materiały partnera
Wieloskładnikowa suplementacja stała się powszechną praktyką w dążeniu do lepszego zdrowia. Często jednak jest prowadzona bez dogłębnej znajomości zasad synergii i antagonizmu między substancjami aktywnymi. Nieprawidłowe połączenia preparatów mogą znacząco obniżać ich skuteczność, a w najgorszych przypadkach prowadzić do zaburzeń wchłaniania lub toksyczności. Jakie więc suplementy diety można ze sobą łączyć, a jakich połączeń unikać?
Suplementy diety, w świetle obowiązującego prawa, są klasyfikowane jako środki spożywcze, których celem jest uzupełnienie normalnej diety o skoncentrowane źródła witamin, składników mineralnych lub innych substancji wykazujących efekt odżywczy bądź fizjologiczny. Przeznaczone są one jedynie do uzupełniania braków mikro i makroskładników w organizmie. Należy wyraźnie podkreślić, że suplementy nie posiadają właściwości leczniczych i nie są przeznaczone do diagnozowania, leczenia ani zapobiegania chorobom.
Ich wprowadzenie do obrotu podlega procedurze zgłoszenia do Głównego Inspektora Sanitarnego i jest to proces mniej rygorystyczny niż rejestracja produktów leczniczych. Ich stosowanie wymaga zatem świadomości, że dostarczają one składników odżywczych, ale nie gwarantują efektu terapeutycznego.
Synergistyczne łączenie suplementów opiera się na zasadzie wzajemnego wspierania się substancji aktywnych, co zwiększa ich biodostępność lub efektywność działania w organizmie. Najczęściej rekomendowanym i kluczowym połączeniem jest jednoczesne przyjmowanie witaminy D3 i witaminy K2. Witamina D3 stymuluje wchłanianie wapnia z przewodu pokarmowego. Witamina K2 (w formie menachinonu-7, MK-7) jest niezbędna do aktywacji białek, które kierują ten wapń bezpośrednio do kości, zapobiegając jego odkładaniu w naczyniach krwionośnych i tkankach miękkich.
Innym korzystnym połączeniem jest stosowanie żelaza wraz z witaminą C. Jest ona silnym reduktorem, który przekształca słabo przyswajalne żelazo niehemowe (trójwartościowe) do łatwiej wchłanialnej formy dwuwartościowej, znacząco zwiększając jego absorpcję. Ponadto takie minerały jak magnez i cynk są często łączone w preparatach wspierających układ nerwowy i hormonalny, ponieważ biorą udział w wielu wspólnych szlakach metabolicznych i wzajemnie wspierają swoje funkcje enzymatyczne. Z kolei kwasy tłuszczowe Omega-3 są skuteczniej wykorzystywane przez organizm, gdy są przyjmowane z posiłkiem zawierającym tłuszcze.
Antagonistyczne działanie suplementów może prowadzić do kompetycyjnego blokowania wchłaniania lub inaktywacji substancji czynnych. Jest to główny powód nieskuteczności niewłaściwie dobranych protokołów. Należy bezwzględnie unikać jednoczesnego przyjmowania dużych dawek cynku i miedzi, ponieważ te dwa pierwiastki konkurują o te same transportery w jelicie cienkim. Zbyt wysoka podaż cynku może prowadzić do wtórnego niedoboru miedzi, zaburzając jej istotne funkcje enzymatyczne.
Kolejnym przykładem niekorzystnej interakcji jest przyjmowanie suplementów żelaza z wapniem lub magnezem. Wapń i magnez, ze względu na podobną budowę jonową, mogą konkurować z żelazem o wchłanianie, znacząco obniżając jego biodostępność. Z tego powodu preparaty zawierające żelazo powinny być przyjmowane z co najmniej dwugodzinnym odstępem od nabiału i suplementów wapnia lub magnezu.
Należy także zachować ostrożność przy łączeniu silnych antyoksydantów, jak witamina E z intensywnym treningiem. Istnieją badania sugerujące, że nadmierna podaż antyoksydantów może osłabiać adaptacyjne mechanizmy stresu oksydacyjnego, które są niezbędne do prawidłowej superkompensacji powysiłkowej.
Decyzja o włączeniu suplementacji powinna być zawsze oparta na indywidualnej ocenie i stanowić celowe uzupełnienie diety, a nie jej substytut. Suplementy diety są wartościowe tylko w sytuacjach, gdy istnieją obiektywne dowody na niedobory lub gdy specyficzne stany fizjologiczne. Prawidłowo dobrana suplementacja może skutecznie wspierać funkcje organizmu, na przykład poprzez przyjmowanie witaminy D w okresie jesienno-zimowym.
