Kalendarium ciekawostek z foto-zagadką: 31 października

31 października to nie tylko Halloween. Tego dnia urodzili się Peter Jackson, John Candy, Bud Spencer, Johnny Marr i Marcus Rashford, Queen wydali „Bohemian Rhapsody”, zmarł Harry Houdini, a widzowie po raz pierwszy zobaczyli serial „The Walking Dead”.

Lokalny ślad prowadzi dziś do Inowrocławia sprzed ponad stu lat. Zachowała się pocztówka wysłana 31 października 1914 roku z widokami miasta i Solanek, a w 1949 roku w Gniewkowie oddano do użytku 15-metrową wieżę strażacką, zbudowaną przy dużym udziale miejscowych ochotników.

Na starej fotografii Inowrocławia kryje się kolejna foto-zagadka. Czy rozpoznajecie miejsce lub obiekt i potraficie określić, z jakiego okresu pochodzi zdjęcie? Jeśli wiążą się z nim Wasze wspomnienia, podzielcie się nimi.

Co wydarzyło się 31 października?

1353 – kapituła warmińska wydała przywilej lokacyjny dla Olsztyna. Miasto rozwinęło się wokół zamku kapituły warmińskiej i z czasem stało się najważniejszym ośrodkiem Warmii.

1424 – w Krakowie urodził się Władysław III Warneńczyk, późniejszy król Polski i Węgier. Zginął w 1444 roku w bitwie z Turkami pod Warną, mając zaledwie 20 lat.

1517 – według tradycji Marcin Luter ogłosił w Wittenberdze 95 tez krytykujących handel odpustami. Wydarzenie stało się symbolicznym początkiem reformacji, a 31 października jest obchodzony przez część Kościołów protestanckich jako Święto Reformacji.

1795 – urodził się John Keats, jeden z najwybitniejszych poetów angielskiego romantyzmu. Zmarł na gruźlicę w wieku zaledwie 25 lat, pozostawiając poezję, która po jego śmierci wywarła ogromny wpływ na literaturę angielską.

1885 – we Lwowie urodził się Karol Radek, właściwie Karol Sobelsohn, późniejszy działacz bolszewicki i jedna z postaci otoczenia Lenina. Pseudonim „Radek” zaczerpnął od nazwiska bohatera „Syzyfowych prac” Stefana Żeromskiego.

1888 – urodził się Andrzej Małkowski, jeden z głównych twórców polskiego harcerstwa i propagator idei skautingu. Walczył później w Legionach Polskich i Armii Polskiej we Francji.

1901 – w krakowskim Teatrze Miejskim odbyła się przygotowana przez Stanisława Wyspiańskiego inscenizacja „Dziadów” Adama Mickiewicza. Po raz pierwszy połączono fragmenty poszczególnych części dramatu w jedno przedstawienie sceniczne.

1911 – urodził się ks. Włodzimierz Sedlak, biolog, antropolog i profesor Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Rozwijał koncepcję bioelektroniki, próbując opisywać procesy życiowe z wykorzystaniem zjawisk elektromagnetycznych.

1914 – z Inowrocławia wysłano zachowaną do dziś pocztówkę z napisem „Gruss aus Inowrazlaw Hohensalza”. Na jej ilustracjach znalazły się kościół ewangelicki św. Krzyża, Solanki, kościół NMP oraz Mysia Wieża w Kruszwicy. Pocztówka została wydana przez miejscowe wydawnictwo „Kujawischer Bote”.

1918 – Polska Komisja Likwidacyjna przejęła władzę w Krakowie, kończąc w mieście okres administracji austro-węgierskiej. Był to jeden z najważniejszych lokalnych kroków prowadzących do odbudowy niepodległego państwa polskiego.

1918 – dziennikarze w Krakowie i Lwowie przejęli placówki Wiedeńskiego Biura Korespondencyjnego, tworząc zręby Polskiej Agencji Telegraficznej, późniejszej głównej agencji informacyjnej II Rzeczypospolitej.

1918 – w nocy z 31 października na 1 listopada oddziały ukraińskie rozpoczęły przejmowanie najważniejszych obiektów we Lwowie. Następnego dnia rozgorzały walki polsko-ukraińskie, w których po stronie polskiej uczestniczyli także bardzo młodzi ochotnicy, później nazwani Orlętami Lwowskimi.

1926 – w Detroit zmarł Harry Houdini, najsłynniejszy iluzjonista i mistrz ucieczek swojej epoki. Przyczyną śmierci było zapalenie otrzewnej wywołane pęknięciem wyrostka robaczkowego; okoliczności poprzedzającego chorobę uderzenia w brzuch do dziś obrastają legendą.

1929 – marszałek Sejmu Ignacy Daszyński odmówił otwarcia posiedzenia w obecności ponad stu uzbrojonych oficerów towarzyszących Józefowi Piłsudskiemu. Wydarzenie stało się jednym z najbardziej znanych epizodów konfliktu między obozem sanacyjnym a parlamentarną opozycją.

1929 – w Neapolu urodził się Bud Spencer, właściwie Carlo Pedersoli. Zanim został gwiazdą kina akcji i komedii u boku Terence'a Hilla, był znakomitym pływakiem i dwukrotnym olimpijczykiem reprezentującym Włochy.

1930 – w Warszawie urodził się Zdzisław Najder, historyk literatury i jeden z najwybitniejszych znawców twórczości Josepha Conrada. W latach 80. kierował Rozgłośnią Polską Radia Wolna Europa.

1936 – zmarł Ignacy Daszyński, jeden z głównych przywódców polskiego ruchu socjalistycznego, premier Tymczasowego Rządu Ludowego Republiki Polskiej w Lublinie oraz marszałek Sejmu II RP.

1936 – urodził się Michael Landon, aktor, reżyser i producent telewizyjny. Ogromną popularność zdobył dzięki serialom „Bonanza”, „Domek na prerii” i „Autostrada do nieba”.

1938 – w Lublinie urodził się Bohdan Łazuka, aktor i piosenkarz związany z kabaretem, estradą i kinem. Występował m.in. w „Małżeństwie z rozsądku”, „Przygodzie z piosenką” i „Nie lubię poniedziałku”.

1939 – podczas posiedzenia Rady Najwyższej ZSRR Wiaczesław Mołotow wygłosił przemówienie, w którym zaatakował II Rzeczpospolitą i określił ją mianem państwa powstałego w wyniku traktatu wersalskiego. Był to element sowieckiej propagandy usprawiedliwiającej agresję na Polskę.

1940 – 31 października przyjmuje się jako koniec zasadniczej fazy bitwy o Anglię. Ważną rolę w walkach odegrali polscy lotnicy, szczególnie piloci Dywizjonu 303.

1945 – w Krakowie zmarł Wincenty Witos, jeden z najważniejszych przywódców polskiego ruchu ludowego i trzykrotny premier II Rzeczypospolitej. Był więźniem brzeskim, a przed wojną przez kilka lat przebywał na emigracji w Czechosłowacji.

1945 – po śmierci Witosa funkcję prezesa Polskiego Stronnictwa Ludowego objął Stanisław Mikołajczyk, były premier rządu RP na uchodźstwie i wicepremier Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej.

1947 – zmarł Jan Mazurkiewicz, lekarz psychiatra, profesor i jeden z pionierów polskiej psychiatrii psychofizjologicznej.

1949 – w Gniewkowie oddano do użytku 15-metrową wspinalnię strażacką, która miała służyć miejscowej Ochotniczej Straży Pożarnej do ćwiczeń. Przy jej budowie druhowie przepracowali społecznie ponad tysiąc godzin.

1950 – urodził się John Candy, kanadyjski aktor i komik, jedna z najbardziej lubianych gwiazd komedii lat 80. i początku lat 90. Zagrał m.in. w „Samolotach, pociągach i samochodach”, „Wujaszku Bucku”, „Kosmicznych jajach” i „Reggae na lodzie”.

1960 – odbyła się premiera filmu „Nikt nie woła” Kazimierza Kutza z Zofią Marcinkowską i Henrykiem Boukołowskim. Produkcja należy dziś do ważnych dzieł polskiej szkoły filmowej.

1961 – w Wellington urodził się Peter Jackson, reżyser, scenarzysta i producent. Światową sławę przyniosły mu trylogie „Władca Pierścieni” i „Hobbit”, a „Powrót króla” zdobył 11 Oscarów.

1961 – tego samego dnia urodził się Larry Mullen Jr., perkusista i współzałożyciel U2. To właśnie jego ogłoszenie wywieszone w szkole w 1976 roku zapoczątkowało powstanie zespołu.

1963 – urodził się Johnny Marr, gitarzysta i współtwórca The Smiths. Charakterystyczne gitarowe brzmienie Marra stało się jednym z fundamentów brytyjskiego rocka alternatywnego lat 80.

1967 – urodził się Vanilla Ice, właściwie Robert Van Winkle. Jego „Ice Ice Baby” stało się w 1990 roku pierwszym rapowym singlem, który dotarł na szczyt amerykańskiej listy Billboard Hot 100.

1975 – Queen wydali singiel „Bohemian Rhapsody”. Sześciominutowa kompozycja Freddiego Mercury'ego połączyła rock, operę i balladę, stała się pierwszym brytyjskim numerem jeden zespołu i jednym z najbardziej rozpoznawalnych nagrań w historii muzyki popularnej.

1980 – w szpitalu psychiatrycznym w Górnej Grupie wybuchł tragiczny pożar. Zginęło 55 pacjentów, a 26 osób zostało ciężko poparzonych.

1981 – urodził się Frank Iero, gitarzysta My Chemical Romance. Współtworzył m.in. albumy „Three Cheers for Sweet Revenge” i „The Black Parade”.

1984 – premier Indii Indira Gandhi została zastrzelona przez dwóch członków swojej ochrony. Zabójstwo doprowadziło do fali krwawych zamieszek wymierzonych w społeczność sikhijską.

1985 – w Świdniku z taśmy produkcyjnej zjechał ostatni motocykl WSK. Zakończenie produkcji zamknęło trwającą ponad trzy dekady historię jednej z najbardziej rozpoznawalnych marek polskich jednośladów.

1988 – rząd Mieczysława Rakowskiego postawił Stocznię Gdańską w stan likwidacji. Decyzja miała ogromny wymiar polityczny, ponieważ zakład pozostawał symbolem narodzin „Solidarności”.

1993 – w wieku 23 lat zmarł River Phoenix, jeden z najbardziej obiecujących aktorów swojego pokolenia. Wystąpił m.in. w „Stań przy mnie”, „Moim własnym Idaho” i „Indianie Jonesie i ostatniej krucjacie”, a za „Stracone lata” był nominowany do Oscara.

1997 – w Warszawie zmarł Tadeusz Janczar, jeden z najważniejszych aktorów polskiej szkoły filmowej. Grał m.in. w „Pokoleniu”, „Kanale”, „Pożegnaniach” oraz serialu „Dom”.

1997 – zaprzysiężono rząd Jerzego Buzka, utworzony przez koalicję Akcji Wyborczej Solidarność i Unii Wolności.

1997 – w Manchesterze urodził się Marcus Rashford, późniejszy napastnik reprezentacji Anglii i Manchesteru United. Poza boiskiem zdobył rozgłos dzięki kampaniom społecznym na rzecz dzieci i walki z ubóstwem żywnościowym.

2000 – w Los Angeles urodziła się Willow Smith, wokalistka i aktorka, córka Willa Smitha i Jady Pinkett Smith. Jako dziesięciolatka zdobyła międzynarodową popularność utworem „Whip My Hair”.

2000 – z kosmodromu Bajkonur wystartował statek Sojuz TM-31 z pierwszą stałą załogą Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Dwa dni później astronauci dotarli na ISS, rozpoczynając nieprzerwaną obecność człowieka na stacji.

2005 – prezydent Aleksander Kwaśniewski powołał rząd Kazimierza Marcinkiewicza.

2010 – amerykańska stacja AMC pokazała pierwszy odcinek serialu „The Walking Dead”. Produkcja o świecie opanowanym przez zombie stała się jednym z największych telewizyjnych fenomenów kolejnej dekady i doczekała się licznych spin-offów.

2013 – w Krakowie zmarł prof. Henryk Markiewicz, historyk i teoretyk literatury, przez wiele lat związany z Uniwersytetem Jagiellońskim. W latach 1989–2002 był redaktorem naczelnym „Polskiego Słownika Biograficznego”.

2014 – do amerykańskich kin wszedł „Nightcrawler” z Jake'em Gyllenhaalem. Mroczny thriller o świecie nocnych reporterów filmujących wypadki i zbrodnie stał się jednym z najbardziej cenionych filmów w karierze aktora.

2020 – zmarł Sean Connery, szkocki aktor, który jako pierwszy wcielił się w Jamesa Bonda w kinowej serii produkowanej przez Eon Productions. Zagrał agenta 007 siedem razy, a później występował m.in. w „Nietykalnych”, „Imieniu róży” i „Indianie Jonesie i ostatniej krucjacie”.

2021 – w Warszawie zmarł Andrzej Zaorski, aktor, satyryk i artysta kabaretowy. Ogromną popularność przyniosły mu m.in. radiowe audycje satyryczne oraz telewizyjne „Polskie zoo”.

2025 – zmarła Elżbieta Penderecka, promotorka muzyki, organizatorka życia kulturalnego i wieloletnia współtwórczyni przedsięwzięć związanych z twórczością Krzysztofa Pendereckiego. Organizowała m.in. Wielkanocny Festiwal Ludwiga van Beethovena i wspierała kariery młodych polskich muzyków.

2025 – zmarł również Jan Turnau, dziennikarz, publicysta i działacz ekumeniczny. Przez lata był związany z „Więzią” i „Gazetą Wyborczą”, gdzie zajmował się tematyką religijną oraz prowadził rubrykę „Arka Noego”.

::news{"type":"see-also","item":"67161"}

::event{"type":"vertical","item":"5858"}