Kalendarium ciekawostek z foto-zagadką: 2 listopada

2 listopada to Dzień Zaduszny, ale w kalendarzu historycznym ta data ma znacznie więcej mocnych punktów. Tego dnia Fryderyk Chopin na zawsze opuścił Warszawę, odsłonięto Grób Nieznanego Żołnierza, urodzili się Marie Antoinette, Burt Lancaster, Shah Rukh Khan i David Schwimmer, a The Beatles po ponad pół wieku od rozpadu wydali „Now And Then”.

::addons{"type":"only-with-us","color":"black"}

W Inowrocławiu 2 listopada zapisał się m.in. w historii miejscowej społeczności żydowskiej – w 1870 roku gmina uchwaliła nowy statut obejmujący nie tylko miasto, ale także szereg okolicznych miejscowości. Lokalne kalendaria przypominają również, że w 1942 roku Niemcy założyli obóz pracy dla Żydów w Kruszwicy.

Na starej fotografii Inowrocławia kryje się kolejna foto-zagadka. Czy rozpoznajecie miejsce lub obiekt i potraficie określić, z jakiego okresu pochodzi zdjęcie? Jeśli wiążą się z nim Wasze wspomnienia, podzielcie się nimi.

Co wydarzyło się 2 listopada?

1658 – urodził się Stefan Sczaniecki, jezuita, filozof, teolog i pedagog. W swoich pracach dotyczących wychowania podkreślał znaczenie godności nauczyciela, łagodności w postępowaniu z uczniami i ograniczania kar cielesnych do sytuacji ostatecznych.

1659 – we Wrocławiu utworzono jezuickie gimnazjum św. Macieja przy dzisiejszej ul. Szewskiej. Szkolnictwo jezuickie stało się jednym z fundamentów późniejszej tradycji akademickiej miasta, choć sam Uniwersytet Leopoldyński cesarz Leopold I powołał dopiero w 1702 roku.

1667 – urodził się Jakub Ludwik Sobieski, najstarszy syn króla Jana III Sobieskiego i Marii Kazimiery. Był księciem oławskim i starostą puckim, a po śmierci ojca zabiegał o polską koronę.

1721 – car Piotr I Wielki przyjął tytuł imperatora Wszechrosji. Wydarzenie uznaje się za symboliczny początek Cesarstwa Rosyjskiego i kolejny etap budowania przez Piotra mocarstwowej pozycji państwa.

1754 – urodził się Ignacy Zaborowski, matematyk, geodeta i pedagog związany z pijarskim Collegium Nobilium. Był autorem jednych z pierwszych polskich podręczników geometrii praktycznej oraz tablic logarytmicznych.

1755 – w Wiedniu urodziła się Maria Antonina, późniejsza królowa Francji Marie Antoinette. Jako żona Ludwika XVI stała się jednym z symboli ancien régime'u i podczas rewolucji francuskiej została zgilotynowana w 1793 roku.

1795 – urodził się James Knox Polk, późniejszy prezydent Stanów Zjednoczonych. Za jego prezydentury terytorium USA znacząco się powiększyło, m.in. wskutek wojny z Meksykiem.

1808 – w Krakowie urodził się Antoni Zygmunt Helcel, prawnik, historyk prawa i polityk. Jako ochotnik uczestniczył w Powstaniu Listopadowym, a później wykładał na Uniwersytecie Jagiellońskim i zasiadał w galicyjskim Sejmie Krajowym.

1830 – Fryderyk Chopin opuścił Warszawę. Przy rogatkach wolskich wsiadł do dyliżansu jadącego w kierunku Kalisza, nie wiedząc, że już nigdy nie wróci do Polski. Cztery tygodnie później wybuchło Powstanie Listopadowe.

1836 – w Wilnie urodził się Michał Elwiro Andriolli, rysownik, malarz i ilustrator znany przede wszystkim z ilustracji do „Pana Tadeusza”. Projektowane przez niego drewniane wille nad Świdrem dały początek charakterystycznemu stylowi określanemu później jako „świdermajer”.

1848 – po austriackim ostrzale artyleryjskim skapitulował Lwów. Walki były jednym z najbardziej dramatycznych epizodów Wiosny Ludów w Galicji.

1860 – urodził się Marcin Kasprzak, działacz ruchu robotniczego i socjalistycznego. W 1905 roku został stracony przez władze carskie na stokach Cytadeli Warszawskiej.

1866 – urodził się Bronisław Piłsudski, starszy brat Józefa Piłsudskiego, etnograf, językoznawca i badacz ludów Dalekiego Wschodu. Zesłany na Sachalin po oskarżeniu o udział w przygotowaniach do zamachu na cara Aleksandra III, prowadził tam pionierskie badania nad kulturą Ajnów.

1870 – gmina żydowska w Inowrocławiu uchwaliła nowy statut, zatwierdzony kilka miesięcy później przez władze w Bydgoszczy. Obejmował on nie tylko samo miasto, ale również m.in. Grodztwo, Szymborze, Rojewo, Szarlej, Łojewo, Mątwy, Liszkowo, Sikorowo i Cieślin.

1879 – urodził się Walery Sławek, jeden z najbliższych współpracowników Józefa Piłsudskiego, działacz PPS, żołnierz Legionów, współtwórca POW i BBWR. Trzykrotnie stał na czele polskiego rządu, a w 1938 roku został marszałkiem Sejmu.

1881 – zmarł Jan Nepomucen Bobrowicz, gitarzysta, kompozytor i uczestnik Powstania Listopadowego. Był adiutantem gen. Józefa Bema, a po emigracji zajmował się również działalnością wydawniczą.

1882 – przed warszawską bazyliką Świętego Krzyża ustawiono wykonaną z brązu figurę Chrystusa dźwigającego krzyż. Rzeźba z charakterystycznym napisem „Sursum Corda” stała się jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli Krakowskiego Przedmieścia.

1891 – urodził się Zenon Klemensiewicz, językoznawca i profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, jeden z najważniejszych polskich badaczy historii i gramatyki języka polskiego.

1904 – sąd wojskowy skazał Marcina Kasprzaka na śmierć za zabicie czterech rosyjskich żandarmów podczas obrony tajnej drukarni w Warszawie. Wyrok wykonano we wrześniu 1905 roku.

1913 – urodził się Burt Lancaster, jedna z największych gwiazd powojennego Hollywood. Zagrał m.in. w „Stąd do wieczności”, „Lampart”, „Słodki smak sukcesu” i „Elmer Gantry”, za który otrzymał Oscara.

1925 – pod kolumnadą Pałacu Saskiego w Warszawie uroczyście odsłonięto Grób Nieznanego Żołnierza. Złożono w nim szczątki bezimiennego obrońcy Lwowa z 1918 roku, a prezydent Stanisław Wojciechowski zapalił wieczny znicz.

1932 – Józef Beck został ministrem spraw zagranicznych RP. Kierował polską dyplomacją aż do wybuchu II wojny światowej.

1932 – urodziła się Sława Przybylska, piosenkarka kojarzona szczególnie z utworami „Pamiętasz, była jesień”, „Miasteczko Bełz” i polską wersją „Gdzie są kwiaty z tamtych lat”.

1937 – w Warszawie urodziła się Barbara Borys-Damięcka, reżyserka teatralna i telewizyjna, późniejsza wieloletnia dyrektorka Teatru Syrena oraz senator RP.

1940 – urodził się Jerzy Łapiński, aktor teatralny, filmowy i telewizyjny. Występował m.in. w „Aktorach prowincjonalnych”, „Krajobrazie po bitwie”, „Miodowych latach”, „Plebanii” i „Złotopolskich”.

1941 – urodził się Jerzy Osiatyński, ekonomista i polityk. Był ministrem finansów w rządzie Hanny Suchockiej, posłem oraz członkiem Rady Polityki Pieniężnej.

1942 – lokalne kalendaria odnotowują utworzenie przez Niemców obozu pracy dla Żydów w Kruszwicy. Był to kolejny element niemieckiego systemu prześladowań i pracy przymusowej ludności żydowskiej na okupowanych Kujawach.

1942 – Niemcy zakończyli zasadniczą akcję likwidacji getta w Tomaszowie Mazowieckim. Tysiące jego mieszkańców deportowano do niemieckiego obozu zagłady w Treblince.

1944 – w Żyrardowie zmarł Karol Irzykowski, pisarz, krytyk literacki i filmowy, autor powieści „Pałuba” oraz pionierskiej książki poświęconej kinu „Dziesiąta muza”.

1944 – urodził się Keith Emerson, wirtuoz instrumentów klawiszowych, współtwórca The Nice oraz supergrupy Emerson, Lake & Palmer. Był jednym z muzyków, którzy wprowadzili syntezatory do głównego nurtu rocka progresywnego.

1949 – aresztowano gen. Stanisława Tatara, oficera Wojska Polskiego i uczestnika konspiracji podczas II wojny światowej. W stalinowskim procesie został skazany na dożywocie i odzyskał wolność dopiero w okresie odwilży w 1956 roku.

1961 – urodziła się kanadyjska wokalistka k.d. lang. Międzynarodową popularność zdobyła m.in. dzięki „Constant Craving”, a w swojej karierze wielokrotnie otrzymywała nagrody Grammy.

1965 – w Delhi urodził się Shah Rukh Khan, jedna z największych gwiazd w historii indyjskiego kina. Filmy takie jak „Żona dla zuchwałych”, „Czasem słońce, czasem deszcz”, „Nazywam się Khan” czy „Jawan” zapewniły mu globalną popularność.

1966 – urodził się David Schwimmer, aktor i reżyser, którego światową rozpoznawalność przyniosła rola Rossa Gellera w serialu „Przyjaciele”. Później występował również m.in. w „American Crime Story”.

1971 – we wrocławskich zakładach Polar rozpoczęto produkcję pierwszych w Polsce pralek automatycznych. Model PS 663 Bio, produkowany na licencji jugosłowiańskiej firmy Gorenje, stał się w PRL jednym z najbardziej pożądanych urządzeń gospodarstwa domowego.

1971 – zmarła Janina Porazińska, pisarka, poetka, tłumaczka i autorka książek dla dzieci. Do jej najbardziej znanych utworów należą „Kichuś majstra Lepigliny” oraz „Pamiętnik Czarnego Noska”.

1974 – urodził się Nelly, właściwie Cornell Haynes Jr., amerykański raper i wokalista. Na początku XXI wieku zdobył ogromną popularność dzięki przebojom „Hot in Herre”, „Dilemma” i „Country Grammar”.

1976 – demokrata Jimmy Carter pokonał urzędującego prezydenta Geralda Forda w wyborach prezydenckich w Stanach Zjednoczonych. Jego doradcą do spraw bezpieczeństwa narodowego został urodzony w Warszawie Zbigniew Brzeziński.

1985 – w szpitalu w Olsztynie zmarł Marcin Antonowicz, student Uniwersytetu Gdańskiego zatrzymany kilkanaście dni wcześniej przez funkcjonariuszy ZOMO. Jego śmierć stała się jedną z głośnych spraw związanych z działaniami aparatu bezpieczeństwa schyłkowego PRL.

1988 – pod Białobrzegami koło Łańcuta awaryjnie lądował lecący z Warszawy do Rzeszowa Antonow An-24 PLL LOT „Dunajec”. Po awarii obu silników samolot wylądował na polu bez wysuniętego podwozia; spośród 29 osób na pokładzie zginęła jedna pasażerka. Jednym z pasażerów był dziennikarz muzyczny Tomasz Beksiński.

1996 – w Warszawie zmarł Artur Międzyrzecki, poeta, prozaik i tłumacz, uczestnik walk II Korpusu Polskiego podczas II wojny światowej.

1996 – tego samego dnia zmarł Janusz Warmiński, aktor, reżyser i wieloletni dyrektor warszawskiego Teatru Ateneum.

2000 – zmarła Sue Ryder, brytyjska filantropka, która podczas II wojny światowej współpracowała z polską sekcją Special Operations Executive. Po wojnie stworzyła rozbudowaną sieć pomocy dla chorych, niepełnosprawnych i ofiar konfliktów.

2001 – do amerykańskich kin trafiła animacja „Potwory i spółka” studia Pixar. Film o Sulleyu, Mike'u Wazowskim i małej Boo stał się jednym z największych przebojów w historii studia i zapoczątkował później kolejne produkcje osadzone w tym świecie.

2017 – w Poznaniu zmarł Ireneusz Cieślak, pilot balonowy. W 1983 roku wspólnie ze Stefanem Makné zwyciężył w pierwszej po II wojnie światowej edycji prestiżowego Pucharu Gordona Bennetta.

2018 – zmarł prof. Jerzy Wyrozumski, jeden z najwybitniejszych polskich mediewistów, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego i wieloletni sekretarz generalny Polskiej Akademii Umiejętności. Był autorem m.in. cenionych prac o średniowiecznej Polsce i Kazimierzu Wielkim.

2018 – The Prodigy wydali album „No Tourists”, ostatnią płytę studyjną zespołu z Keithem Flintem. Krążek zawierał m.in. utwory „Need Some1”, „Light Up the Sky” i „We Live Forever”.

2018 – tego samego dnia Tenacious D, duet Jacka Blacka i Kyle'a Gassa, wydali album „Post-Apocalypto”, na którym na perkusji ponownie pojawił się Dave Grohl.

2018 – ukazał się również album „The Music of Harry Potter and the Cursed Child” Imogen Heap, zawierający muzykę stworzoną do teatralnej kontynuacji historii Harry'ego Pottera.

2022 – w Ostrowi Mazowieckiej otwarto Muzeum Dom Rodziny Pileckich, poświęcone przede wszystkim rodzinie rotmistrza Witolda Pileckiego i historii polskiego oporu wobec dwóch totalitaryzmów.

2023 – The Beatles wydali „Now And Then”, określany jako ostatnia piosenka zespołu. Utwór powstał z domowego nagrania Johna Lennona, nad którym wcześniej pracowali Paul McCartney, George Harrison i Ringo Starr, a po latach ukończyli go McCartney i Starr.

2024 – zmarła Ewa Boniecka, dziennikarka związana m.in. z PAP i „Życiem Warszawy”, autorka wywiadów z politykami oraz książek dotyczących Stanów Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii.

::news{"type":"see-also","item":"67167"}

::event{"type":"vertical","item":"5906"}

::addons{"type":"only-with-us","color":"black"}