Kalendarium ciekawostek z foto-zagadką: 3 listopada

3 listopada mocno łączy polską historię z kinem, muzyką, sportem i podbojem kosmosu. Tego dnia urodzili się Zbigniew Cybulski, John Barry, Adam Ant, Dolph Lundgren i Steven Wilson, świat poznał Godzillę, Łajka poleciała na orbitę, a ABBA wydała „Super Trouper”.

::addons{"type":"only-with-us","color":"black"}

W lokalnej historii ta data prowadzi do Kościelca w powiecie inowrocławskim. 3 listopada 1442 roku miejscowość otrzymała przywilej lokacyjny na prawie magdeburskim, choć plan utworzenia miasta ostatecznie się nie powiódł. Z kolei w 1988 roku rozpoczęła się rozbudowa szkoły w Gniewkowie, która miała poprawić warunki nauki w przepełnionej placówce.

Na starej fotografii Inowrocławia kryje się kolejna foto-zagadka. Czy rozpoznajecie miejsce lub obiekt i potraficie określić, z jakiego okresu pochodzi zdjęcie? Jeśli wiążą się z nim Wasze wspomnienia, podzielcie się nimi.

Co wydarzyło się 3 listopada?

1442 – król Władysław III Warneńczyk nadał Kościelcowi Kujawskiemu przywilej lokacyjny na prawie magdeburskim. Przywilej został później odnowiony przez Zygmunta I Starego, jednak lokacja nie doprowadziła do trwałego utworzenia miasta i Kościelec pozostał wsią.

1443 – wojska króla Polski i Węgier Władysława III oraz Jana Hunyadyego pokonały siły osmańskie w pierwszym dużym starciu tzw. długiej kampanii przeciwko Turkom. W starszej literaturze wydarzenie określano jako bitwę pod Aleksinacem, natomiast nowsze badania lokalizują walkę bliżej Niszu, na szlaku pomiędzy Niszem a twierdzą Bovan.

1771 – w Warszawie konfederaci barscy uprowadzili króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Zamierzali wywieźć monarchę z miasta, ale akcja zakończyła się fiaskiem i po kilku godzinach król odzyskał wolność.

1801 – urodził się Vincenzo Bellini, włoski kompozytor operowy, jeden z najwybitniejszych przedstawicieli stylu bel canto. Jest autorem m.in. oper „Norma”, „Lunatyczka” i „Purytanie”.

1845 – urodził się Zygmunt Gloger, historyk, archeolog, etnograf i krajoznawca. Jego najważniejszym dziełem pozostaje monumentalna „Encyklopedia staropolska ilustrowana”.

1848 – w Krakowie ukazał się pierwszy numer konserwatywnego dziennika „Czas”. Pismo przez dziesięciolecia należało do najważniejszych organów prasowych galicyjskich konserwatystów.

1867 – urodził się gen. Stanisław Szeptycki, późniejszy komendant Legionów Polskich, szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego i minister spraw wojskowych. W wojnie polsko-bolszewickiej dowodził 4. Armią, a podczas przewrotu majowego opowiedział się po stronie legalnych władz.

1877 – urodził się Karol Hubert Rostworowski, dramatopisarz, poeta i publicysta. Jego „Judasz z Kariothu”, „Kajus Cezar Kaligula” oraz „Niespodzianka” należą do najważniejszych dramatów polskich pierwszej połowy XX wieku.

1894 – w Poznaniu powstał Deutscher Ostmarkenverein, niemiecka organizacja nacjonalistyczna prowadząca działania germanizacyjne na ziemiach polskich. Polacy nazywali ją Hakatą – od pierwszych liter nazwisk jej założycieli: Hansemanna, Kennemanna i Tiedemanna.

1901 – urodził się Stanisław Tołpa, botanik i profesor związany z Wrocławiem. Rozgłos przyniosły mu wieloletnie badania nad właściwościami torfu i preparatami określanymi później jego nazwiskiem.

1902 – urodził się Alfred Jaroszewicz, przed wojną oficer polskiego wywiadu wojskowego, a jednocześnie współpracownik sowieckiego wywiadu. Podczas okupacji jako komunistyczna „wtyczka” działał w strukturach ZWZ-AK i Delegatury Rządu, natomiast w 1948 roku sam został aresztowany przez komunistyczny aparat bezpieczeństwa podczas rozgrywek wymierzonych m.in. w środowisko Władysława Gomułki i Mariana Spychalskiego.

1914 – urodził się Juliusz Bardach, historyk państwa i prawa, profesor Uniwersytetu Warszawskiego i członek Polskiej Akademii Nauk. Był jednym z najwybitniejszych polskich badaczy ustroju Wielkiego Księstwa Litewskiego i dawnej Rzeczypospolitej.

1920 – w Drohobyczu urodził się Maciej Aleksy Dawidowski „Alek”, instruktor harcerski i żołnierz Szarych Szeregów. Był jednym z bohaterów „Kamieni na szaniec” Aleksandra Kamińskiego i uczestnikiem Akcji pod Arsenałem.

1921 – urodził się Charles Bronson, amerykański aktor polsko-litewskiego pochodzenia. Popularność przyniosły mu role w „Siedmiu wspaniałych”, „Wielkiej ucieczce”, „Pewnego razu na Dzikim Zachodzie” i serii „Życzenie śmierci”.

1921 – w Warszawie zmarł Andrzej Niemojewski, pisarz, poeta i publicysta. Jego poglądy polityczne i społeczne zmieniały się radykalnie – od socjalizmu i wolnomyślicielstwa po nacjonalizm oraz publicystykę antysemicką.

1926 – urodził się Andrzej Micewski, historyk i publicysta związany ze środowiskami katolickimi. Był współtwórcą Klubu Inteligencji Katolickiej i „Więzi”, a także autorem jednej z pierwszych biografii kard. Stefana Wyszyńskiego.

1927 – urodził się Zbigniew Cybulski, jedna z największych legend polskiego kina. Rola Maćka Chełmickiego w „Popiele i diamencie” Andrzeja Wajdy stała się ikoną polskiego filmu, a aktor wystąpił także m.in. w „Pociągu”, „Salcie”, „Do widzenia, do jutra” i „Rękopisie znalezionym w Saragossie”.

1929 – zmarł Jan Baudouin de Courtenay, wybitny językoznawca i pionier nowoczesnych badań nad językiem. W 1922 roku przedstawiciele mniejszości narodowych wysunęli jego kandydaturę w wyborach prezydenta Rzeczypospolitej, choć sam o nią nie zabiegał.

1932 – urodził się Ernest Pohl, legendarny napastnik Górnika Zabrze. Z dorobkiem 186 goli pozostaje rekordzistą pod względem liczby bramek zdobytych w najwyższej klasie rozgrywkowej w Polsce.

1933 – urodził się John Barry, brytyjski kompozytor muzyki filmowej. Stworzył muzykę do wielu filmów o Jamesie Bondzie, a Oscary otrzymał m.in. za „Pożegnanie z Afryką” i „Tańczącego z wilkami”.

1936 – rozpoczęto emisję „Dni powszednich państwa Kowalskich” Marii Kuncewiczowej, uznawanych za pierwszą polską powieść radiową.

1939 – w lasach piaśnickich koło Wejherowa Niemcy dokonali kolejnej masowej egzekucji Polaków. Zbrodnie w Piaśnicy należą do największych miejsc kaźni polskiej ludności cywilnej na Pomorzu w pierwszych miesiącach okupacji.

1943 – Niemcy rozpoczęli akcję „Erntefest” – „Dożynki”, największą jednorazową akcję masowego mordu Żydów przeprowadzoną podczas II wojny światowej przez Niemców. W obozach i miejscach pracy dystryktu lubelskiego zamordowano około 42 tys. osób, z czego około 18 tys. na Majdanku.

1946 – ukazał się pierwszy numer ilustrowanego tygodnika „Stolica”, poświęconego przede wszystkim odbudowie Warszawy, jej historii, architekturze i kulturze.

1947 – w Łodzi urodził się Jacek Koprowicz, reżyser i scenarzysta. Jest twórcą m.in. filmów „Medium” i „Alchemik Sendivius”.

1948 – kierownictwa PPR i PPS podjęły decyzję o zwołaniu kongresu zjednoczeniowego. Kilka tygodni później w wyniku wymuszonego połączenia obu partii powstała Polska Zjednoczona Partia Robotnicza.

1948 – urodziła się Lulu, szkocka wokalistka i aktorka. Światową popularność zdobyła dzięki „To Sir with Love”, a w 1969 roku była jedną z czterech zwyciężczyń Konkursu Piosenki Eurowizji.

1952 – urodziła się Roseanne Barr, amerykańska aktorka i komiczka. Ogromną popularność przyniósł jej serial „Roseanne”, jeden z największych telewizyjnych hitów przełomu lat 80. i 90.

1954 – w Japonii odbyła się premiera filmu „Godzilla” Ishirō Hondy. Obraz przedstawiający potwora obudzonego przez próby atomowe rozpoczął jedną z najdłużej rozwijanych serii filmowych w historii i uczynił Godzillę globalną ikoną popkultury.

1954 – urodził się Adam Ant, właściwie Stuart Goddard, wokalista i lider zespołu Adam and the Ants. Na początku lat 80. należał do najbardziej charakterystycznych gwiazd brytyjskiej sceny new wave i pop.

1957 – Związek Radziecki wystrzelił Sputnika 2 z psem Łajką na pokładzie. Łajka stała się pierwszym zwierzęciem, które znalazło się na orbicie okołoziemskiej; misja nie przewidywała jednak jej bezpiecznego powrotu i zwierzę zginęło po kilku godzinach lotu.

1957 – urodził się Dolph Lundgren, szwedzki aktor i sportowiec. Międzynarodową sławę przyniosła mu rola Iwana Drago w „Rockym IV”, a później występował m.in. w „Władcach wszechświata”, „Uniwersalnym żołnierzu” i serii „Niezniszczalni”.

1959 – odbyła się premiera filmu „Awantura o Basię” w reżyserii Marii Kaniewskiej, ekranizacji popularnej powieści Kornela Makuszyńskiego.

1967 – urodził się Steven Wilson, brytyjski muzyk, kompozytor i producent, założyciel Porcupine Tree. Rozwinął również cenioną karierę solową i zajmuje się przygotowywaniem nowych miksów klasycznych albumów rockowych.

1969 – urodził się Robert Miles, właściwie Roberto Concina, DJ, producent i kompozytor. Jego instrumentalny przebój „Children” stał się jednym z najważniejszych europejskich hitów muzyki elektronicznej lat 90.

1970 – zmarł Władysław Jan Grabski, pisarz i publicysta, syn premiera Władysława Grabskiego. Był autorem powieści historycznych i tekstów poświęconych historii Polski.

1973 – NASA wystrzeliła sondę Mariner 10, pierwszą misję przeznaczoną do bliskich badań Merkurego. Statek jako pierwszy w historii wykorzystał asystę grawitacyjną jednej planety – Wenus – do dotarcia do kolejnej.

1973 – urodził się Mick Thomson, gitarzysta zespołu Slipknot, jeden z najbardziej rozpoznawalnych muzyków współczesnego metalu.

1976 – w Juliance koło Częstochowy doszło do tragicznej katastrofy kolejowej. W wyniku zderzenia dwóch pociągów zginęło 25 osób, a ponad 60 zostało rannych.

1980 – ABBA wydała album „Super Trouper”. Na płycie znalazły się m.in. „The Winner Takes It All”, „Super Trouper”, „Lay All Your Love on Me”, „Our Last Summer” i „Happy New Year”; album stał się jednym z największych sukcesów w historii grupy.

1984 – w Warszawie odbył się pogrzeb zamordowanego przez funkcjonariuszy SB ks. Jerzego Popiełuszki. Uroczystość przy kościele św. Stanisława Kostki na Żoliborzu zgromadziła około 600 tys. osób i przerodziła się w wielką manifestację społeczną przeciwko komunistycznej władzy.

1988 – w Gniewkowie rozpoczęła się rozbudowa szkoły przy ul. Dworcowej, która od lat zmagała się z ogromnym przepełnieniem. Placówka była projektowana dla około 500 uczniów, tymczasem w połowie lat 80. uczyło się w niej blisko tysiąc dzieci, a zajęcia odbywały się na dwie zmiany.

1991 – w Warszawie zmarł Roman Wilhelmi, jeden z najwybitniejszych polskich aktorów swojego pokolenia. Publiczność pamięta go jako Olgierda Jarosza z „Czterech pancernych i psa”, Stanisława Anioła z „Alternatywy 4” i Nikodema Dyzmę z telewizyjnego serialu.

1992 – Bill Clinton wygrał wybory prezydenckie w Stanach Zjednoczonych, pokonując urzędującego prezydenta George'a H.W. Busha oraz niezależnego kandydata Rossa Perota.

1993 – zmarł Léon Theremin, rosyjski wynalazca i muzyk, twórca thereminu – jednego z pierwszych elektronicznych instrumentów muzycznych, na którym gra się bez fizycznego dotykania urządzenia.

2007 – zmarł Wojciech Mazurkiewicz, dziennikarz, poeta i autor tekstów satyrycznych, skeczy radiowych oraz programów estradowych.

2009 – ukazał się koncertowy album „Live at Reading” Nirvany, dokumentujący występ zespołu na festiwalu Reading w 1992 roku, należący do najbardziej znanych koncertów grupy.

2013 – zmarł Gerard Cieślik, legenda Ruchu Chorzów i reprezentacji Polski. W barwach Ruchu zdobył 167 ligowych bramek, a szczególne miejsce w historii zajmują jego dwa gole przeciwko ZSRR na Stadionie Śląskim w 1957 roku.

2017 – Sam Smith wydał album „The Thrill of It All”. Płyta z przebojem „Too Good at Goodbyes” trafiła na pierwsze miejsca list sprzedaży m.in. w Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych.

2023 – Jung Kook z BTS wydał swój pierwszy solowy album „GOLDEN”. Na płycie znalazły się m.in. „Seven”, „3D” oraz „Standing Next to You”, a wydawnictwo odniosło międzynarodowy sukces.

2024 – zmarł Quincy Jones, jeden z najbardziej wpływowych producentów i aranżerów w historii muzyki popularnej. Współpracował m.in. z Frankiem Sinatrą, Rayem Charlesem i Michaelem Jacksonem, którego albumy „Off the Wall”, „Thriller” i „Bad” współtworzył jako producent.

::news{"type":"see-also","item":"67582"}

::event{"type":"vertical","item":"5945"}

::addons{"type":"only-with-us","color":"black"}