24 czerwca to data, która przypomina zarówno o początkach państwa polskiego, jak i o postaciach, które na trwałe zapisały się w historii kultury, nauki i sportu. Tego dnia wojska Mieszka I zwyciężyły pod Cedynią, urodził się Jan Matejko, a wiele wieków później otwarto odbudowany Cmentarz Orląt Lwowskich. Nie brakuje też rocznic związanych z II wojną światową i wydarzeniami, które miały wpływ na współczesną Polskę.

Wydarzenia, które zmieniły bieg historii

W 972 roku pod Cedynią wojska Mieszka I i jego brata Czcibora pokonały oddziały margrabiego Hodona. Starcie uznawane jest za jedno z najważniejszych zwycięstw we wczesnych dziejach Polski.

W 1866 roku na Syberii wybuchło powstanie polskich zesłańców, którzy trafili tam po upadku powstania styczniowego.

W czasie II wojny światowej, w 1942 roku, oddziały SS zamordowały we Lwowie od 6 do 8 tysięcy Żydów. Rok później Niemcy rozpoczęli drugą fazę wysiedleń mieszkańców Zamojszczyzny. Z ponad 300 miejscowości wypędzono przeszło 100 tysięcy osób, w tym około 30 tysięcy dzieci.

Również w 1943 roku w ruinach warszawskiego getta Niemcy zamordowali około 220 więźniów Pawiaka.

W 1946 roku podczas obławy w Piotrówku zginął mjr Marian Bernaciak „Orlik”, jeden z najbardziej znanych dowódców podziemia niepodległościowego.

Wystąpienie premiera Piotra Jaroszewicza w 1976 roku zapowiadające ogromne podwyżki cen żywności wywołało falę protestów robotniczych, które stały się jednym z ważnych etapów prowadzących do narodzin opozycji demokratycznej.

W 1990 roku doszło do ostrego konfliktu w Komitecie Obywatelskim, który ujawnił podział pomiędzy środowiskiem Lecha Wałęsy a zwolennikami premiera Tadeusza Mazowieckiego.

W 2005 roku, z udziałem prezydentów Aleksandra Kwaśniewskiego i Wiktora Juszczenki, uroczyście otwarto odbudowany Cmentarz Obrońców Lwowa.

A co działo się tego dnia w świecie popkultury?

W 1838 roku urodził się Jan Matejko, autor „Bitwy pod Grunwaldem”, „Hołdu pruskiego”, „Stańczyka” i „Konstytucji 3 maja”. Jego obrazy do dziś należą do najbardziej rozpoznawalnych dzieł polskiego malarstwa.

W 1621 roku przyszedł na świat Jan Andrzej Morsztyn, jeden z najwybitniejszych poetów polskiego baroku.

W 1916 roku urodziła się Lidia Wysocka, aktorka, piosenkarka i założycielka słynnej Wagabundy.

W 1936 roku urodził się operator filmowy i reżyser Andrzej Kostenko, a rok później fotografik Erazm Ciołek, którego zdjęcia dokumentowały działalność „Solidarności” i pielgrzymki Jana Pawła II.

W 1963 roku urodził się Paweł Kukiz, wokalista zespołu Piersi, późniejszy polityk.

W 2008 roku zmarł Józef Szajna, wybitny reżyser, scenograf i artysta, którego twórczość naznaczyły doświadczenia obozów Auschwitz i Buchenwaldu.

Urodzili się

1390 – Jan Kanty, święty i profesor Akademii Krakowskiej.

1838 – Jan Matejko, malarz historyczny.

1900 – Rafał Lemkin, prawnik, twórca pojęcia „ludobójstwo”.

1916 – Lidia Wysocka, aktorka i piosenkarka.

1950 – Ryszard Pawłowski, himalaista i pięciokrotny zdobywca Mount Everestu.

1963 – Paweł Kukiz, muzyk i polityk.

Zmarli

1768 – Maria Leszczyńska, królowa Francji.

1905 – Kazimierz Kelles-Krauz, działacz PPS.

1973 – Stanisław Herbst, historyk wojskowości i varsavianista.

2008 – Józef Szajna, reżyser i scenograf.

2010 – Kazimierz Paździor, mistrz olimpijski w boksie.

2010 – Leszek Wiktorowicz, wieloletni komendant „Daru Młodzieży”.

Święta i rocznice

24 czerwca przypada rocznica zwycięstwa pod Cedynią, jednego z pierwszych wielkich sukcesów militarnych państwa Mieszka I. To również dzień urodzin Jana Matejki, którego obrazy przez pokolenia kształtowały wyobrażenie Polaków o własnej historii.

::news{"type":"see-also","item":"61778"}

::event{"type":"vertical","item":"5654"}