Kalendarium ciekawostek z foto-zagadką: 29 października

29 października łączy wielką historię Polski z kinem, muzyką, sportem i technologią. Tego dnia urodzili się Zbigniew Herbert, Bob Ross, Richard Dreyfuss, Winona Ryder i Tove Lo, wysłano pierwszą wiadomość przez ARPANET, a 77-letni John Glenn ponownie poleciał w kosmos.

Inowrocław ma tego dnia ważną rocznicę związaną z edukacją. W 1917 roku uroczyście otwarto gmach niemieckiego Seminarium Nauczycielskiego – dzisiejszą siedzibę III Liceum Ogólnokształcącego im. Królowej Jadwigi. W 1982 roku w pobliskim Janikowie obchodzono natomiast 25-lecie Janikowskich Zakładów Sodowych.

Na starej fotografii Inowrocławia kryje się kolejna foto-zagadka. Czy rozpoznajecie miejsce lub obiekt i potraficie określić, z jakiego okresu pochodzi zdjęcie? Jeśli wiążą się z nim Wasze wspomnienia, podzielcie się nimi.

Co wydarzyło się 29 października?

1611 – do Warszawy triumfalnie wjechał hetman Stanisław Żółkiewski, zwycięzca spod Kłuszyna. W orszaku znaleźli się pojmani były car Wasyl IV Szujski i jego bracia, którzy na Zamku Królewskim stanęli przed Zygmuntem III Wazą i złożyli hołd polskiemu królowi.

1706 – rozegrała się bitwa pod Kaliszem, największe starcie na ziemiach polskich podczas III wojny północnej. Wojska szwedzkie i zwolennicy Stanisława Leszczyńskiego zostały pokonane przez siły rosyjsko-sasko-polskie wspierające Augusta II Mocnego.

1817 – urodził się Antoni Bronikowski, pedagog, filolog klasyczny, poeta i tłumacz. Przekładał na język polski dzieła Homera, Platona, Ksenofonta i Tukidydesa.

1822 – urodził się Mieczysław Ledóchowski, późniejszy arcybiskup gnieźnieński i poznański oraz kardynał. Podczas Kulturkampfu został uwięziony przez władze pruskie za opór wobec ingerencji państwa w sprawy Kościoła.

1824 – w Nowym Wiśniczu urodził się Juliusz Kossak, malarz i ilustrator, jeden z najwybitniejszych przedstawicieli polskiego malarstwa batalistycznego. Szczególne miejsce w jego twórczości zajmowały konie, sceny historyczne i życie polskiego ziemiaństwa.

1856 – otwarto linię kolejową łączącą Poznań z Wrocławiem. Połączenie miało duże znaczenie gospodarcze i komunikacyjne dla tej części ziem polskich znajdujących się wówczas pod zaborem pruskim.

1871 – urodził się Tadeusz Grabowski, historyk literatury, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego i Uniwersytetu Poznańskiego oraz członek Polskiej Akademii Umiejętności.

1891 – urodziła się Fanny Brice, amerykańska aktorka, piosenkarka i gwiazda Broadwayu. Jej życie stało się później inspiracją dla musicalu „Funny Girl”, a na ekranie postać Brice rozsławiła Barbra Streisand.

1892 – we Lwowie urodził się Stanisław Ostrowski, lekarz i prezydent Lwowa w latach 1936–1939. Po II wojnie światowej działał na emigracji, a w latach 1972–1979 pełnił funkcję prezydenta RP na uchodźstwie.

1903 – urodził się Mieczysław Jastrun, poeta, eseista i tłumacz. Pozostawił liczne tomy poezji oraz eseje poświęcone literaturze i kulturze europejskiej.

1909 – galicyjskie Namiestnictwo we Lwowie zatwierdziło statut Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego. Data ta uznawana jest za oficjalny początek TOPR, jednej z najstarszych organizacji ratownictwa górskiego na świecie.

1912 – we Lwowie utworzono Polowe Drużyny Sokole, organizację paramilitarną przygotowującą młodzież do przyszłej walki o niepodległość. Jednym z jej organizatorów był Józef Haller.

1914 – Legiony Polskie stoczyły z wojskami rosyjskimi bitwę pod Mołotkowem. Było to jedno z największych starć Legionów w początkowym okresie I wojny światowej.

1917 – w Inowrocławiu uroczyście otwarto nowy gmach niemieckiego Seminarium Nauczycielskiego, dzisiejszą siedzibę III Liceum Ogólnokształcącego im. Królowej Jadwigi. Budowa trwała cztery lata, a uroczystość otwarcia została zbojkotowana przez polską społeczność miasta. Po odzyskaniu niepodległości w budynku rozpoczęło działalność polskie Żeńskie Seminarium Nauczycielskie im. Królowej Jadwigi.

1918 – w Warszawie urodził się Paweł Hertz, poeta, eseista, tłumacz i edytor. Był autorem m.in. „Portretu Słowackiego” oraz licznych szkiców i dzienników literackich.

1922 – w Warszawie urodził się Zbigniew Wójcik, historyk specjalizujący się w dziejach Rzeczypospolitej XVII wieku i stosunkach Polski z Rosją.

1924 – we Lwowie urodził się Zbigniew Herbert, jeden z najważniejszych polskich poetów XX wieku. Stworzył postać Pana Cogito, a jego „Przesłanie Pana Cogito”, „Barbarzyńca w ogrodzie” i „Raport z oblężonego Miasta” należą do kanonu polskiej literatury.

1925 – na Cmentarzu Obrońców Lwowa Jadwiga Zarugiewiczowa, matka żołnierza poległego pod Zadwórzem, wybrała jedną z trzech bezimiennych trumien. Szczątki nieznanego żołnierza przewieziono następnie do Warszawy i złożono w Grobie Nieznanego Żołnierza.

1930 – ustanowiono Krzyż Niepodległości i Medal Niepodległości, odznaczenia przeznaczone dla osób zasłużonych w walce o odzyskanie przez Polskę niepodległości.

1930 – w Piotrkowie Trybunalskim urodził się Mariusz Dmochowski, aktor, reżyser i dyrektor teatrów. Widzowie pamiętają go m.in. jako Stanisława Wokulskiego z „Lalki”, Augusta II Mocnego z „Hrabiny Cosel” i hetmana Sobieskiego z „Pana Wołodyjowskiego”.

1938 – urodziła się Ellen Johnson Sirleaf, późniejsza prezydent Liberii. Była pierwszą kobietą wybraną w wyborach na głowę państwa w Afryce, a w 2011 roku otrzymała Pokojową Nagrodę Nobla.

1939 – sowieckie władze wydały dekret narzucający obywatelstwo ZSRR mieszkańcom wschodnich ziem II Rzeczypospolitej zajętych przez Armię Czerwoną.

1942 – urodził się Bob Ross, malarz i osobowość telewizyjna, którego program „The Joy of Painting” stał się globalnym fenomenem. Charakterystyczna fryzura, spokojny sposób prowadzenia programu i „szczęśliwe małe drzewka” uczyniły go ikoną popkultury.

1942 – na mocy wyroku Żydowskiej Organizacji Bojowej zginął Jakub Lejkin, zastępca komendanta Żydowskiej Służby Porządkowej w warszawskim getcie, oskarżany o współpracę z Niemcami podczas deportacji mieszkańców getta.

1944 – 1. Dywizja Pancerna gen. Stanisława Maczka wyzwoliła holenderską Bredę. Polacy przeprowadzili operację w sposób pozwalający uniknąć poważnego zniszczenia miasta, a pamięć o polskich wyzwolicielach pozostaje w Bredzie żywa do dziś.

1944 – urodziła się Magdalena Zawadzka, aktorka teatralna i filmowa. Jedną z jej najbardziej rozpoznawalnych ról pozostaje Basia w „Panu Wołodyjowskim” i serialowych „Przygodach Pana Michała”.

1944 – w Taszkencie urodził się Michaj Burano, właściwie Wasil Michaj, wokalista i kompozytor romskiego pochodzenia. Był jedną z gwiazd polskiego big-bitu, występował m.in. z Czerwono-Czarnymi i Niebiesko-Czarnymi.

1945 – do Polski wróciło z Francji około 2 tys. polskich żołnierzy, którzy podczas II wojny światowej walczyli we francuskim ruchu oporu oraz formacjach 1. Armii Francuskiej.

1946 – zmarł Paweł Hulka-Laskowski, pisarz, publicysta i tłumacz. Polskim czytelnikom zawdzięczamy mu przede wszystkim klasyczny przekład „Przygód dobrego wojaka Szwejka” Jaroslava Haška.

1947 – urodził się Richard Dreyfuss, amerykański aktor znany z „Szczęk”, „Bliskich spotkań trzeciego stopnia” i „Amerykańskiego graffiti”. Za „Dziewczynę na pożegnanie” otrzymał Oscara.

1947 – urodził się Jerzy Fedorowicz, aktor i reżyser teatralny, przez wiele lat związany z Teatrem Ludowym w Nowej Hucie.

1948 – urodziła się Kate Jackson, amerykańska aktorka, której największą popularność przyniosła rola Sabriny Duncan w serialu „Aniołki Charliego”.

1948 – we Wrocławiu urodził się Wiesław Saniewski, reżyser i scenarzysta, twórca m.in. filmów „Nadzór”, „Dotknięci” i „Bezmiar sprawiedliwości”.

1949 – urodził się prof. Tomasz Nałęcz, historyk i polityk, badacz dziejów II Rzeczypospolitej. Był m.in. wicemarszałkiem Sejmu i przewodniczącym komisji śledczej badającej aferę Rywina.

1951 – Wojskowy Sąd Rejonowy w Warszawie skazał na śmierć płk. Zdzisława Barbasiewicza, oficera Sztabu Generalnego Wojska Polskiego i uczestnika konspiracji podczas okupacji. Został stracony w więzieniu mokotowskim w styczniu 1952 roku.

1956 – rozpoczął się kryzys sueski – wojska Izraela zaatakowały Egipt, a następnie do konfliktu włączyły się Wielka Brytania i Francja. Kryzys stał się jednym z najpoważniejszych międzynarodowych konfliktów pierwszych lat zimnej wojny.

1956 – odbyła się premiera filmu „Nikodem Dyzma” Jana Rybkowskiego z Adolfem Dymszą w roli głównej. Była to pierwsza powojenna ekranizacja powieści Tadeusza Dołęgi-Mostowicza.

1957 – urodził się Dan Castellaneta, aktor i twórca głosowy, który od początku serialu „Simpsonowie” użycza głosu Homerowi Simpsonowi. W jego wykonaniu mówią również m.in. Krusty, Barney Gumble i Dziadek Simpson.

1961 – urodził się Randy Jackson, najmłodszy z braci należących do słynnej muzycznej rodziny Jacksonów. Występował w późniejszym okresie działalności zespołu The Jacksons.

1967 – zmarł Wacław Lednicki, historyk literatur słowiańskich, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, a później wykładowca amerykańskich uczelni.

1969 – między komputerami na Uniwersytecie Kalifornijskim w Los Angeles i w Stanford Research Institute wysłano pierwszą wiadomość przez ARPANET, sieć uznawaną za jednego z bezpośrednich poprzedników internetu. Próbowano wysłać słowo „login”, ale po przesłaniu liter „l” i „o” system się zawiesił – pierwszą wiadomością sieci stało się więc krótkie „lo”.

1971 – urodziła się Winona Ryder, aktorka znana m.in. z „Soku z żuka”, „Edwarda Nożycorękiego”, „Draculi” Francisa Forda Coppoli i serialu „Stranger Things”. Była dwukrotnie nominowana do Oscara.

1972 – urodziła się Tracee Ellis Ross, aktorka znana przede wszystkim z seriali „Girlfriends” i „Czarno to widzę”. Za drugi z nich otrzymała Złoty Glob.

1972 – tego samego dnia urodziła się Gabrielle Union, aktorka znana z filmów „Dziewczyny z drużyny”, „Bad Boys II” oraz licznych amerykańskich seriali telewizyjnych.

1980 – urodził się Ben Foster, aktor znany m.in. z „3:10 do Yumy”, „Aż do piekła”, „X-Men: Ostatni bastion” i „Ocalonego”.

1982 – w Janikowie uroczyście obchodzono 25-lecie Janikowskich Zakładów Sodowych. Z tej okazji Ministerstwo Przemysłu Chemicznego i Lekkiego nadało zakładom sztandar; rozwój fabryki był jednym z wydarzeń, które najmocniej ukształtowały powojenne Janikowo.

1987 – urodziła się Tove Lo, szwedzka wokalistka i autorka piosenek. Międzynarodową popularność zdobyła dzięki „Habits (Stay High)”, a jako autorka współpracowała również z innymi gwiazdami światowego popu.

1992 – w Wołominie otwarto Muzeum Zofii Nałkowskiej urządzone w rodzinnym domu pisarki.

1993 – w Stanach Zjednoczonych do szerokiej dystrybucji kinowej trafił animowany „Miasteczko Halloween” w reżyserii Henry'ego Selicka, według pomysłu Tima Burtona. Film ze ścieżką dźwiękową Danny'ego Elfmana z czasem stał się klasykiem popkultury i jedną z najbardziej rozpoznawalnych animacji poklatkowych.

1993 – w Zakopanem zmarł Stanisław Marusarz, legendarny skoczek narciarski, wicemistrz świata z 1938 roku i czterokrotny olimpijczyk. Podczas II wojny światowej był kurierem tatrzańskim i dokonał słynnej ucieczki z więzienia gestapo przy ul. Montelupich.

1998 – prom kosmiczny Discovery wystartował w misję STS-95 z Johnem Glennem na pokładzie. Pierwszy Amerykanin, który okrążył Ziemię, miał wówczas 77 lat i został najstarszym człowiekiem, jaki do tamtego czasu znalazł się w kosmosie.

2002 – ukazała się kompilacja „Nirvana”, zawierająca największe utwory zespołu oraz wcześniej niewydany singiel „You Know You're Right”, jedno z ostatnich studyjnych nagrań Kurta Cobaina.

2002 – zmarł prof. Andrzej Bolewski, mineralog i jeden z profesorów Uniwersytetu Jagiellońskiego aresztowanych przez Niemców w 1939 roku podczas Sonderaktion Krakau.

2004 – do amerykańskich kin wszedł „Piła” Jamesa Wana. Niewielki horror z Tobinem Bellem jako Jigsawem zapoczątkował jedną z najbardziej dochodowych i rozpoznawalnych serii współczesnego kina grozy.

2004 – tego samego dnia do kin trafił „Ray” z Jamiem Foxxem jako Rayem Charlesem. Rola przyniosła aktorowi Oscara, a film stał się jednym z najgłośniejszych muzycznych biopiców pierwszej dekady XXI wieku.

2004 – w Rzymie przywódcy państw Unii Europejskiej podpisali Traktat ustanawiający Konstytucję dla Europy. Dokument nie wszedł jednak ostatecznie w życie ze względu na jego odrzucenie w referendach we Francji i Holandii.

2010 – w Krakowie zmarł Ludwik Jerzy Kern, poeta, satyryk, tłumacz i autor książek dla dzieci. Jego najbardziej znaną postacią pozostaje Ferdynand Wspaniały.

2012 – Polska spłaciła ostatnią ratę zadłużenia wobec Klubu Londyńskiego, związanego z długami zaciąganymi w okresie rządów Edwarda Gierka. Ostatnia płatność wyniosła 297 mln dolarów.

2017 – w Warszawie zmarł Władysław Kowalski, wybitny aktor teatralny i filmowy. Występował m.in. w „Kolumbach”, „Ucieczce z kina Wolność”, „Panu Tadeuszu”, „Bogach” i „Paniach Dulskich”.

2020 – zmarł prof. Andrzej Półtawski, filozof, etyk, żołnierz Armii Krajowej i uczestnik Powstania Warszawskiego. Przez wiele lat należał do bliskiego środowiska Karola Wojtyły.

2021 – Ed Sheeran wydał album „=” („Equals”). Na płycie znalazły się m.in. „Bad Habits”, „Shivers” i „Visiting Hours”, a krążek zdobył pierwsze miejsca list sprzedaży w wielu krajach.

2021 – tego samego dnia The War on Drugs wydali album „I Don't Live Here Anymore”, a Tori Amos – „Ocean to Ocean”. 29 października był więc jednym z mocniejszych dni muzycznych tamtego roku.

::news{"type":"see-also","item":"67155"}

::event{"type":"vertical","item":"5926"}