Kalendarium ciekawostek z foto-zagadką: 30 października

30 października łączy historię Polski, naukę, sport i bardzo mocną popkulturę. Tego dnia urodzili się Diego Maradona, Grace Slick i Henry Winkler, George Michael wydał „Faith”, Pulp – „Different Class”, a U2 – „All That You Can't Leave Behind”.

W Inowrocławiu to przede wszystkim rocznica miejscowego muzeum, którego oficjalne początki sięgają 30 października 1931 roku. Tego dnia przypada również rocznica pożaru zabytkowej dzwonnicy przy farze oraz jednego z pionierskich wydarzeń polskiej prywatyzacji – sprzedaży Zakładów Mięsnych w Inowrocławiu.

Na starej fotografii Inowrocławia kryje się kolejna foto-zagadka. Czy rozpoznajecie miejsce lub obiekt i potraficie określić, z jakiego okresu pochodzi zdjęcie? Jeśli wiążą się z nim Wasze wspomnienia, podzielcie się nimi.

Co wydarzyło się 30 października?

1505 – z dokumentu króla Aleksandra Jagiellończyka wynika, że do dóbr królewskich na Kujawach inowrocławskich należały m.in. Orłowo, Jaksice, Broniewo, Niszczewice, Tuczno, Sławęcinek i Niemojewko. To jeden z najstarszych lokalnych śladów przypisanych dokładnie do 30 października.

1728 – urodził się Marcin Poczobutt-Odlanicki, jezuita, matematyk i astronom, profesor oraz rektor Szkoły Głównej Wielkiego Księstwa Litewskiego. Kierował obserwatorium astronomicznym w Wilnie i należał do ważnych postaci polskiej nauki XVIII wieku.

1790 – urodził się Karol Lipiński, skrzypek i kompozytor określany mianem „polskiego Paganiniego”. Koncertował w najważniejszych ośrodkach muzycznych Europy i rywalizował na estradach z samym Niccolò Paganinim.

1813 – po śmierci księcia Józefa Poniatowskiego naczelnym wodzem wojsk polskich Księstwa Warszawskiego został gen. Jan Henryk Dąbrowski.

1835 – urodził się Cyprian Godebski, rzeźbiarz działający głównie we Francji i Polsce. Jego najbardziej znanym dziełem jest pomnik Adama Mickiewicza na Krakowskim Przedmieściu w Warszawie.

1849 – na paryskim cmentarzu Père-Lachaise odbył się pogrzeb Fryderyka Chopina. Zgodnie z wolą kompozytora jego serce przewieziono do Warszawy, gdzie spoczęło w kościele Świętego Krzyża.

1869 – urodził się Edmund Dalbor, późniejszy arcybiskup gnieźnieński i poznański. W 1919 roku został kardynałem i pierwszym prymasem Polski po odzyskaniu niepodległości.

1870 – urodził się Franciszek Lilpop, architekt należący do pierwszego pokolenia polskich modernistów. Współprojektował m.in. Dom Towarowy Braci Jabłkowskich oraz liczne warszawskie budynki użyteczności publicznej.

1876 – w Petersburgu zmarł Aleksander Czekanowski, geolog i badacz Syberii, na którą trafił jako zesłaniec po Powstaniu Styczniowym. Jego nazwiskiem nazwano Góry Czekanowskiego w Jakucji.

1895 – w Samarze urodziła się Maria Kuncewiczowa, pisarka i eseistka. Jej najbardziej znaną powieścią pozostaje „Cudzoziemka”, jeden z klasycznych utworów polskiej literatury psychologicznej XX wieku.

1902 – urodził się Tomasz Mazur, nauczyciel i kierownik Szkoły Powszechnej nr 5. Po II wojnie światowej został pierwszym inspektorem oświaty w Inowrocławiu.

1904 – we Lwowie odsłonięto pomnik Adama Mickiewicza, który przetrwał dwie wojny światowe i kolejne zmiany granic. Monument do dziś należy do najbardziej charakterystycznych symboli miasta.

1904 – urodził się Franciszek Herman, oficer Wojska Polskiego, uczestnik kampanii wrześniowej, żołnierz ZWZ-AK i Powstania Warszawskiego. Po wojnie służył w Ludowym Wojsku Polskim, ale w okresie stalinowskim został aresztowany, skazany w tzw. procesie generałów i zmarł w więzieniu.

1904 – urodził się także Alfred Gradstein, kompozytor i działacz muzyczny, autor pieśni, utworów orkiestrowych oraz muzyki użytkowej.

1905 – car Mikołaj II ogłosił manifest październikowy zapowiadający swobody obywatelskie i utworzenie Dumy Państwowej z uprawnieniami ustawodawczymi. Dokument był odpowiedzią na rewolucję 1905 roku w Imperium Rosyjskim.

1911 – urodziła się Wanda Błeńska, lekarka i misjonarka nazywana „matką trędowatych”. Przez ponad 40 lat pracowała w Ugandzie, lecząc osoby chore na trąd i szkoląc miejscowy personel medyczny.

1918 – Polska Komisja Likwidacyjna przejęła w Krakowie władzę nad zachodnią częścią Galicji. Był to jeden z kolejnych kroków prowadzących do odbudowy niepodległego państwa polskiego.

1921 – w Warszawie urodził się Wacław Bojarski, poeta, publicysta i krytyk literacki należący do wojennego pokolenia Kolumbów. Zginął w 1943 roku po niemieckiej akcji podczas składania kwiatów pod pomnikiem Mikołaja Kopernika.

1931 – za oficjalną datę powstania Muzeum Regionalnego Kujaw Zachodnich w Inowrocławiu uznaje się 30 października. Tego dnia wojewoda poznański wyraził zgodę na utworzenie placówki i zdeponowanie w niej zbiorów archeologicznych. Tradycję przedwojennej instytucji kontynuuje dzisiejsze Muzeum im. Jana Kasprowicza.

1933 – w Sopocie urodził się Tadeusz Chyła, piosenkarz, kompozytor i artysta kabaretowy. Największą popularność przyniosły mu ballady, w tym „Cysorz” ze słynnym refrenem o „klawym życiu”.

1935 – rozwiązano Bezpartyjny Blok Współpracy z Rządem, polityczne zaplecze obozu sanacyjnego utworzone jeszcze za życia Józefa Piłsudskiego.

1936 – zmarł Ferdynand Ruszczyc, malarz, grafik i scenograf, jeden z czołowych twórców Młodej Polski. Do jego najbardziej znanych obrazów należą „Ziemia” oraz „Nec mergitur”.

1938 – amerykańska stacja CBS nadała słynną radiową adaptację „Wojny światów” H.G. Wellsa przygotowaną przez Orsona Wellesa i Mercury Theatre. Stylizowane na relację informacyjną doniesienia o inwazji Marsjan zostały przez część słuchaczy potraktowane jako prawdziwe, a audycja przeszła do historii radia i popkultury.

1939 – w Konstancinie zmarł Wacław Gąsiorowski, pisarz i autor popularnych powieści historycznych, m.in. „Huraganu”, „Roku 1809” i „Księżnej Łowickiej”.

1939 – Heinrich Himmler wydał zarządzenie dotyczące wysiedlania ludności polskiej i żydowskiej z ziem wcielonych do III Rzeszy do Generalnego Gubernatorstwa. Represje te stały się elementem niemieckiej polityki germanizacyjnej i terroru na okupowanych ziemiach polskich.

1939 – urodziła się Grace Slick, wokalistka związana przede wszystkim z Jefferson Airplane i Jefferson Starship. Jej głos można usłyszeć w klasykach amerykańskiego rocka psychodelicznego „White Rabbit” i „Somebody to Love”.

1942 – przy zakładach IG Farben powstał podobóz Buna, później znany jako Auschwitz III-Monowitz. Więźniowie byli wykorzystywani do niewolniczej pracy przy budowie i funkcjonowaniu zakładów przemysłowych.

1944 – PKWN wydał dekret „O ochronie państwa”, przewidujący surowe kary, w tym karę śmierci, za szeroko definiowane działania przeciwko nowemu ustrojowi. Przepisy stały się jednym z narzędzi represji politycznych.

1945 – urodził się Henry Winkler, amerykański aktor, reżyser i producent. Ogromną popularność zdobył jako Fonzie w serialu „Happy Days”, a po latach wystąpił m.in. w „Arrested Development” i „Barrym”.

1947 – urodził się Krzysztof Daukszewicz, satyryk, poeta, piosenkarz i autor tekstów. Przez wiele lat był związany z polską sceną kabaretową oraz programami telewizyjnymi.

1949 – w Łodzi urodził się Andrzej Rybiński, wokalista, gitarzysta i kompozytor. Występował m.in. w zespole Andrzej i Eliza, a później rozwinął karierę solową, nagrywając przebój „Nie liczę godzin i lat”.

1951 – Sejm uchwalił ustawę o utworzeniu Polskiej Akademii Nauk. PAN miała skupiać najważniejsze polskie środowiska naukowe oraz prowadzić własne placówki badawcze.

1954 – powołano Tatrzański, Babiogórski i Pieniński Park Narodowy. Wszystkie należą dziś do najważniejszych obszarów chronionej przyrody w Polsce.

1955 – poświęcono katedrę Chrystusa Króla w Katowicach. Uroczystości dokonał biskup częstochowski Zdzisław Goliński, ponieważ biskupi katowiccy byli w tym czasie wysiedleni z diecezji przez władze komunistyczne.

1960 – w Argentynie urodził się Diego Armando Maradona, jedna z największych legend światowego futbolu. Poprowadził reprezentację Argentyny do mistrzostwa świata w 1986 roku, a jego występy na tym turnieju przeszły do historii piłki nożnej.

1961 – nad radzieckim archipelagiem Nowa Ziemia zdetonowano Car Bombę, najpotężniejszy ładunek termojądrowy w historii. Siła eksplozji wyniosła około 50 megaton trotylu.

1971 – w warszawskiej Sali Kongresowej wystąpił Duke Ellington ze swoją orkiestrą. Był to jedyny koncert legendarnego amerykańskiego jazzmana w Polsce.

1979 – w kopalni „Silesia” w Czechowicach-Dziedzicach wybuchł pożar. W katastrofie zginęło 22 górników.

1984 – według oficjalnych informacji władz PRL ze zbiornika na Wiśle pod Włocławkiem wydobyto ciało zamordowanego przez funkcjonariuszy SB ks. Jerzego Popiełuszki. Duchowny został porwany 19 października.

1986 – zmarł Andrzej Markowski, kompozytor i dyrygent, jeden z inicjatorów Międzynarodowego Festiwalu Wratislavia Cantans. Tworzył również muzykę filmową i teatralną.

1987 – George Michael wydał swój pierwszy solowy album „Faith”. Płyta z utworami „Faith”, „Father Figure”, „One More Try” i „Monkey” uczyniła byłego wokalistę Wham! jedną z największych światowych gwiazd końca lat 80.

1989 – odbyła się premiera filmu „300 mil do nieba” Macieja Dejczera. Historia inspirowana prawdziwą ucieczką dwóch nastoletnich braci z PRL zdobyła Europejską Nagrodę Filmową dla najlepszego młodego filmu.

1990 – w Warszawie podpisano akt sprzedaży Zakładów Mięsnych w Inowrocławiu spółce pracowniczej. Przedsiębiorstwo znalazło się w ścisłej czołówce zakładów prywatyzowanych na początku polskiej transformacji, a ówczesna prasa opisywała je jako pierwsze sprzedane przedsiębiorstwo z pierwszej grupy przygotowanej do prywatyzacji.

1992 – w Tel Awiwie zmarł Artur Eisenbach, historyk specjalizujący się w dziejach Żydów polskich. Był związany z Żydowskim Instytutem Historycznym, którym kierował w latach 60.

1995 – Pulp wydali album „Different Class”, jeden z najważniejszych krążków ery britpopu. Płyta z „Common People”, „Disco 2000” i „Sorted for E's & Wizz” zdobyła Mercury Prize i dotarła na pierwsze miejsce brytyjskiej listy sprzedaży.

2000 – U2 wydali album „All That You Can't Leave Behind”. Na płycie znalazły się m.in. „Beautiful Day”, „Elevation”, „Walk On” i „Stuck in a Moment You Can't Get Out Of”, a album oznaczał powrót zespołu do bardziej klasycznego rockowego brzmienia.

2001 – zapadł wyrok w drugim procesie zomowców oskarżonych o udział w śmierci górników podczas pacyfikacji kopalni „Wujek”. Oskarżeni zostali wówczas uniewinnieni, ale wyrok później uchylono, a w kolejnym procesie zapadły skazania.

2005 – w Dreźnie ponownie konsekrowano Frauenkirche, barokowy kościół zniszczony podczas alianckich bombardowań miasta w lutym 1945 roku. Świątynia została odbudowana z wykorzystaniem ocalałych fragmentów dawnej konstrukcji.

2007 – zmarł prof. Leszek Giec, lekarz uznawany za jednego z ojców nowoczesnej polskiej kardiologii i twórcę Górnośląskiego Centrum Medycznego w Katowicach-Ochojcu.

2010 – zmarł Ryszard Czekała, reżyser i scenarzysta filmów animowanych, autor cenionych produkcji krótkometrażowych związany m.in. ze Studiem Filmów Animowanych w Krakowie.

2011 – wybuchł pożar drewnianej dzwonnicy przy kościele farnym św. Mikołaja w Inowrocławiu. Ogień poważnie uszkodził zabytkową konstrukcję oraz znajdujące się w niej historyczne dzwony. Przez kolejne lata los obiektu budził obawy mieszkańców, ale ostatecznie dzwonnicę poddano gruntownej renowacji.

2020 – w Warszawie zmarła Agnieszka Fatyga, aktorka teatralna i telewizyjna, śpiewaczka oraz pianistka, związana m.in. z Teatrem Narodowym i Ateneum.

2020 – Ariana Grande wydała album „Positions”. Na płycie znalazły się m.in. tytułowy przebój, „34+35”, „pov” oraz nagrania z udziałem Doja Cat i The Weeknd.

2020 – tego samego dnia Sam Smith wydali album „Love Goes”. Wśród utworów znalazły się „Diamonds”, „My Oasis”, „How Do You Sleep?” i nagrany z Normani przebój „Dancing with a Stranger”.

::news{"type":"see-also","item":"67158"}

::event{"type":"vertical","item":"5908"}