przyszłej Polski części ziem zaboru pruskiego, w tym obszarów Pomorza i Śląska.

1919 – w Warszawie urodziła się Barbara Skarga, filozofka, etyczka i historyczka filozofii. Podczas niemieckiej okupacji była łączniczką Armii Krajowej, a po wojnie została aresztowana przez władze sowieckie i spędziła wiele lat w łagrach.

1921 – w Belwederze odbył się ślub Józefa Piłsudskiego i Aleksandry Szczerbińskiej. Para miała już wówczas dwie córki – Wandę i Jadwigę.

1924 – do Warszawy sprowadzono ze Szwajcarii szczątki Henryka Sienkiewicza. Przejazd specjalnego pociągu z trumną noblisty przez Polskę stał się wielką manifestacją patriotyczną.

1932 – w Warszawie urodził się Jerzy Pawłowski, jeden z najwybitniejszych polskich szermierzy. Zdobył pięć medali olimpijskich, w tym złoto we florecie indywidualnym w Meksyku w 1968 roku; później został skazany za szpiegostwo na rzecz CIA.

1934 – urodził się Damian Zimoń, późniejszy biskup katowicki i pierwszy arcybiskup metropolita katowicki.

1935 – odbyła się premiera filmu „Rapsodia Bałtyku” Leonarda Buczkowskiego. Produkcja opowiadała o lotnikach polskiego Morskiego Dywizjonu Lotniczego i należała do najbardziej widowiskowych filmów II Rzeczypospolitej.

1939 – urodził się Aleksander Gawroński, aktor teatralny, filmowy i dubbingowy. Widzowie znają go m.in. z „Bożej podszewki”, „Pierwszego miliona” i licznych ról głosowych.

1941 – urodziła się Helen Reddy, australijska wokalistka, której piosenka „I Am Woman” stała się w latach 70. jednym z najbardziej rozpoznawalnych muzycznych hymnów ruchu kobiecego.

1944 – urodził się Jon Anderson, współzałożyciel i charakterystyczny wokalista grupy Yes. Jego głos można usłyszeć m.in. w „Roundabout”, „I've Seen All Good People” i „Owner of a Lonely Heart”.

1945 – do Gdyni powróciły internowane podczas wojny w Szwecji okręty podwodne ORP „Ryś”, ORP „Sęp” i ORP „Żbik”, a także żaglowiec „Dar Pomorza”.

1945 – urodził się Romuald Szeremietiew, działacz opozycji w PRL, współtwórca Polskiej Partii Niepodległościowej, a po 1989 roku wiceminister obrony narodowej.

1945 – w Warszawie urodził się Krzysztof Piesiewicz, adwokat i scenarzysta. Z Krzysztofem Kieślowskim współtworzył scenariusze m.in. „Dekalogu”, „Podwójnego życia Weroniki” oraz trylogii „Trzy kolory”.

1947 – urodził się Glenn Tipton, gitarzysta Judas Priest i jeden z muzyków, którzy ukształtowali klasyczne brzmienie heavy metalu. Grał m.in. na albumach „British Steel”, „Screaming for Vengeance” i „Painkiller”.

1952 – doświadczalna stacja Instytutu Łączności w Warszawie nadała pierwszy po II wojnie światowej polski program telewizyjny. Trwający około pół godziny program można było oglądać na zaledwie kilkudziesięciu odbiornikach ustawionych w wybranych świetlicach i klubach.

1955 – urodził się Matthias Jabs, gitarzysta Scorpions. Do zespołu dołączył pod koniec lat 70. i uczestniczył w nagrywaniu jego największych światowych przebojów, w tym „Rock You Like a Hurricane” i „Wind of Change”.

1961 – urodził się Chad Smith, perkusista Red Hot Chili Peppers. Do grupy dołączył w 1988 roku i nagrał z nią m.in. „Blood Sugar Sex Magik”, „Californication”, „By the Way” i „Stadium Arcadium”.

1962 – podczas kryzysu kubańskiego ambasador Stanów Zjednoczonych przy ONZ Adlai Stevenson przedstawił Radzie Bezpieczeństwa zdjęcia mające dowodzić rozmieszczenia sowieckich rakiet na Kubie. Świat znajdował się wówczas niebezpiecznie blisko konfliktu nuklearnego.

1964 – The Rolling Stones po raz pierwszy wystąpili w amerykańskim programie „The Ed Sullivan Show”. Ich pojawienie się w jednym z najważniejszych programów telewizyjnych USA było istotnym etapem brytyjskiej inwazji muzycznej za oceanem.

1967 – w Warszawie zmarł Bazyli Sobieski, muzykolog i badacz polskiej muzyki ludowej. Był wychowankiem Gimnazjum Jana Kasprowicza w Inowrocławiu, a później kierował Zakładem Muzyki Ludowej Instytutu Muzykologii Uniwersytetu Warszawskiego.

1971 – Sejm uchwalił zniesienie obowiązkowych dostaw zbóż, ziemniaków i zwierząt rzeźnych. System obciążający rolników obowiązkowymi świadczeniami zastąpiono podatkiem gruntowym.

1971 – Zgromadzenie Ogólne ONZ przyznało przedstawicielstwo Chin Chińskiej Republice Ludowej, usuwając z organizacji przedstawicieli Republiki Chińskiej z Tajwanu. Była to jedna z najważniejszych zmian w powojennym układzie dyplomatycznym.

1972 – Maciej Szczepański zastąpił Włodzimierza Sokorskiego na stanowisku przewodniczącego Komitetu do spraw Radia i Telewizji. W kolejnych latach stał się jedną z najważniejszych postaci propagandy telewizyjnej epoki Edwarda Gierka.

1983 – wojska Stanów Zjednoczonych i kilku państw karaibskich rozpoczęły inwazję na Grenadę. Interwencja nastąpiła po przewrocie i zabójstwie premiera Maurice'a Bishopa.

1984 – urodziła się Katy Perry, jedna z największych gwiazd popu XXI wieku. Światowy sukces przyniosły jej m.in. „I Kissed a Girl”, „Teenage Dream”, „Firework”, „Roar” i „Dark Horse”.

1985 – urodziła się Ciara, wokalistka, tancerka i aktorka. Jej debiutancki „Goodies” oraz single „1, 2 Step” i „Oh” uczyniły ją jedną z najpopularniejszych artystek R&B pierwszej dekady XXI wieku.

1987 – działające w podziemiu struktury „Solidarności” utworzyły Krajową Komisję Wykonawczą NSZZ „Solidarność”. Na jej czele stanął Lech Wałęsa.

1991 – odbyła się premiera filmu „V.I.P.” Juliusza Machulskiego. W obsadzie znaleźli się m.in. Wojciech Malajkat, Paulina Młynarska, Jan Peszek i Jerzy Bończak.

1993 – zmarł Vincent Price, aktor o charakterystycznym głosie i ekranowym wizerunku, który stał się ikoną kina grozy. Zagrał m.in. w „Gabinecie figur woskowych”, „Masce Czerwonego Moru” i „Edwardzie Nożycorękim”.

1994 – Madonna wydała album „Bedtime Stories”, na którym połączyła pop z R&B i bardziej nastrojowym brzmieniem. Płyta przyniosła m.in. „Secret”, „Human Nature” oraz „Take a Bow”, jeden z jej największych amerykańskich przebojów.

1995 – zmarł Andrzej Woyciechowski, dziennikarz i twórca Radia Zet. Założona przez niego rozgłośnia była jedną z pierwszych dużych komercyjnych stacji radiowych w Polsce po 1989 roku.

1996 – odbyła się premiera filmu „Panna Nikt” Andrzeja Wajdy, ekranizacji powieści Tomka Tryzny. W głównych rolach wystąpiły Anna Wielgucka, Anna Mucha i Anna Powierza.

2001 – na światowy rynek trafił Windows XP. System operacyjny Microsoftu z charakterystycznym zielonym wzgórzem na domyślnej tapecie stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych produktów w historii komputerów osobistych.

2002 – zmarł Richard Harris, irlandzki aktor znany m.in. z „Człowieka zwanego Koniem”, „Gladiatora” i dwóch pierwszych filmów o Harrym Potterze, w których zagrał profesora Albusa Dumbledore'a.

2005 – w Otwocku zmarła Mira Kubasińska, jedna z najważniejszych wokalistek w historii polskiego bluesa i rocka. Z zespołami Blackout i Breakout nagrała m.in. „Na drugim brzegu tęczy” i „Gdybyś kochał, hej”.

2010 – w Warszawie zmarł Andrzej Konic, reżyser i aktor, współtwórca m.in. seriali „Stawka większa niż życie”, „Czarne chmury” i „Pogranicze w ogniu”.

2010 – Taylor Swift wydała trzeci album studyjny „Speak Now”, którego wszystkie utwory napisała samodzielnie. Na płycie znalazły się m.in. „Mine”, „Back to December”, „Mean” i tytułowe „Speak Now”.

2014 – zmarł Jack Bruce, wokalista, basista i kompozytor, współtwórca supergrupy Cream wraz z Erikiem Claptonem i Gingerem Bakerem. Był współautorem takich klasyków jak „Sunshine of Your Love” i „White Room”.

2015 – w Warszawie zmarł Wojciech Fangor, malarz, grafik i plakacista, jeden z najważniejszych polskich artystów XX wieku. Jako pierwszy polski twórca miał indywidualną wystawę w nowojorskim Guggenheim Museum.

2015 – odbyły się wybory parlamentarne, w których Prawo i Sprawiedliwość zdobyło 37,58 proc. głosów i 235 mandatów w Sejmie. Wynik pozwolił partii utworzyć pierwszy po 1989 roku samodzielny większościowy rząd jednej formacji.

2016 – w Warszawie zmarł prof. Jerzy Szacki, socjolog i historyk idei, autor fundamentalnej „Historii myśli socjologicznej”.

2019 – Kanye West wydał album „Jesus Is King”, inspirowany chrześcijaństwem i muzyką gospel. Na płycie pojawili się m.in. Sunday Service Choir, Clipse, Ty Dolla Sign i Kenny G.

2024 – zmarł Phil Lesh, basista i jeden z założycieli Grateful Dead. Jego swobodny, improwizacyjny sposób gry miał duży wpływ na charakterystyczne brzmienie zespołu i rozwój amerykańskiej sceny jamowej.

::news{"type":"see-also","item":"66828"}

::event{"type":"vertical","item":"5642"}