Zamknij
NOWE INFO

Dodaj komentarz

Kalendarium ciekawostek z foto-zagadką: 22 listopada

Mirosław Amonowicz
Mirosław Amonowicz
06:15, 22.11.2026 Aktualizacja: 09:13, 15.11.2026
Skomentuj Kalendarium ciekawostek z foto-zagadką: 22 listopada Fot. Archiwum ki24.info

22 listopada łączy wielką politykę, historię Kościoła, literaturę, kino i wydarzenia, które na trwałe weszły do pamięci zbiorowej. To także dzień kilku mocnych rocznic związanych z kulturą popularną. W lokalnej historii mamy dziś konkretny ślad.

::addons{"type":"only-with-us","color":"black"}

Czas również na foto-zagadkę ze starego Inowrocławia. Spróbujcie rozpoznać miejsce albo obiekt widoczny na archiwalnej fotografii i określić, z jakiego okresu może pochodzić zdjęcie. Jeśli pamiętacie to miejsce sprzed lat albo wiążą się z nim Wasze wspomnienia, podzielcie się nimi.

Co wydarzyło się 22 listopada?

1311 – W Inowrocławiu biskup włocławski Gerward z Ostrowa zawarł ugodę z książętami kujawskimi Przemysłem i Kazimierzem. Biskup zwolnił książąt oraz ich najważniejszych współpracowników z ekskomuniki i przebaczył osobom, które wyrządziły szkody duchowieństwu diecezji włocławskiej. Oryginalny pergaminowy dokument z 22 listopada 1311 roku zachował się w Archiwum Głównym Akt Dawnych.

1348 – Kazimierz III Wielki zawarł w Namysłowie układ z Karolem IV Luksemburskim. Polski król zrzekł się roszczeń do większości Śląska, potwierdzając stan polityczny, który ukształtował się już wcześniej, gdy kolejni książęta śląscy uznawali zwierzchnictwo królów Czech. Porozumienie miało ustabilizować stosunki polsko-czeskie.

1716 – Anna Konstancja von Cosel, znana jako hrabina Cosel, została osadzona w twierdzy Stolpen. Była przez lata jedną z najbardziej wpływowych faworyt Augusta II Mocnego, ale po utracie jego względów została uwięziona. W Stolpen spędziła niemal pół wieku, aż do śmierci w 1765 roku.

1827 – Urodził się Karol Estreicher, bibliotekarz, bibliograf, historyk literatury i teatru. Stworzył monumentalną „Bibliografię Polską”, która stała się jednym z podstawowych narzędzi badawczych dla polskich humanistów. Przez wiele lat kierował Biblioteką Jagiellońską.

1864 – W Warszawie otwarto Most Aleksandryjski, znany powszechnie jako most Kierbedzia od nazwiska projektanta, Stanisława Kierbedzia. Była to pierwsza stała żelazna przeprawa przez Wisłę w Warszawie. Most został zniszczony podczas II wojny światowej, a w jego miejscu powstał później most Śląsko-Dąbrowski.

1869 – Urodził się André Gide, francuski pisarz i eseista, laureat literackiej Nagrody Nobla z 1947 roku. Był jednym z najbardziej wpływowych autorów pierwszej połowy XX wieku i pozostawił po sobie m.in. „Fałszerzy” oraz liczne dzienniki i eseje.

1878 – Zmarł Ludwik Mierosławski, uczestnik powstania listopadowego, działacz emigracyjny, dowódca powstańczy w Wielkopolsce i pierwszy dyktator powstania styczniowego. Był barwną i kontrowersyjną postacią polskiego ruchu niepodległościowego XIX wieku.

1890 – Urodził się Charles de Gaulle, późniejszy generał, przywódca Wolnej Francji podczas II wojny światowej i prezydent Francji. Jego nazwisko stało się symbolem francuskiego oporu przeciwko III Rzeszy oraz powojennej odbudowy pozycji Francji w Europie.

1901 – Urodził się Józef Lejtes, jeden z najważniejszych reżyserów polskiego kina międzywojennego. Nakręcił m.in. „Barbarę Radziwiłłównę”, „Dziewczęta z Nowolipek” i „Granicę”. Po wojnie pracował także poza Polską, m.in. w Stanach Zjednoczonych.

1913 – Urodził się Benjamin Britten, brytyjski kompozytor, pianista i dyrygent. Stworzył m.in. operę „Peter Grimes” oraz „War Requiem”, a jego twórczość należy do najważniejszych osiągnięć muzyki brytyjskiej XX wieku.

1918 – Józef Piłsudski zatwierdził dekret o najwyższej władzy reprezentacyjnej Republiki Polskiej. Na jego mocy objął urząd Tymczasowego Naczelnika Państwa i miał sprawować najwyższą władzę do czasu zebrania się Sejmu Ustawodawczego. Dokument pełnił rolę tymczasowej podstawy ustrojowej odradzającego się państwa.

1918 – Wojska ukraińskie wycofały się ze Lwowa po ofensywie polskich oddziałów. Przejęcie miasta nie zakończyło jednak tragedii – w następnych dniach doszło do pogromu ludności żydowskiej, grabieży i zabójstw. To jeden z najciemniejszych epizodów walk o Lwów.

1919 – Uniwersytet Lwowski otrzymał imię Jana Kazimierza. Uczelnia była jednym z najważniejszych ośrodków naukowych II Rzeczypospolitej i miejscem pracy wybitnych matematyków, historyków, prawników oraz lekarzy.

1920 – Lwów został odznaczony Orderem Virtuti Militari. Było to wyjątkowe wyróżnienie – miasto jako jedyne w II Rzeczypospolitej otrzymało to najwyższe polskie odznaczenie wojskowe. Dekoracji dokonał Józef Piłsudski.

1934 – Urodził się Stefan Bratkowski, dziennikarz, publicysta i działacz opozycji demokratycznej. W stanie wojennym był zaangażowany w niezależne dziennikarstwo, a później należał do Komitetu Obywatelskiego przy Lechu Wałęsie.

1938 – Prezydent Ignacy Mościcki wydał dekret o rozwiązaniu organizacji wolnomularskich. Działalność lóż masońskich została w Polsce zakazana, a ich majątek podlegał likwidacji.

1939 – Urodził się Waldemar Kuczyński, ekonomista, publicysta i polityk. Był doradcą „Solidarności”, ministrem przekształceń własnościowych i jednym z uczestników polskich przemian gospodarczych po 1989 roku.

1940 – W KL Auschwitz Niemcy przeprowadzili pierwszą egzekucję przez rozstrzelanie. Zamordowano 40 Polaków, więźniów przywiezionych z więzienia w Katowicach. Był to kolejny etap rozbudowy obozowego systemu terroru.

1940 – W Warszawie odbyło się pierwsze spotkanie grupy Oneg Szabat. W mieszkaniu Emanuela Ringelbluma rozpoczęła działalność konspiracyjna grupa dokumentująca życie i Zagładę Żydów w getcie warszawskim. Jej efektem było powstanie Podziemnego Archiwum Getta Warszawskiego, jednego z najważniejszych świadectw Holokaustu.

1940 – Urodził się Andrzej Żuławski, reżyser, scenarzysta i pisarz. Nakręcił m.in. „Trzecią część nocy”, „Diabła”, „Na srebrnym globie” i „Szamankę”. Jego filmy wyróżniały się ekspresyjnym stylem, intensywną grą aktorską i tematami dalekimi od filmowego środka.

1943 – Liban uzyskał niepodległość od Francji. 22 listopada obchodzony jest tam jako Dzień Niepodległości i jedno z najważniejszych świąt państwowych.

1944 – Zmarł arcybiskup Bolesław Twardowski, metropolita lwowski od 1923 roku. Kierował archidiecezją w dramatycznym okresie wojny i okupacji.

1944 – PKWN wydał dekret powołujący przedsiębiorstwo państwowe Polskie Radio. Radio stało się jednym z najważniejszych narzędzi komunikacji i propagandy władz powojennej Polski, ale także przez dziesięciolecia kluczowym medium informacyjnym i kulturalnym.

1946 – Urodziła się Aston „Family Man” Barrett? Nie – ten często spotykany wpis na 22 listopada jest błędny. Basista Boba Marleya urodził się 26 listopada 1946 roku, dlatego tej pozycji nie włączam do kalendarium.

1950 – W Warszawie zakończył się II Światowy Kongres Obrońców Pokoju. Powołano podczas niego Światową Radę Pokoju, której przewodniczącym został Frédéric Joliot-Curie. Kongres był silnie związany z polityką państw bloku wschodniego.

1958 – Telewizja Polska wyemitowała premierowe wydanie programu „Miś z okienka”. Audycja dla dzieci szybko zdobyła ogromną popularność i przez lata należała do najbardziej rozpoznawalnych programów młodej Telewizji Polskiej.

1958 – Urodził się Jamie Lee Curtis, amerykańska aktorka, której pierwszą wielką rolą była Laurie Strode w „Halloween” Johna Carpentera. Później zagrała m.in. w „Rybce zwanej Wandą”, „Prawdziwych kłamstwach” i „Wszystko wszędzie naraz”, za który otrzymała Oscara.

1963 – 22 listopada stał się jednym z najbardziej niezwykłych dni w historii kultury i polityki XX wieku. Tego samego dnia zmarli C.S. Lewis, autor „Opowieści z Narnii”, oraz Aldous Huxley, autor „Nowego wspaniałego świata”, a światową opinię publiczną całkowicie zdominowała wiadomość o zamachu na prezydenta USA.

1963 – W Dallas zastrzelono prezydenta Johna F. Kennedy'ego. Zamach podczas przejazdu otwartą limuzyną stał się jednym z najbardziej analizowanych wydarzeń XX wieku. O zabójstwo oskarżono Lee Harveya Oswalda, który dwa dni później sam został zastrzelony przez Jacka Ruby'ego.

1967 – Urodził się Mark Ruffalo, amerykański aktor znany zarówno z kina autorskiego, jak i wielkich produkcji komercyjnych. Dla milionów widzów jest przede wszystkim Bruce'em Bannerem i Hulkiem z filmowego uniwersum Marvela, ale ma też w dorobku role w „Spotlight”, „Zodiaku” i „Biednych istotach”.

1968 – Ukazał się „White Album” The Beatles, oficjalnie zatytułowany po prostu „The Beatles”. Podwójny album zawierał m.in. „Back in the U.S.S.R.”, „While My Guitar Gently Weeps”, „Blackbird” i „Helter Skelter”. Płyta do dziś uchodzi za jeden z najbardziej różnorodnych stylistycznie albumów w historii rocka.

1976 – Odbyła się premiera filmu „Przepraszam, czy tu biją?” w reżyserii Marka Piwowskiego. Kryminał z Jerzym Kulejem, Janem Himilsbachem i Zdzisławem Rychterem łączył realistyczną obserwację półświatka z charakterystycznym dla Piwowskiego stylem.

1981 – W Warszawie utworzono Kluby Samorządnej Rzeczypospolitej „Wolność-Sprawiedliwość-Niepodległość”. Środowisko skupiało działaczy opozycyjnych postulujących głębokie reformy polityczne i społeczne.

1982 – W Londynie zmarł Stanisław Ostrowski, prezydent RP na uchodźstwie w latach 1972–1979. Przed wojną był lekarzem, parlamentarzystą i prezydentem Lwowa.

1984 – Urodziła się Scarlett Johansson, amerykańska aktorka, jedna z największych gwiazd kina XXI wieku. Grała m.in. w „Między słowami”, „Match Point”, „Historii małżeńskiej” oraz jako Natasha Romanoff, czyli Czarna Wdowa, w filmach Marvela.

1986 – W kinach pojawił się „An American Tail”, czyli „Amerykańska opowieść”. Animacja Dona Blutha opowiadała historię mysiej rodziny emigrantów i stała się jednym z największych animowanych hitów dekady poza studiem Disneya.

1989 – Aneta Kręglicka zdobyła w Hongkongu tytuł Miss World. Była pierwszą Polką, która zwyciężyła w tym konkursie, i jedną z najbardziej rozpoznawalnych polskich postaci przełomu lat 80. i 90.

1991 – Ukazał się album „Achtung Baby” zespołu U2. Płyta oznaczała ogromną zmianę stylistyczną grupy – od bardziej tradycyjnego rocka w stronę elektroniki, industrialu i alternatywy. Znalazły się na niej m.in. „One”, „Mysterious Ways” i „The Fly”.

1995 – Premiera „Toy Story” w amerykańskich kinach. Film studia Pixar był pierwszym pełnometrażowym filmem animowanym wykonanym w całości komputerowo. Woody, Buzz Astral i reszta zabawek rozpoczęli tym samym jedną z najważniejszych serii w historii współczesnej animacji.

1996 – Premiera filmu „Poznań '56” Filipa Bajona. Produkcja opowiadała o wydarzeniach Poznańskiego Czerwca 1956 roku, przedstawiając je przede wszystkim z perspektywy młodych bohaterów.

1996 – Polska została pełnoprawnym członkiem OECD. Przystąpienie do Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju było jednym z symboli gospodarczej i politycznej integracji Polski z Zachodem po 1989 roku.

1998 – Zmarł Mikołaj Kozakiewicz, socjolog, polityk i marszałek Sejmu kontraktowego w latach 1989–1991. Był związany z ZSL, a później z Polskim Stronnictwem Ludowym.

2001 – Prezydent Aleksander Kwaśniewski wyraził zgodę na udział polskiego kontyngentu wojskowego w operacji w Afganistanie. Decyzja była konsekwencją zamachów z 11 września i rozpoczętej przez USA operacji przeciwko talibom oraz Al-Kaidzie.

2005 – Premiera konsoli Xbox 360 firmy Microsoft. Sprzęt rozpoczął nową generację rywalizacji na rynku gier i stał się jednym z największych sukcesów Microsoftu w branży. Na konsoli pojawiły się m.in. serie „Gears of War”, „Halo”, „Forza Motorsport” oraz ogromna liczba multiplatformowych hitów.

2008 – Zmarł prof. Witold Hensel, archeolog i historyk, jeden z najważniejszych badaczy początków państwa polskiego. Prowadził badania m.in. w Kruszwicy, Gnieźnie, Poznaniu i Szczecinie. Jego prace dotyczące wczesnego średniowiecza odegrały ogromną rolę w rozwoju polskiej archeologii. Nadgoplańskie opracowania do dziś odwołują się do badań Hensla prowadzonych nad Gopłem.

2012 – Premiera filmu „Życie Pi” Anga Lee. Ekranizacja powieści Yanna Martela zachwyciła stroną wizualną i zdobyła cztery Oscary, w tym za reżyserię.

2013 – Premiera konsoli Xbox One. Microsoft próbował rozbudować koncepcję konsoli o funkcje multimedialnego centrum domowej rozrywki. Start urządzenia wzbudził sporo kontrowersji, ale platforma pozostała jednym z głównych graczy ósmej generacji konsol.

2021 – Zmarł Paweł Jarodzki, malarz, rysownik, wykładowca i współzałożyciel wrocławskiej grupy artystycznej Luxus. Był także kuratorem i autorem komiksów oraz książek dla dzieci.

2025 – Zmarł Stanisław Fiszer, polsko-francuski architekt. W Polsce według jego projektu powstał m.in. gmach Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie, a jego dorobek obejmował także liczne realizacje we Francji.

::news{"type":"see-also","item":"68284","portal":"ki24.info"}

::addons{"type":"only-with-us","color":"black"}

 

Dalszy ciąg materiału pod wideo ↓

Co sądzisz na ten temat?

podoba mi się 0
nie podoba mi się 0
śmieszne 0
szokujące 0
przykre 0
wkurzające 0
Nie przegap żadnego newsa, zaobserwuj nas na
GOOGLE NEWS
facebookFacebook
twitter
wykopWykop
komentarzeKomentarze

WIĘCEJ PODOBNYCH TEMATÓW: CIEKAWOSTKI

Przejdź do wątku

komentarze (0)

Brak komentarza, Twój może być pierwszy.

Dodaj komentarz


Dodaj komentarz

🙂🤣😐🙄😮🙁😥😭
😠😡🤠👍👎❤️🔥💩 Zamknij

Użytkowniku, pamiętaj, że w Internecie nie jesteś anonimowy. Ponosisz odpowiedzialność za treści zamieszczane na portalu ki24.info. Dodanie opinii jest równoznaczne z akceptacją Regulaminu portalu. Jeśli zauważyłeś, że któraś opinia łamie prawo lub dobry obyczaj - powiadom nas [email protected] lub użyj przycisku Zgłoś komentarz

OSTATNIE KOMENTARZE

0%