Kalendarium ciekawostek z foto-zagadką: 1 listopada

1 listopada to dzień mocno zapisany w historii Polski, Europy, nauki i kultury. Tego dnia ustanowiono Order Orła Białego, powstał Związek Harcerstwa Polskiego, urodził się Anthony Kiedis, a swoje ważne albumy wydali George Harrison, Nirvana, Tom Petty i The Cure.

W lokalnym kalendarium 1 listopada przypomina dwóch ludzi związanych z Inowrocławiem. W 1918 roku urodził się trener bokserski Goplanii Bernard Mrozowski, a w 1936 roku zmarł Władysław Cegiel – nauczyciel, publicysta, pszczelarz i współtwórca jednej z pierwszych polskich bibliotek publicznych w mieście.

Na starej fotografii Inowrocławia kryje się kolejna foto-zagadka. Czy rozpoznajecie miejsce lub obiekt i potraficie określić, z jakiego okresu pochodzi zdjęcie? Jeśli wiążą się z nim Wasze wspomnienia, podzielcie się nimi.

Co wydarzyło się 1 listopada?

1335 – w Wyszehradzie rozpoczął się zjazd monarchów Europy Środkowej z udziałem Kazimierza III Wielkiego, Jana Luksemburskiego i Karola Roberta. Rozmowy dotyczyły m.in. stosunków polsko-czeskich, spraw dynastycznych oraz współpracy gospodarczej.

1485 – w Gdańsku urodził się Jan Dantyszek, późniejszy biskup warmiński, dyplomata, poeta i jeden z najważniejszych polskich humanistów renesansowych. Przez lata reprezentował polskich władców na europejskich dworach.

1496 – w Krakowie zmarł Filip Kallimach, właściwie Filippo Buonaccorsi, włoski humanista, poeta i pisarz polityczny związany z dworem Jagiellonów.

1526 – na Wawelu urodziła się Katarzyna Jagiellonka, córka Zygmunta I Starego i Bony Sforzy. Jako żona Jana III Wazy została królową Szwecji, a jej syn Zygmunt III Waza objął później polski tron.

1585 – urodził się Jan Brożek, matematyk, astronom, lekarz i profesor Akademii Krakowskiej. Był zwolennikiem teorii Kopernika, zajmował się geometrią, astronomią i medycyną, a pod koniec życia pełnił funkcję rektora uczelni.

1705 – według tradycyjnej datacji król August II Mocny ustanowił w Tykocinie Order Orła Białego. To najstarsze i najwyższe polskie odznaczenie państwowe, przywrócone w III Rzeczypospolitej w 1992 roku.

1755 – Lizbonę nawiedziło jedno z najbardziej niszczycielskich trzęsień ziemi w historii Europy. Katastrofie towarzyszyły tsunami i wielkie pożary, które zniszczyły znaczną część portugalskiej stolicy i spowodowały śmierć dziesiątek tysięcy ludzi.

1822 – urodził się Zygmunt Szczęsny Feliński, późniejszy arcybiskup warszawski. Po wybuchu Powstania Styczniowego protestował przeciwko rosyjskim represjom, za co został zesłany w głąb Imperium Rosyjskiego; w 2009 roku został kanonizowany.

1845 – urodził się Zygmunt Gorazdowski, duchowny katolicki i działacz społeczny we Lwowie. Organizował pomoc dla ubogich, chorych i bezdomnych, a w 2005 roku został kanonizowany.

1848 – podczas Wiosny Ludów we Lwowie doszło do walk polskiej Gwardii Narodowej z wojskami austriackimi. Austriacy ostrzelali miasto z artylerii, powodując ofiary i rozległe zniszczenia, a polski opór został złamany.

1855 – urodził się Kazimierz Dłuski, lekarz, społecznik i jeden z ludzi związanych z powstaniem Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego. Został pierwszym prezesem TOPR.

1862 – w Krakowie urodził się Feliks Koneczny, historyk i historiozof, autor własnej teorii cywilizacji. Pisał m.in. o dziejach Rosji oraz cywilizacji łacińskiej i bizantyjskiej.

1875 – urodził się Witold Chodźko, lekarz psychiatra, neurolog i działacz na rzecz zdrowia publicznego. W odrodzonej Polsce pełnił funkcję ministra zdrowia publicznego.

1893 – w Krakowie zmarł Jan Matejko, jeden z najważniejszych polskich malarzy historycznych. Pozostawił m.in. „Bitwę pod Grunwaldem”, „Hołd pruski”, „Rejtana”, „Stańczyka” oraz „Poczet królów i książąt polskich”.

1894 – po śmierci cara Aleksandra III tron Imperium Rosyjskiego objął Mikołaj II Romanow. Był ostatnim rosyjskim carem; abdykował podczas rewolucji w 1917 roku, a rok później został wraz z rodziną zamordowany przez bolszewików.

1897 – w Turynie powstał Juventus Football Club. Założyła go grupa uczniów, a klub z czasem stał się jednym z najbardziej utytułowanych i rozpoznawalnych zespołów piłkarskich we Włoszech i Europie.

1916 – w Warszawie odbył się zjazd, podczas którego organizacje harcerskie działające w zaborze rosyjskim połączyły się pod nazwą Związek Harcerstwa Polskiego. Dwa lata później rozpoczął się proces jednoczenia harcerstwa ze wszystkich trzech zaborów.

1918 – w Lublinie rozpoczął się dwudniowy zjazd przedstawicieli polskich organizacji skautowych ze wszystkich ziem polskich. Jego efektem było stworzenie jednego Związku Harcerstwa Polskiego obejmującego środowiska wywodzące się z trzech zaborów.

1918 – urodził się Bernard Mrozowski, późniejszy trener bokserski związany z inowrocławską Goplanią. Inowrocław przez wiele lat należał do ważnych ośrodków pięściarstwa na Pomorzu i Kujawach.

1933 – warszawski port lotniczy został przeniesiony z Pola Mokotowskiego na Okęcie. Początkowo pasażerów obsługiwano w prowizorycznych obiektach, a reprezentacyjny terminal oficjalnie otwarto kilka miesięcy później, w kwietniu 1934 roku.

1936 – w Inowrocławiu zmarł Władysław Cegiel, nauczyciel, publicysta i propagator pszczelarstwa. Przez ponad trzy dekady uczył w miejscowych szkołach, współtworzył polską bibliotekę publiczną oraz Towarzystwo Pszczelarzy w Inowrocławiu i publikował w „Dzienniku Kujawskim”.

1939 – Rada Najwyższa ZSRR podjęła decyzje formalizujące aneksję wschodnich ziem II Rzeczypospolitej zajętych przez Armię Czerwoną. Tereny te zostały wcielone do Białoruskiej i Ukraińskiej SRR.

1939 – na przełomie października i listopada polscy jeńcy wzięci do niewoli przez ZSRR zostali rozmieszczeni w obozach w Kozielsku, Starobielsku i Ostaszkowie. Wiosną 1940 roku tysiące z nich zostały zamordowane przez NKWD w ramach zbrodni katyńskiej.

1941 – Niemcy rozpoczęli budowę obozu zagłady w Bełżcu. Był to jeden z głównych ośrodków masowej zagłady Żydów utworzonych później w ramach akcji „Reinhardt”.

1941 – w Krakowie odbyło się pierwsze przedstawienie konspiracyjnego Teatru Rapsodycznego. Jednym z jego aktorów był młody Karol Wojtyła, późniejszy papież Jan Paweł II.

1944 – do Nowej Zelandii przybyło 732 polskich dzieci oraz ponad stu opiekunów, którzy wcześniej przeszli przez sowieckie deportacje i ewakuację z ZSRR wraz z Armią Andersa. Znaleźli schronienie w obozie w Pahiatua i zapisali się w historii jako „dzieci z Pahiatua”.

1944 – zmarł metropolita Andrzej Szeptycki, arcybiskup lwowski obrządku greckokatolickiego i jedna z najbardziej wpływowych postaci ukraińskiego życia religijnego pierwszej połowy XX wieku.

1952 – Stany Zjednoczone przeprowadziły na atolu Enewetak próbę Ivy Mike, pierwszego na świecie pełnoskalowego urządzenia termojądrowego. Eksplozja miała moc około 10 megaton i była setki razy potężniejsza od bomby zrzuconej na Hiroszimę.

1956 – podczas Powstania Węgierskiego rząd Imre Nagya ogłosił neutralność kraju i wystąpienie Węgier z Układu Warszawskiego. Kilka dni później wojska sowieckie rozpoczęły zmasowaną interwencję, która zdławiła rewolucję.

1960 – urodził się Tim Cook, późniejszy prezes Apple. Po śmierci Steve'a Jobsa przejął kierowanie firmą i stał się jedną z najbardziej wpływowych postaci światowego sektora technologicznego.

1961 – w Stanach Zjednoczonych zaczęły obowiązywać federalne przepisy zakazujące segregacji rasowej w autobusach międzystanowych i terminalach obsługujących takie połączenia. Był to jeden z ważnych sukcesów ruchu Freedom Riders.

1962 – urodził się Anthony Kiedis, wokalista i współzałożyciel Red Hot Chili Peppers. Z zespołem nagrał m.in. „Under the Bridge”, „Californication”, „Scar Tissue” i „By the Way”.

1962 – tego samego dnia urodził się Magne Furuholmen, klawiszowiec i współtwórca norweskiej grupy a-ha, znanej przede wszystkim z „Take On Me”, „The Sun Always Shines on T.V.” i bondowskiego „The Living Daylights”.

1968 – George Harrison wydał album „Wonderwall Music”, ścieżkę dźwiękową do filmu „Wonderwall”. Była to pierwsza solowa płyta wydana przez któregokolwiek z członków The Beatles i pierwszy album w katalogu Apple Records.

1970 – na lotnisku w Karaczi doszło do zamachu wymierzonego w polską delegację państwową z przewodniczącym Rady Państwa Marianem Spychalskim. Spychalski przeżył, ale zginęli m.in. wiceminister spraw zagranicznych Zygfryd Wolniak oraz inne osoby.

1971 – w Warszawie zmarła Jadwiga Smosarska, największa gwiazda polskiego kina okresu międzywojennego. Zagrała m.in. w „Trędowatej”, „Księżnej Łowickiej”, „Barbarze Radziwiłłównie” i „Czy Lucyna to dziewczyna?”.

1972 – urodziła się Toni Collette, australijska aktorka znana z „Szóstego zmysłu”, „Małej miss”, „Dziedzictwa. Hereditary” i serialu „Wszystkie wcielenia Tary”.

1973 – urodziła się Aishwarya Rai Bachchan, indyjska aktorka i była Miss World. Stała się jedną z najbardziej rozpoznawalnych na świecie gwiazd indyjskiego kina.

1975 – Społeczny Komitet Opieki nad Starymi Powązkami po raz pierwszy przeprowadził na warszawskim cmentarzu publiczną kwestę na ratowanie zabytkowych nagrobków. Z akcją przez dziesięciolecia szczególnie kojarzony był Jerzy Waldorff.

1982 – w mieszkaniu aktorki Ewy Dałkowskiej odbyła się pierwsza premiera konspiracyjnego Teatru Domowego, działającego poza oficjalnym obiegiem kultury stanu wojennego.

1985 – po dziewięciu latach zniesiono w Polsce reglamentację cukru. Kartki na cukier były jednym z najbardziej charakterystycznych symboli niedoborów i reglamentowanej gospodarki PRL.

1986 – w Warszawie zmarł gen. Mieczysław Moczar, były minister spraw wewnętrznych i lider partyjnej frakcji „partyzantów”. Był jedną z najważniejszych postaci aparatu władzy PRL lat 60.

1986 – urodził się Penn Badgley, amerykański aktor znany z seriali „Plotkara” i „Ty”. W drugim z nich wcielił się w głównego bohatera Joe Goldberga.

1993 – wszedł w życie Traktat z Maastricht, formalnie powołując do życia Unię Europejską. Dokument wprowadził m.in. koncepcję obywatelstwa UE i stworzył podstawy dla późniejszej wspólnej waluty.

1994 – Nirvana wydała album koncertowy „MTV Unplugged in New York”. Akustyczny występ nagrany rok wcześniej stał się jednym z najbardziej poruszających dokumentów ostatniego okresu działalności zespołu Kurta Cobaina.

1994 – tego samego dnia Tom Petty wydał „Wildflowers”, jeden z najwyżej cenionych albumów swojej kariery. Na płycie znalazły się m.in. „You Don't Know How It Feels”, „You Wreck Me” i utwór tytułowy.

1998 – rozpoczął działalność zreformowany Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu. Od tej pory działa jako stały sąd rozpatrujący skargi dotyczące naruszeń Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.

2000 – w wieku 97 lat zmarł Steven Runciman, brytyjski historyk znany przede wszystkim z monumentalnych prac poświęconych wyprawom krzyżowym i Bizancjum.

2003 – w Warszawie zmarł Henryk Machalica, aktor teatralny, filmowy i telewizyjny. Szerokiej publiczności szczególnie zapisał się w pamięci jako Dionizy Złotopolski z serialu „Złotopolscy”.

2005 – Zgromadzenie Ogólne ONZ przyjęło rezolucję ustanawiającą 27 stycznia Międzynarodowym Dniem Pamięci o Ofiarach Holokaustu. Datę wybrano w rocznicę wyzwolenia niemieckiego obozu Auschwitz-Birkenau.

2011 – Boeing 767 PLL LOT lecący z Newark do Warszawy wylądował na Okęciu bez wysuniętego podwozia. Kapitan Tadeusz Wrona i załoga bezpiecznie posadzili maszynę na kadłubie; żadna z 231 osób znajdujących się na pokładzie nie odniosła obrażeń.

2019 – Michael Kiwanuka wydał album „Kiwanuka”. Płyta łącząca soul, rock i psychodelię zdobyła później prestiżową Mercury Prize i umocniła pozycję artysty na światowej scenie.

2024 – The Cure wydali „Songs of a Lost World”, pierwszy studyjny album zespołu od 16 lat. Płyta Roberta Smitha z utworami „Alone” i „A Fragile Thing” trafiła na szczyty list sprzedaży w wielu krajach i została bardzo dobrze przyjęta przez krytyków oraz fanów.

::news{"type":"see-also","item":"67164"}

::event{"type":"vertical","item":"5908"}